[{"data":1,"prerenderedAt":236},["ShallowReactive",2],{"author-j-bernlef":3},{"slug":4,"name":5,"tier":6,"country":7,"publisher_nl":8,"genres":9,"generated_at":11,"generation_meta":12,"bio":25,"seo":26,"bibliography":37,"factcheck":218,"read_alikes":220},"j-bernlef","J. Bernlef","niche","NL","Querido",[10],"literair","2026-04-26T13:57:39.315Z",{"bio_model":13,"factcheck_model":14,"factcheck_status":15,"factcheck_issues":16,"retry_pass_used":17,"cost_usd":18,"sources":19,"pipeline_version":24},"claude-opus-4-7","claude-haiku-4-5","PASS",0,true,0.20600000000000002,{"wikipedia_nl":20,"wikipedia_en":21,"google_books_total":22,"google_books_used":23},"https:\u002F\u002Fnl.wikipedia.org\u002Fwiki\u002FJ._Bernlef","https:\u002F\u002Fen.wikipedia.org\u002Fwiki\u002FJ._Bernlef",1000000,20,"1.0.0-fase-9","J. Bernlef was het bekendste pseudoniem van Hendrik Jan Marsman, geboren op 14 januari 1937 in Sint Pancras en overleden op 29 oktober 2012 in Amsterdam. Hij bezocht de hbs in Haarlem en studeerde daarna enige tijd politieke en sociale wetenschappen. Vanaf 2002 publiceerde hij onder de naam Bernlef zonder initiaal, ontleend aan een achtste-eeuwse blinde Friese dichter; daarnaast gebruikte hij schuilnamen als Ronnie Appelman, Cas den Haan en Cas de Vries. Hij was schrijver, dichter én vertaler — een combinatie die zijn hele oeuvre kenmerkt.\n\nIn 1958 was Bernlef samen met K. Schippers en G. Brands medeoprichter van het tijdschrift Barbarber, een neodadaïstisch blad dat poëzie en alledaagse waarneming op zijn kop zette en een vaste plek heeft gekregen in de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Twee jaar later, in 1960, debuteerde hij met de dichtbundel Kokkels en de verhalenbundel Stenen spoelen. Voor Kokkels had hij in 1959 al de Reina Prinsen Geerligsprijs gekregen. In de jaren zestig en zeventig verschenen daarna in hoog tempo poëziebundels, verhalen en romans, waaronder Dit verheugd verval (1963), Brits (1974) en De man in het midden (1976).\n\nDe grote doorbraak bij het brede publiek kwam in 1984 met Hersenschimmen. In die roman beschrijft Bernlef het dementeringsproces van binnenuit, vanuit het perspectief van een oude man die de greep op de werkelijkheid verliest. Het boek staat op de NRC-lijst van beste Nederlandse romans en werd in 1988 verfilmd door Heddy Honigmann; in 2006 maakte Guy Cassiers er bij het Ro Theater een toneelbewerking van. In 1993 schreef Bernlef met Eclips een soort pendant: opnieuw een nauwgezette beschrijving van een geest die hapert, ditmaal na een hersenbloeding. Waarneming, taal en het wegvallen ervan vormen de rode draad door zijn werk, zowel in proza als in poëzie.\n\nBernlef werd meermalen bekroond. In 1984 ontving hij de Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre, in 1987 de AKO Literatuurprijs voor Publiek geheim, in 1989 de Diepzee-prijs voor Hersenschimmen en in 1994 de P.C. Hooft-prijs, opnieuw voor zijn complete werk. In 2008 schreef hij het Boekenweekgeschenk De pianoman. Naast eigen werk introduceerde hij Amerikaanse en Zweedse dichters in het Nederlandse taalgebied, onder wie Marianne Moore, Elizabeth Bishop en Tomas Tranströmer; van Tranströmer vertaalde hij het volledige werk onder de titel Die herinneringen zie mij. Hersenschimmen werd in het Engels vertaald als Out of Mind.