Hanya Yanagihara

Hanya Yanagihara (Los Angeles, 20 september 1974) is een Amerikaanse schrijfster, redacteur en reisjournalist. Haar vader was oncoloog en afkomstig van Hawaï, met Japanse wortels; haar moeder werd geboren in Seoul. Als kind verhuisde ze veelvuldig met haar familie — Hawaï, New York, Maryland, Californië, Texas — en ze bezocht de Punahou School op Hawaï voordat ze in 1995 afstudeerde aan Smith College. Na haar studie trok ze naar New York, waar ze eerst werkte als publicist en vervolgens als redacteur en schrijver voor Condé Nast Traveler. Fictie schreef ze er altijd naast, nooit in plaats van: "I've never done it any other way," zei ze over het combineren van redactiewerk en romans.

Haar literaire smaak werd vroeg gevormd door haar vader, die haar liet kennismaken met Philip Roth en met Britse schrijvers als Anita Brookner, Iris Murdoch en Barbara Pym. Van haar eigen tijdgenoten noemt ze Hilary Mantel, Kazuo Ishiguro en John Banville als de auteurs die ze het meest bewondert — een trio dat iets zegt over waar ze haar eigen werk tegenaan legt: ambitieuze, psychologisch dichte romans met formele ernst.

In 2013 debuteerde Yanagihara met The People in the Trees, in het Nederlands verschenen als Notities uit de jungle bij Nieuw Amsterdam. De roman is deels gebaseerd op het leven van viroloog en Nobelprijswinnaar Daniel Carleton Gajdusek en werd geprezen als een van de beste romans van dat jaar. Het boek vestigde haar reputatie in kleinere kring, maar bereidde lezers nauwelijks voor op wat twee jaar later zou komen.

In maart 2015 verscheen A Little Life, in het Nederlands Een klein leven (Nieuw Amsterdam, 2016). Het is een lange roman over vier vrienden die elkaar leren kennen tijdens hun studie en wier levens tot voorbij hun vijftigste worden gevolgd: jurist Jude, acteur Willem, architect Malcolm en kunstenaar JB. In het centrum staat Jude, die een verleden van zwaar seksueel misbruik met zich meedraagt en worstelt met automutilatie en suïcidaliteit. Vriendschap — met Willem, met zijn vroegere docent Harold die hem adopteert, met zijn vertrouwensarts Andy — is wat hem overeind houdt. Wanneer Willem en Malcolm omkomen bij een auto-ongeluk, breekt Jude definitief. Het boek doorbrak alle verwachtingen: de redacteur, de agent en Yanagihara zelf hadden niet gerekend op commercieel succes, maar A Little Life werd een internationale bestseller en zette haar op slag op de literaire kaart.

Over het schrijfproces sprak Yanagihara in opvallend lichamelijke termen. Op zijn best voelde het "glorious as surfing" — gedragen worden door iets wat ze niet zelf kon oproepen. Op zijn slechtst leek het alsof ze de controle verloor, "like being one of those people who adopt a tiger or lion when the cat's a baby". Tijdens een vakantie werkte ze vier nachten achtereen van vier uur 's middags tot één of twee uur 's nachts; ze beschreef die periode als de donkerste en lichamelijk meest uitputtende schrijfervaring die ze ooit had gehad. Dat lichamelijk-emotionele register — lange tijdsboog, intieme vriendschap, trauma dat niet geneest, loyaliteit als bijna religieus thema — werkt door in de hele roman.

A Little Life werd kort op de longlist gezet en vervolgens shortlisted voor de Man Booker Prize 2015 en de Women's Prize for Fiction 2016, won de Kirkus Prize 2015 voor fictie en was finalist voor de National Book Award 2015. In 2018 ging in Amsterdam een toneelbewerking in première onder regie van Ivo van Hove; die productie liep in 2023 ook in Londen, in het Harold Pinter Theatre. In 2015 verliet Yanagihara Condé Nast voor T: The New York Times Style Magazine, waar ze in 2017 hoofdredacteur werd; ze kondigde aan die functie in 2026 neer te leggen.

Haar derde roman, To Paradise (Nederlandse vertaling: Naar het paradijs, Nieuw Amsterdam, 2022), verscheen in januari 2022 en haalde de eerste plaats op The New York Times Best Seller-lijst. In 2025 werden A Little Life en To Paradise in Wit-Rusland op een lijst gezet van publicaties die "de nationale belangen van de Republiek Wit-Rusland zouden kunnen schaden" en daar uit de distributie genomen — een onbedoelde bevestiging van hoe hard haar werk aankomt bij lezers én autoriteiten.

Drie ingangen voor wie wil beginnen. Voor wie bereid is zich volledig te laten meesleuren door een lange, emotioneel zware vriendschapsroman: begin bij Een klein leven — het is Yanagihara's bekendste werk en het boek waarop vrijwel iedere lezer haar beoordeelt, maar reken op meer dan achthonderd bladzijden over trauma, loyaliteit en verlies. Voor wie liever eerst een compactere kennismaking wil met haar stem en ambitie: Notities uit de jungle, haar debuut uit 2013, laat zien hoe ze een moreel ongemakkelijk personage opbouwt rond een echte wetenschappelijke zaak. Voor wie van historisch gelaagde, formeel experimentele romans houdt: Naar het paradijs biedt drie in elkaar grijpende verhalen over drie eeuwen Amerika en is het beste startpunt wanneer A Little Life je te intens lijkt.