Wat lezen na De verwondering?
Vijf concrete aanraders voor wie De verwondering van Hugo Claus net uit heeft.
De verwondering uit 2010 staat in het late werk van Claus — scherpe taal, groteske personages, een verontrustende mix van komisch en tragisch. Het boek opereert op meerdere vertelniveaus tegelijk, toont ontredderde mensen en laat je nooit helemaal zeker weten waar je staat. Die techniek — het meervoudige perspectief, de onbetrouwbare verteller, de grens tussen voorstelling en werkelijkheid die vervaagt — zit in veel van Claus' werk. Wie de late stijl apprecieerde, vindt in de vroege romans en toneelstukken de wortels van die aanpak. Vijf boeken die er op aansluiten:
De hondsdagen
door Hugo Claus · 2011
De vroege Claus uit 1953, waarin veel van wat later volgt al aanwezig is: meerdere vertelniveaus, personages die door hun eigen driften worden opgejaagd, een sfeer van benauwenis. Het boek speelt zich af op evenwijdige vlakken — het verhaal van een acteur die een rol speelt, en het verhaal van de acteur zelf. Waar De verwondering werkt met groteske situaties en ontredderde zielen, laat De hondsdagen zien hoe Hugo Claus die techniek al vroeg beheerste. De poëtische stijl is hier nog explicieter aanwezig, zinnen die ook los van de plot functioneren, taal die zichzelf opjaagt.
Sprakeloos
door Tom Lanoye · 2009
Een beroerte maakt een moeder sprakeloos, en haar zoon — amateur-acteur en schrijver — probeert dat verlies te vatten in taal. Tom Lanoye schrijft met dezelfde directheid als Claus: geen omwegen, geen eufemismen, recht op het lijf af. Waar De verwondering grotesk is in zijn burleske wendingen, is Sprakeloos grotesk in zijn ontnuchtering: een lichaam dat afbrokkelt, een relatie die daarmee verandert. Lanoye deelt met Claus de weigering om situaties mooier te maken dan ze zijn, en de overtuiging dat humor en tragedie elkaar niet uitsluiten maar versterken.
De wonderen
door Jeroen Olyslaegers · 2025
Eind negentiende eeuw, een Antwerpse bankiersfamilie, twee tweelingen die in een verstikkend keurslijf groeien. Jeroen Olyslaegers schrijft een familiegeschiedenis waarin generaties door schuldgevoelens en geheimen aan elkaar vastzitten — een mechaniek dat ook in Claus' werk centraal staat. De wonderen deelt met De verwondering de focus op ontspoorde levens, op mensen die door hun omgeving worden gevormd en vervormd. Waar Claus werkt met burleske wendingen, kiest Olyslaegers voor een meer sobere stijl, maar de onderliggende fascinatie is dezelfde: wat gebeurt er met mensen onder druk?
Gedichten 1948-1993
door Hugo Claus
De poëzie van Hugo Claus laat zien waar de taal in zijn proza vandaan komt — dezelfde beeldspraak, dezelfde ritmische geweld, dezelfde weigering om dingen simpel te houden. Deze verzameling beslaat vijfenveertig jaar werk, van de experimentele vroege bundels tot de late gedichten waarin de toon grimmiger wordt. Voor wie De verwondering las en zich afvroeg hoe Claus zinnen bouwt die tegelijk helder en verontrustend zijn, biedt dit boek een antwoord: hij denkt in beelden, niet in argumenten. De gedichten zijn compacter dan de romans, maar niet minder complex.
Oorlog en terpentijn
door Stefan Hertmans · 2013
Stefan Hertmans reconstrueert het leven van zijn grootvader aan de hand van oude cahiers — een Eerste Wereldoorlog-verhaal, maar ook een poging om door schrijven grip te krijgen op wat voorbij is. Waar Claus werkt met vertellers die onbetrouwbaar zijn, kiest Hertmans voor een verteller die expliciet twijfelt aan zijn eigen reconstructie. De focus op traumatische herinneringen, op hoe geweld doorwerkt in generaties, maakt dit een logische stap na De verwondering. Hertmans schrijft met meer ingetogenheid dan Claus, maar deelt de overtuiging dat verleden en heden elkaar doordringen.
Welke kies je? Voor wie Claus' vroege werk wil lezen en zien hoe zijn techniek zich ontwikkelde: De hondsdagen. Voor wie de familiedynamiek en schuldkwesties wil verdiepen: De wonderen van Olyslaegers. Voor wie de ontnuchtering en het directe taalgebruik apprecieerde: Sprakeloos van Lanoye.
Wil je een nog beter advies?
Vertel onze Leesvolger wat je net las én wat je ervan vond. Drie boeken op maat.
Probeer Leesvolger →