\n\nVoor Nederlandse lezers is Bernlef een hoeksteen van de naoorlogse literatuur, met een bij Singel Uitgeverijen breed beschikbare back-catalogue, van vroege poëzie als Morene, Dit verheugd verval en Brits tot verhalenbundels als Hondedromen en Schaduw van een vlek. Wie zijn werk nog niet kent, begint het beste bij Hersenschimmen: korte, klare roman waarin meteen voelbaar wordt waarom Bernlef zo ongeëvenaard schreef over de breekbaarheid van het bewustzijn. Wie daarna verder wil, kan via Eclips en De pianoman doorlezen naar de poëzie en de essays.",{"title":27,"description":28,"h1":5,"primary_keyword":29,"secondary_keywords":30,"tagline":36},"J. Bernlef — meester van het haperende bewustzijn | volgendboek.nl","J. Bernlef boeken: van Hersenschimmen tot Eclips en De pianoman. Romans, poëzie en vertalingen van een P.C. Hooft-prijswinnaar. Bekijk de volgorde.","J. Bernlef boeken",[31,32,33,34,35],"Hersenschimmen Bernlef","boeken zoals Bernlef","Bernlef Eclips","Bernlef De pianoman","tijdschrift Barbarber","Schrijver van Hersenschimmen en chroniqueur van het haperende bewustzijn.",[38,50,60,69,76,86,95,99,111,120,130,139,149,158,167,176,185,194,203,209],{"title":39,"authors":40,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":43,"pageCount":44,"language":45,"isbn10":46,"isbn13":47,"thumbnail":48,"previewLink":49},"Zwijgende man",[5],"Singel Uitgeverijen","2013-09-12","Zwijgende man Wie wat wil zeggen heeft winter nodig kale takken zonder blad Spoor van vogels niet hun fluiten water ongenaakbaar hard en glad Wie dat wil heeft in zijn ogen iets gespaard dat kijken heet Wie dat kan weet in zijn zwijgen wat hij zegt het best bewaard",48,"nl","9021448459","9789021448459","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=dTmsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=dTmsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=1&source=gbs_api",{"title":51,"authors":52,"publisher":41,"publishedDate":53,"description":54,"pageCount":55,"language":45,"isbn10":56,"isbn13":57,"thumbnail":58,"previewLink":59},"Wie a zegt",[5],"2012-08-30","De kern van deze verzameling opstellen over litteratuur wordt gevormd door de maandelijkse kronieken over poëzie die J.Bernlef sinds 1966 in De Gids heeft gepubliceerd. Hij heeft ze in drie afdelingen ondergebracht. Eeen aantal 'algemene' stukken, waarin hij wat ballonnen oplaat en weer doorprikt. Hij heeft de waarheid niet in pacht, is niet bezeten van de drang tot bewijzen maar wil in de eerste plaats het leesplezier overbrengen dat hij bij de lectuur had. In de tweede afdeling bespreekt hij een aantal Nederlandse dichters, van F. ten Harmsen van der Beek, J.C. Noordstar en Jan Hanlo tot Hans Verhagen, Gerrit Kouwenaar en Hans vlek. In de derde afdeling komen buitenlandse dichters aan bod: natuurlijk Marianne Moore, die hij zelf heeft vertaald, maar ook andere Amerikanen, zoals de merkwaardige Louis Zukofsky, William Carlos Williams en Robert Lowell. In de vierde en laatste afdeling van het boek komen prozaschrijvers ter sprake. 'Het zijn verslagen over boeken die mij op de een of andere manier erg hebben beziggehouden,' zegt hij. Daar horen bij: het werk van de Argentijnen Jorge Luis Borges en Adolfo Bioy-Casarès, de meesterlijke roman Pale Fire van Wladimir Nabokow, het werk van de bizarre Franse schrijver Raymond Roussel en het volgens Bernlef 'onnavolgbare proza' van Jan Hanlo. De afdeling besluit met een autobiografisch stuk, 'Op het spoor van dr. Hackenbush'.",191,"9021443643","9789021443645","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=cdZyAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=cdZyAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=2&source=gbs_api",{"title":61,"subtitle":62,"authors":63,"publishedDate":64,"description":65,"pageCount":66,"language":45,"thumbnail":67,"previewLink":68},"Bernlefs beste","volgens Bernlef",[5],"2000","Bloemlezing uit eigen werk (romans, gedichten en essays) door de Nederlandse schrijver (1937- ).",316,"https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=rxjiAAAAMAAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=rxjiAAAAMAAJ&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=3&source=gbs_api",{"title":70,"authors":71,"publishedDate":64,"description":72,"pageCount":73,"language":45,"thumbnail":74,"previewLink":75},"Hersenschimmen",[5],"Een dementerende man beschrijft zijn steeds groter wordende