Val McDermid

Val McDermid (Kirkcaldy, 4 juni 1955) is een Schots schrijfster van misdaadboeken. Ze groeide op in een arbeidersgezin in Fife, bezocht de Kirkcaldy High School en studeerde Engels aan St Hilda's College in Oxford, waar ze de eerste student was die werd toegelaten vanuit een Schotse openbare school. Haar werk wordt gerekend tot de Tartan Noir en staat bekend om compromisloze beschrijvingen van geweld. McDermid woont in Fife en Edinburgh.

Na haar studie begon ze als journaliste en schreef ze korte tijd voor toneel. Haar romandebuut volgde in 1987 met Report for Murder: The First Lindsay Gordon Mystery, de eerste in een reeks rond de lesbische journaliste Lindsay Gordon. Daarmee introduceerde ze meteen een thema dat volgens de Nederlandstalige bron regelmatig terugkeert in haar werk: homoseksualiteit. In de jaren negentig bouwde ze een tweede reeks op rond de vrouwelijke privédetective Kate Brannigan, die bij Nederlandse lezers verscheen onder titels als Doodslag (1993), Valstrik (1994), Klopjacht (1995) en Kunstgreep (1996).

Haar brede doorbraak kwam met de serie rond klinisch psycholoog dr. Tony Hill en zijn collega's bij de politie, een reeks waarmee ze zich volgens de Engelstalige bron internationaal vestigde. De eerste Nederlandse vertaling verscheen in 1997 onder de titel De sirene (The Mermaids Singing, 1995), gevolgd door Het profiel (1998). De serie vormde de basis voor de ITV-misdaadreeks Wire in the Blood, die liep van 2002 tot 2008. Een tweede televisiebewerking, Karen Pirie (vanaf 2022), is gebaseerd op haar reeks rond het gelijknamige Schotse politiehoofd, die in het Nederlands startte met De verre echo (2003).

De Tony Hill-boeken draaien om profiling en de botsing tussen psychologische analyse en concreet politiewerk; titels als De laatste verzoeking (2002), De kwelling (2005), De wrede hand (2008) en Moment van afscheid (2012) laten zien hoe McDermid haar vaste personages over een reeks van meer dan tien delen heen ontwikkelt. De Karin Pirie-reeks speelt zich af in Schotland en behandelt vaak koude zaken, zoals in Een duister domein (2009) en Geschonden graf (2019). Naast haar reeksen schreef ze losstaande boeken als De terechtstelling (1999), De wraakoefening (2001), Zeemansgraf (2006) en Blinde obsessie (2011), plus het non-fictiewerk Sporen van misdaad: over forensisch onderzoek (2015).

De meer recente delen in de Tony Hill-reeks zijn De vervangster (2014), Doorbreek de stilte (2016), De eenzame prooi (2018) en Hoe de doden spreken (2021). Daarnaast startte ze een nieuwe reeks rond journaliste Allie Burns, met de titels 1979 (2021) en 1989 (2023). Volgens de Nederlandse boekenlijst verscheen in 2023 ook Stilleven en in 2024 De leugen voorbij, beide bij Luitingh-Sijthoff, de uitgever die het grootste deel van haar werk in het Nederlands verzorgt. Haar werk is politiek geëngageerd: ze beschrijft zichzelf als feministe en socialiste en verwerkt feminisme in sommige van haar romans.

McDermid heeft volgens de bronnen meer dan dertig romans op haar naam staan en ontving diverse prijzen van de Crime Writers' Association, waaronder de Gold Dagger en in 2010 de Cartier Diamond Dagger voor haar oeuvre. In 2000 werd ze opgenomen in de Detection Club. De Universiteit van Sunderland verleende haar in 2011 een eredoctoraat, in 2025 volgde een eredoctoraat van de University of Edinburgh. In 2017 werd ze gekozen tot Fellow van de Royal Society of Edinburgh én van de Royal Society of Literature. Ze is medeoprichter van het Harrogate Crime Writing Festival en van de Theakston's Old Peculier Crime Novel of the Year Award.

Naast haar schrijfwerk is ze actief als journalist voor de Britse pers en als vaste gast op BBC Radio 4 en BBC Radio Scotland. Ze was jarenlang supporter en bestuurslid van voetbalclub Raith Rovers, waar ze een tribune naar haar vader liet vernoemen; in 2022 trok ze haar sponsoring in nadat de club een wegens verkrachting veroordeelde speler had gecontracteerd, en verplaatste ze haar steun naar het vrouwenteam dat zichzelf omdoopte tot McDermid Ladies.

Voor wie wil beginnen bij haar bekendste werk: start met De sirene, het eerste Tony Hill-boek en de reeks die de basis vormde voor Wire in the Blood. Lezers die liever Schotland als decor willen en de televisieserie Karen Pirie kennen, kunnen het best instappen bij De verre echo, waarmee de Pirie-reeks begint. Wie geen zin heeft in een reeksverplichting, grijpt naar het losstaande De terechtstelling (1999), uitgegeven als zelfstandig verhaal en geschikt om haar werk te leren kennen zonder meteen aan deel één van iets te beginnen.