Cilla en Rolf Börjlind

Rolf Sigvard Börjlind (Västra Skrävlinge, Skåne län, 7 oktober 1943) is een Zweedse scenarioschrijver, regisseur, acteur, dichter en auteur van misdaadromans. Hij studeerde tot 1965 aan de hogeschool voor journalistiek in Stockholm en bewoog zich daarna decennialang door het Zweedse culturele landschap voordat hij op latere leeftijd de misdaadroman omarmde. Sinds 1995 werkt hij structureel samen met zijn echtgenote Cilla Börjlind; samen vormen zij een van de bekendste scenario- en schrijversduo's van Zweden.

Börjlinds vroege carrière speelde zich af op het snijvlak van beeldende kunst, satire en literatuur. Vanaf het einde van de jaren zestig werkte hij samen met kunstenaar Carsten Regild, onder meer aan het gestencilde culturele tijdschrift Kulturmagasinet Vargen. In 1977 presenteerden ze in het Moderna Museet in Stockholm de tentoonstelling Persona non grata, waarvan datzelfde jaar een gelijknamig boek verscheen. In 1979 volgde in hetzelfde museum het programma Panik, met teksten van Börjlind, beelden van Regild en muziek van Bruno K. Öijer. In de late jaren zeventig verdiende hij de kost als copywriter bij een reclamebureau; begin jaren tachtig begon hij satire te schrijven voor kranten en maakte hij de overstap naar de filmbranche als regisseur, acteur en scenarioschrijver.

In de film- en televisiewereld bouwde Börjlind een omvangrijk oeuvre op. Hij schreef scenario's voor miniseries en films als Skulden (1982), Kalabaliken i Bender (1983), Jönssonligan får guldfeber (1984) en Dödspolare (1985, waarin hij ook co-regisseerde en acteerde), en voor de langlopende televisieserie Lorry (1989–1994). In 1994 won hij samen met Peter Dalle de Guldbagge voor beste scenario voor de film Yrrol. Vanaf 1995 schreef hij samen met Cilla Börjlind onder meer talloze afleveringen van de Beck-reeks rond commissaris Martin Beck, een aflevering van Wallander (Täckmanteln, 2006), de miniseries Danslärarens återkomst en Graven (beide 2004), en later de televisiebewerking van Arne Dahl (2011–2012).

De stap naar de misdaadroman kwam in 2012, toen Cilla en Rolf Börjlind hun debuut Springfloden publiceerden, in het Nederlands verschenen als Springvloed. Het boek introduceerde het duo dat sindsdien het hart van hun oeuvre vormt: de jonge politiestudente Olivia Rönning en de ex-rechercheur Tom Stilton. Rond deze twee personages bouwden ze een reeks waarin oude, onopgeloste zaken, maatschappelijke misstanden en de wereld van daklozen en afgedankten in Stockholm steeds terugkeren. In 2016 werd Springfloden verfilmd als tiendelige televisieserie; in 2018 volgde een tweede seizoen van tien afleveringen, gebaseerd op het tweede boek Den tredje rösten (De derde stem).

De stilistische signatuur van het duo laat zich aflezen aan de reeks zelf: lange, meerlagige verhalen waarin een cold case uit het verleden wordt verweven met actuele plotlijnen, en waarin Rönning en Stilton elk vanuit hun eigen levensfase en achtergrond naar hetzelfde raadsel kijken. De scenaristische achtergrond van beide auteurs is zichtbaar in de opbouw: scènes zijn visueel, dialogen functioneel, en meerdere verhaallijnen lopen parallel voordat ze samenkomen. Dat Springvloed, De derde stem en de daaropvolgende delen zich lenen voor directe verfilming, is in dat opzicht geen toeval.

Na het debuut verschenen in gestaag tempo nieuwe delen in de Rönning & Stilton-serie: Svart gryning (Zwarte dageraad, 2014), Sov du lilla videung (Wiegelied, 2016), Kallbrand (Koudvuur, 2018), Fruset guld (Bevroren goud, 2020), Den Barmhärtige Samariten (De samaritaan, 2022), Nattens öga (Het oog van de nacht, 2023) en Skugga över Slagtjärn (Schaduwspel, 2025). Daarnaast verscheen in 2021 Mörkret oss emellan (De duisternis tussen ons), dat Rolf Börjlind schreef samen met zijn dochter Molly Börjlind en dat buiten de hoofdreeks staat. De Nederlandse edities verschijnen bij A.W. Bruna Uitgevers, die ook verzamelbundels als Thrillerpakket: springvloed, 13 uur, sneeuwengelen (2016) en het verhalenboek De laatste seconde en andere verhalen (2015) uitbracht.

In Zweden is Börjlind vooral als scenarist bekroond — de Guldbagge van 1994 voor Yrrol is zijn belangrijkste gedocumenteerde onderscheiding — maar de Rönning & Stilton-reeks heeft het schrijversduo een breed internationaal publiek bezorgd, met Nederlandse vertalingen die vanaf het debuut consequent bij Bruna verschijnen. De combinatie van zijn televisiewerk aan Beck, Wallander en Arne Dahl en het eigen boekenoeuvre maakt hem tot een centrale figuur binnen de Zweedse misdaadtraditie van de afgelopen decennia.

Voor wie wil weten waar het begon: start bij Springvloed (2012), het eerste deel van de Rönning & Stilton-reeks, waarin Olivia Rönning en Tom Stilton worden geïntroduceerd en de toon voor de hele serie wordt gezet. Wie liever eerst proeft of de stijl bevalt zonder zich aan een lange reeks te binden, kan terecht bij de verhalenbundel De laatste seconde en andere verhalen (2015). En lezers die graag een reeks oppakken die inmiddels een flink aantal delen telt en zich volledig kunnen laten meevoeren, hebben met negen Rönning & Stilton-boeken tot en met Schaduwspel (2025) een lange leeslijn voor zich.