isolement.",172,"https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=8xniAAAAMAAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=8xniAAAAMAAJ&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=4&source=gbs_api",{"title":77,"authors":78,"publisher":41,"publishedDate":79,"description":80,"pageCount":81,"language":45,"isbn10":82,"isbn13":83,"thumbnail":84,"previewLink":85},"Schaduw van een vlek",[5],"2012-09-20","In het titelverhaal van deze bundel ontdekt J. Bernlef in een huis waar hij als kind veel geweest is de vlek, die in zijn werk voortdurend terugkomt. De invloed van de werkelijkheid op het schrijven, maar ook het omgekeerde, zijn vragen die Bernlef in deze verhalenbundel bezighouden. Het zijn spiegels die elkaar weerkaatsen. Dat klinkt erg plechtig en litterair maar het gebeurt gewoon, in een alledaagse wereld waar plotseling iets vreemds plaatsvindt.",122,"9021443562","9789021443560","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=XddxAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=XddxAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=5&source=gbs_api",{"title":87,"authors":88,"publisher":41,"publishedDate":53,"description":89,"pageCount":90,"language":45,"isbn10":91,"isbn13":92,"thumbnail":93,"previewLink":94},"De witte stad",[5],"Ruim tien jaar geleden maakte Bernlef, dank zij de schilder Siet Zuyderland, kennis met een legendarische plek uit de Amerikaanse geschiedenis: Coney Island. Het voormalige centrum voor grootscheeps vermaak was echter toen al gereduceerd tot wat armzalige restanten. Wat zowel Zuyderland als Bernlef aantrok was een historisch complex dat op het punt stond te verdwijnen. Juist daarom begon Bernlef zich te verdiepen in de geschiedenis van deze zuidelijkste punt van Brooklyn, waar in het begin van deze eeuw lunaparken verrezen die de eerste massadromen produceerden: een Egyptische straat vol kamelen en gesluierde vrouwen, een spoorweg door de Zwitserse Alpen, een stad vol dwergen en de Ondergang van Pompeï. In de bordkartonnen decors werden massaspelen opgevoerd en werd het heimwee van de emigranten naar de oude wereld kundig bespeeld. Bernlefs roman De witte stad is gebaseerd op de geschiedenis van het lunapark Dreamland, schepping van William H. Reynolds, en het uitvloeisel van een hoofse liefde, ooit door Reynolds in die andere, half gedroomde stad, Venetië, beleefd. Van 1904 tot 1911 hield Reynolds' droom aan de Atlantische Oceaan stand. Bernlefs boek speelt zich in het laatste jaar van het bestaan van Dreamland af. Het is een bijna filmische evocatie van de bonte stoet variété-artiesten, dwergen, waarzegsters, ragtime-pianisten en hoeren die Coney Island in die tijd bevolkten. Maar de eerste tekenen van het verval zijn al zichtbaar. Zonder dat de producenten van deze eerste Amerikaanse droom het beseffen doet de film - voorlopig nog als kermisattractie - zijn intrede. Die zal het einde betekenen van een korte maar schilderachtige periode. J. Bernlef (1937) schreef een groot aantal dicht-, verhalen- en essaybundels. Van zijn romans zijn de laatste twee, Hersenschimmen en Publiek geheim, de bekendste geworden. Hij ontving vele prijzen, waaronder de Constantijn Huygens- en de AKO Literatuur Prijs. Zijn novelle Vallende ster werd voor laatstgenoemde prijs genomineerd.",113,"9021443651","9789021443652","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=bblwAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=bblwAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=6&source=gbs_api",{"title":96,"publishedDate":97,"pageCount":23,"language":45,"previewLink":98},"Hersenschimmen [Lijstboekmap]","1992","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=XAOOlAEACAAJ&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=7&source=gbs_api",{"title":100,"authors":101,"publisher":41,"publishedDate":104,"description":105,"pageCount":106,"language":45,"isbn10":107,"isbn13":108,"thumbnail":109,"previewLink":110},"De