Boeken zoals Herman Brusselmans
Drie auteurs die dezelfde leeservaring leveren als Herman Brusselmans. Geen "klanten kochten ook"—handgekozen op thema, sfeer en stem. Met per auteur de drie boeken om mee te beginnen.
Herman Brusselmans schrijft zoals hij praat: rechtdoor, provocerend, zonder rem. Zijn werk draait om drank, seks, verveling en de Vlaamse plattelands-jaren-zestig, altijd met een hoog autobiografisch gehalte. Hij recycleert zijn eigen leven — de bibliotheekbaan, de vrouwen, de hond Woody — en gooit dat in een mix van melancholie en scheldpartijen. Die combinatie maakt hem populair bij een jong publiek en gehaat bij critici die hem eentonigheid en platte schuttingtaal verwijten. Zijn productie is formidabel: 86 boeken sinds 1982, meestal twee per jaar.
Waar Brusselmans zich positioneert als de ongepolijste columnistenschrijver, delen de drie auteurs hieronder elementen van diezelfde onbeschaamde directheid. Ze verschillen in temperament — de een ironisch, de ander analytisch, de derde ongegeneerd — maar alle drie weigeren ze het persoonlijke te verhullen achter literaire conventies. Ze schrijven over seks, families, kwetsbaarheid en identiteit zonder moraliseren. En ze zijn, net als Brusselmans, minstens zo bekend om hun publieke persona als om hun romans.
Tom Lanoye
Beide Vlaamse auteurs delen een ongepolijste, polemische stem en een obsessie met taal, seks en de eigen familie. Lanoye's toneel-achtige ritmes en Brusselmans' directe proza verschillen in vorm, maar de leeservaring — provocerend, literair én grappig — is zeer vergelijkbaar.
Match-score van 9/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Vlaams romancier, dichter en theaterauteur tussen Antwerpen en Kaapstad.
Waar Brusselmans zijn proza construeert rond de eigen verveling en lokale anekdotes — bibliotheekbanen, Gentse cafés, de familie op het platteland — bouwt Lanoye monumentale familiesaga's waarin corruptie en politiek samenzweren met Belgische dynastie-verhalen. Brusselmans schrijft korte zinnen en veel dialoog; Lanoye denkt in toneelverzen en lange rhetorische bogen. Brusselmans zoekt het groteske in het banale dagelijks leven, Lanoye in de grandeur van een uiteenvallende upper class. En waar Brusselmans liefst zichzelf recycleert als hoofdpersonage, plaatst Lanoye zijn autobiografie in bredere context: de slagerszoon uit Sint-Niklaas wordt bij hem niet louter anekdote maar archetype.
Begin met Kartonnen dozen (1991), het tweede deel van de Wase Trilogie. Daar zie je Lanoye op zijn meest Brusselmansiaans: een melancholische coming-of-age over een slagerszoon die opgroeit met een brilletje en een moeilijke vader. De toon is autobiografisch, de sfeer herkenbaar Vlaams, en de ironie scherp genoeg om iemand die Brusselmans' bitterheid herkent meteen binnen te halen. Het boek is kort, toegankelijk en introduceert de wereld van het Waasland zonder de theatrale bombast van Lanoye's latere werk.
Arnon Grunberg
Grunberg en Brusselmans delen een scherpe ironie en een fascinatie voor het noodlot, en beiden beschrijven geweld, seks en de absurditeit van het bestaan zonder moraliseren. Grunbergs understatement contrasteert met Brusselmans' bombast, maar de thematische verwantschap — ongemak, identiteit, de groteske kant van relaties — is sterk.
Match-score van 8/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse romanschrijver van ironie, nihilisme en de lange schaduw van Auschwitz.
Waar Brusselmans zijn werk opbouwt uit explosieve, directe uitspraken en scheldpartijen, kiest Grunberg voor understatement en ironische herhaling. Brusselmans gooit zijn frustraties eruit in columns en romanvorm; Grunberg observeert het noodlot zoals een patholoog een sectie verricht — koel, methodisch, met aforistische zinnen die pas achteraf pijn doen. Brusselmans' protagonisten zijn vaak varianten van hemzelf, rokend en drinkend in Gent; Grunbergs personages zijn weerloos overgeleverd aan grillen van oorlog, ziekte of familie-erfenis, en spelen zich af in Amsterdam, New York of bezette gebieden. Het thematische verschil: Brusselmans zoekt de absurditeit in het alledaagse, Grunberg in het existentiële.
Begin met Blauwe maandagen (1994), Grunbergs debuut en zijn meest autobiografische roman. Het boek gaat over een jongen wiens ouders Auschwitz overleefden en die zelf probeert te navigeren door een wereld die even grotesk als absurd is. De toon is ironisch, de zinnen kort en pakkend, en de familiedynamiek — met alle ongemak en zwart-grijze humor — zal Brusselmans-lezers direct aanspreken. Het is de beste ingang om te zien hoe Grunberg hetzelfde terrein betreedt als Brusselmans, maar dan met een andere temperatuur.
Heleen van Royen
Van Royen deelt Brusselmans' directheid over seks, relaties en de eigen kwetsbaarheid, en schrijft eveneens in een ongepolijste, confessionele stijl. Waar Brusselmans expliciet en mannelijk is, is Van Royen dat vanuit een vrouwelijk perspectief — maar de leeservaring van ongemakkelijke eerlijkheid is parallel.
Match-score van 7.5/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse romanschrijfster en columniste, bekend van De gelukkige huisvrouw.
Waar Brusselmans zijn mannelijke blik richt op vrouwen als object van verlangen of ergernis — de koffiemeisjes, de ex-minnaressen, de beroemde Ann Demeulemeester-column — schrijft Van Royen vanuit een vrouwelijk perspectief over mannen, moederschap en seksualiteit, met dezelfde ongepolijste directheid. Brusselmans zoekt zijn thema's in drank, sigaretten en verveling binnen een Vlaams kader; Van Royen schrijft over zelfmoord, verlies en feminisme binnen een Amsterdamse context. Beide auteurs gebruiken hun eigen leven als werkmateriaal, maar waar Brusselmans vooral hekelt en provoceert, legt Van Royen bloot en analyseert — al blijft ook zij omstreden om wat critici zien als zelfenscenering.
Begin met De gelukkige huisvrouw (2000), het debuut waarin Van Royen de zelfmoord van haar vader verwerkt. Het boek heeft dezelfde ongemakkelijke eerlijkheid die Brusselmans' beste werk kenmerkt: geen literaire omwegen, geen verhullende metaforen, wel de directe confrontatie met pijn, seks en het absurde van een gewoon leven dat niet gewoon blijkt. De toon is confessioneel zonder sentimenteel te worden, en het boek geeft meteen aan waarom lezers die Brusselmans' openhartigheid waarderen hier ook thuis zullen voelen — alleen dan zonder de scheldpartijen en met meer nadruk op moeder-dochter-relaties.
Niet wat je zoekt?
Onze Leesvolger leest je smaak — vertel wat je net las en wat je ervan vond, krijg drie boeken die echt passen.
Probeer Leesvolger →