pyromaan",[102,103,5],"Bob Langestraat","Carl Olof Bernhardsson","2012-10-04","Karlstad (40.000 inwoners) ligt in Zweden. In deze tamelijk overzichtelijke gemeenschap is in 1959 een pyromaan bezig geweest. Over dit gebeuren en het zoeken naar de dader gaat deze roman, die naar de vorm een heel bijzondere is. Uitgaande van de zelfde gegevens, beschrijven namelijk drie auteurs de beroering, die de Karlstadse pyromanie bij de direct betrokkenen en de toch ook bedreigde toeschouwers (Karlstad handelt niet alleen in hout maar gebruikt het, net als overal in Zweden in zwang is, ook veel als bouwmateriaal) verwekt. Deze drie schrijvers zijn de dichter-romancier J. Bernlef, de journalist Carl Olof Bernhardsson en de cineast Bob Langestraat (die Bernlefs 'Onder de bomen' heeft verfilmd). Zij hebben alle drie maar elk voor zich het verhaal volledig op papier gezet. Dit is de essentiële betekenis van deze roman. De lezer mag de drie 'uitvoeringen' in iedere volgorde lezen; de volgorde van afdrukken is onbelangrijk. Al lezende creëert hij de roman via de visies van Bernlef, Bernhardsson en Langestraat of Bernhardsson, Bernlef en Langestraat of (gaat u maar door). Het gaat om de gezichtspunten, om de opvattingen van de werkelijkheid en om wat de lezer ervan maakt. (Het fotomateriaal tart hem bij dit maken met een ironisch commentaar: het wijst hem op de fictie die Bernlef bedrijft of het relativeert via een 'lege' werkelijkheid de verslaggeving van Bernhardsson.)",300,"9021443554","9789021443553","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=ocFwAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=ocFwAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=8&source=gbs_api",{"title":112,"authors":113,"publisher":41,"publishedDate":53,"description":114,"pageCount":115,"language":45,"isbn10":116,"isbn13":117,"thumbnail":118,"previewLink":119},"Hondedromen",[5],"Al in zijn eerste verhalenbundel, Stenen spoelen, bleek Bernlef belangstelling en een helder observatievermogen te hebben voor oude mensen. In Hondedromen, een bundel met acht verhalen, staat de oude mens centraal. In een documentaire, van iedere franje ontdane stijl, zoals we die al in zijn roman Sneeuw hebben leren kennen, worden acht levens belicht. Terwijl de kranten vol staan over zorg voor lichamelijk en geestelijk gehandicapte mensen, lijkt er op de ouderdom een taboe te rusten. men praat er meestal niet graag over en de heel eigen problematiek van het ouder worden wordt beleefd achter de gesloten deuren van bejaardentehuizen. 'Daar zit natuurlijk een aardig stukje verdringing achter. De meeste mensen zien zich niet graag geconfronteerd met het feit dat ze zullen aftakelen en sterven.' De werkelijke tragiek schuilt voor Bernlef echter niet in de lichamelijke gebrekkigheid maar in de strijd tegen het vergeten. De figuren in Hondedromen leven met een verleden dat niet meer is dan een tot op de draad versleten verhaal. 'Natuurlijk, ieder leven wordt ten slotte een verhaal. Maar juist in de anekdotes die nog over zijn, schuilt vaak de essentie van zo'n leven.' Die essenties heeft J. Bernlef geprobeerd voor ons op te schrijven, en het resultaat is werkelijk om lang bij stil te staan.",63,"9021443465","9789021443461","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=ldZxAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=ldZxAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=9&source=gbs_api",{"title":121,"authors":122,"publisher":41,"publishedDate":123,"description":124,"pageCount":125,"language":45,"isbn10":126,"isbn13":127,"thumbnail":128,"previewLink":129},"Geleende levens",[5],"2010-02-16","Wat is identiteit? Een masker dat je naar believen op en af kunt zetten, of iets dat onvervreemdbaar bij je hoort? In de drie novellen waar Geleende levens uit bestaat onderzoekt Bernlef vragen als deze. De ene hoofdpersoon blijkt tot bijna niets gereduceerd te worden als hem de rol van het soap-personage dat hij jarenlang speelde wordt afgenomen. De andere krijgt door de inlichtingendienst waarvoor hij werkt een fictieve identiteit aangemeten totdat hij ontdekt dat de naam die hij draagt wel degelijk iemand toebehoort. En de derde wordt om geheimzinnige redenen uitverkoren voor een nieuw soort, veel interessanter leven dan hij eigenlijk had. Alle drie worstelen ze zich het leven door zonder de zekerheid of het wel echt hun eigen leven is",161,"9021438100","9789021438108","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=mXB0AAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=mXB0AAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=10&source=gbs_api",{"title":131,"authors":132,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":133,"pageCount":134,"language":45,"isbn10":135,"isbn13":136,"thumbnail":137,"previewLink":138},"Stilleven",[5],"Het beschrijven van een stilleven is net zoiets als het uitleggen van gedichten. Je zou het kunnen vergelijken met een poging iemand te vertellen hoe een knoop in elkaar zit. Als je dat zou proberen moet je de knoop voor hem uit elkaar halen. Zo zat het dus, zeg je ten slotte en in het midden ligt een glad stuk touw, geen knoop. Stilleven gaat, net als een stilleven, over dingen. Eigenlijk zou je moeten zeggen: met behulp van dingen zou je kunnen proberen iets te zeggen over mensen, de diersoort die kan praten, dat overmatig doet en zo totaal schijnt te zijn vergeten dat de meerderheid een zwijgende is. Francis Ponge heeft eens geschreven dat die zwijgende wereld onze enige toeverlaat is. Bernlef voelt zich door die wereld aangesproken, aangeroepen zelfs. Ook mensen gaan trouwens op een gegeven ogenblik deel van die wereld uitmaken: zoals je op het omslag van Stilleven kunt zien wordt ieder mens op den duur ook een stilleven (Giacometti: Braque op zijn doodsbed). Zo, nu zit er tenminste weer het een en ander in de knoop. En dat hoort ook zo: het is een van de voornaamste functies van de poëzie.",64,"9021448408","9789021448404","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=BVSsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=BVSsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=11&source=gbs_api",{"title":140,"authors":141,"publisher":41,"publishedDate":53,"description":143,"pageCount":144,"language":45,"isbn10":145,"isbn13":146,"thumbnail":147,"previewLink":148},"Wat zij bedoelen",[5,142],"K. Schippers","De titel van dit boek werd ontleend aan het gelijknamige gedicht van Jan Hanlo, dat als motto in de bundel is opgenomen. Het onvermogen te communiceren, dat het onderwerp van Hanlo's gedicht is, relativeert de titel van dit boek, waarin J.Bernlef en K.Schippers hun interviews, die zij in opdracht van het tijdschrift De Gids maakten, hebben gebundeld. Bernlef en Schippers zijn zich bewust van de onmogelijkheid er precies achter te komen 'wat zij bedoelen' maar hebben veel van de op het omslag vermelde auteurs tot treffende uitspraken weten te verleiden, niet in het minst omdat zij geen schijnbare kleinigheden over het hoofd zagen; kleinigheden waaruit vaak de kern van een schrijverschap viel af te leiden. Uitgaande van het werk van een auteur maakten Bernlef en Schippers eerder een omtrekkende beweging dan een frontale aanval. De resultaten van deze tactiek vindt u in dit boek met interviews.",195,"9021443635","9789021443638","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=hZd1AAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=hZd1AAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=12&source=gbs_api",{"title":150,"authors":151,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":152,"pageCount":153,"language":45,"isbn10":154,"isbn13":155,"thumbnail":156,"previewLink":157},"Geestgronden",[5],"Poëziebundel van J. Bernlef 1988 deze digitale versie is gemaakt naar de eerste druk.",56,"9021448300","9789021448305","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=YTSsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=YTSsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=13&source=gbs_api",{"title":159,"authors":160,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":161,"pageCount":162,"language":45,"isbn10":163,"isbn13":164,"thumbnail":165,"previewLink":166},"Dit verheugd verval",[5],"Bernlef is een dichter die zich op indirecte wijze tot de lezer wendt. In Dit verheugd verval is de verscheidenheid aan materiaal nog groter dan in zijn vorige bundels. Zo ontmoeten wij naast de schrijver onder anderen Fred Astaire, Jean Baptiste (een aardige man), G. en de Duitse sprinter Hary. Bernlef zet ze allen naar zijn hand omdat `tenslotte alles bruikbaar kan zijn; zonder het triviale heeft het dramatische geen betekenis.",49,"9021448289","9789021448282","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=5TesAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=5TesAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=14&source=gbs_api",{"title":168,"authors":169,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":170,"pageCount":171,"language":45,"isbn10":172,"isbn13":173,"thumbnail":174,"previewLink":175},"De overwinning",[5],"De overwinning speelt zich af binnen de muren van een kazerne. De hoofdpersoon, de soldaat B. is allerminst een heroïsche figuur. Hij heeft zich altijd verre proberen te houden van situaties, waarin zijn individualiteit in het gedrang zou kunnen komen, maar wanneer hij in militaire dienst moet, betekent dit de eerste duidelijke confrontatie van zijn `persoonlijkheid met een systeem. Hij bezwijkt en wint tegelijkertijd. Daarom draagt deze novelle de ondertitel `het verslag van een nederlaag . Want de gebeurtenissen, de dromen en de herinneringsflarden, die de soldaat B. tot zijn daad van opstand brengen, vertellen zowel van zijn revolte tegen iedere vorm van onderdrukking als van zijn angst voor de onderdrukkers. Op het moment dat hij het systeem doorbreekt is hij bang. Maar hij doorbreekt het! Het verhaal eindigt zoals het begonnen is. De `overwinning heeft geen blijvende waarde; ieder ogenblik kan de angst haar in een `nederlaag doen omslaan.",55,"9021448386","9789021448381","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=2TmsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=2TmsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=15&source=gbs_api",{"title":177,"authors":178,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":179,"pageCount":180,"language":45,"isbn10":181,"isbn13":182,"thumbnail":183,"previewLink":184},"Dwaalwegen",[5],"De dichter Miroslav Holub schrijft in zijn gedicht `Korte beschouwing over kaarten' over een troep soldaten die hopeloos verdwaalt in de Alpen. Gelukkig blijkt een van hen een kaart op zak te hebben die hen de weg terug naar hun kampement wijst. Daar aangekomen bestudeert een officier de gebruikte kaart. Die blijkt een kaart van de Pyreneeën te zijn. Zo komen ook gedichten en de meeste uitvindingen tot stand: langs de dwaalwegen van de geest.",71,"9021448297","9789021448299","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=5VCsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=5VCsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=16&source=gbs_api",{"title":186,"authors":187,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":188,"pageCount":189,"language":45,"isbn10":190,"isbn13":191,"thumbnail":192,"previewLink":193},"Morene",[5],"Het einde van de reis en in de handen harde gladde stenen rond van vrede vierkant van wrok plat van verzet en dan de vreemde niet te definiëren: met gespleten lippen vlijmscherpe wimpers nog trillend hun handen hun ogen vol landschap hun huid bekrast door een wanhopig onbekende, samengestroomd in een morene",60,"9021448351","9789021448350","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=KTWsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=KTWsAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=17&source=gbs_api",{"title":195,"authors":196,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":197,"pageCount":198,"language":45,"isbn10":199,"isbn13":200,"thumbnail":201,"previewLink":202},"De noodzakelijke engel",[5],"De titel van deze bundel, De noodzakelijke engel, verwijst naar de Amerikaanse dichter Wallace Stevens, die zijn essays over de poëtische verbeelding onder deze titel bundelde. De noodzakelijke engel is een thematische bundel, een onderzoek naar de hedendaagse inhoud van het begrip engel en op gang gebracht door Bernlefs observatie: Ook bij de oude meesters hingen ze er maar zo n beetje bij de bevestiging der vleugels weggemoffeld voor het oog De engelen in deze bundel behoren daarom meer de aarde dan de hemel toe. Zij staan in de deuropening, hun vleugels gesneden in de snit van een colbert.",38,"9021448378","9789021448374","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=wT2sAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=wT2sAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=18&source=gbs_api",{"title":204,"authors":205,"publishedDate":206,"pageCount":73,"language":45,"thumbnail":207,"previewLink":208},"Onder ijsbergen",[5],"1981","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=9153_CV0m5cC&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=9153_CV0m5cC&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=19&source=gbs_api",{"title":210,"authors":211,"publisher":41,"publishedDate":42,"description":212,"pageCount":213,"language":45,"isbn10":214,"isbn13":215,"thumbnail":216,"previewLink":217},"Brits",[5],"Gedichten zijn lijstjes om je gevoel. Ik zou iets over het lijstwerk kunnen zeggen (ongeverfd ruw hout, hier en daar steken de splinters er nog uit) maar niets over het plaatje, het gevoel zelf. Dat kan alleen maar met een ander gedicht. Zo vat ik samen wat ik weet Er ligt iets in het gras zolang ik leef kan ik het pakken Zo ziet de foto eruit op de rug gezien en tastend naar iets in het gras Maar wat? De kat achter de spiegel was zo gek nog niet Woorden blinderen met hun oppervlak.",57,"9021448262","9789021448268","https:\u002F\u002Fbooks.google.com\u002Fbooks\u002Fcontent?id=iT6sAAAAQBAJ&printsec=frontcover&img=1&zoom=1&edge=curl&source=gbs_api","http:\u002F\u002Fbooks.google.com.my\u002Fbooks?id=iT6sAAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22J.+Bernlef%22&hl=&cd=20&source=gbs_api",{"status":15,"issues":219},[],[221,226,231],{"slug":222,"name":223,"match_score":224,"reason":225},"j-j-voskuil","J.J. Voskuil",8.5,"Beide schrijvers documenteren het alledaagse met een registrerende, nuchtere blik die het gewone verheft zonder ooit sentimenteel te worden. Waar Bernlef het verval van het geheugen volgt, chronicleert Voskuil de monotonie van het kantoorleven — beide met eenzelfde geduld en precisie.",{"slug":227,"name":228,"match_score":229,"reason":230},"cees-nooteboom","Cees Nooteboom",7.5,"Beide behoren tot de Nederlandse literaire traditie van de jaren zeventig en tachtig, met een filosofische ondertoon en aandacht voor tijd, herinnering en existentiële vervreemding. Nooteboom's contemplatieve reisromans delen Bernlefs interesse in het fluïde karakter van identiteit.",{"slug":232,"name":233,"match_score":234,"reason":235},"p-f-thomese","P.F. Thomése",7,"Thomése deelt met Bernlef een interesse in verlies, rouw en de fragmentatie van het geheugen. Beide schrijven in een sobere, precies gecontroleerde stijl over wat verdwijnt — bij Bernlef door dementie, bij Thomése door dood en scheiding.",1777290296036]