Wat lezen na De Zonde Van de Vrouw?

Palmens debuut is het ideale vervolgboek: waar het Boekenweekessay de zondeval analyseert, fictionaliseert De wetten diezelfde structuur. Het verhaal van Marie, die haar moeder doodt om met haar vader samen te kunnen zijn, verwijst expliciet naar Mariken van Nieumeghen — opnieuw een vrouw die door een 'verboden vrucht' in de ban van de duivel raakt. Connie Palmen gebruikt hier dezelfde techniek als in het essay: ze neemt een christelijk schuld-verhaal en laat zien hoe vrouwelijk verlangen erin gevangen zit. Het verschil is dat De wetten de morele vragen niet analyseert maar vérgroot — door ze in een modern gezinsdrama te plaatsen. Een filosofische thriller over macht, schuld en de vraag of liefde ooit zonde kan zijn.

Dit essay bundelt Palmens portretten van vrouwelijke kunstenaars — Marilyn Monroe, Marguerite Duras, Sylvia Plath — die allemaal worstelden met dezelfde vraag die in De Zonde Van de Vrouw centraal staat: hoe creëer je als vrouw betekenis in een cultuur die jouw verhaal al voor je heeft geschreven? Palmen beschrijft hoe deze vrouwen zichzelf opnieuw uitvonden, tegen het script in. Waar het Boekenweekessay theoretisch blijft, laat Voornamelijk vrouwen zien hoe de Eva-mythe concrete levens heeft bepaald. De toon is persoonlijker dan in het essay — Palmen schrijft over deze vrouwen alsof ze hen kent, alsof hun strijd ook de hare is. Voor wie het Boekenweekessay te compact vond: hier krijgt elk idee de ruimte die het verdient.

Waar Palmen filosofisch analyseert, laat Griet Op de Beeck zien. Kom hier dat ik u kus is het verhaal van Mona, die opgroeit in een gezin waar liefde voorwaardelijk is — waar elk kind leert dat je schuldig bent totdat je het tegendeel bewijst. Op de Beeck schrijft in korte, precieze scènes die laten zien hoe schuld wordt aangeleerd: door een moeder die nooit tevreden is, door een vader die wegkijkt. Geen theologische zondeval, maar een hedendaagse versie: een kind dat leert dat ze bestaat om anderen te dienen. De roman heeft dezelfde kern als Palmens essay — hoe onterecht schuldgevoel je hele leven kleurt — maar vertelt het van binnenuit, zonder afstand. Voor wie na het essay wilde weten hoe zo'n schuld voelt, niet alleen denkt.

Dit is Palmens meest persoonlijke boek over schuld en verhalen. Jij zegt het geeft Ted Hughes het woord — de echtgenoot van Sylvia Plath, die decennialang als schurk werd afgeschilderd na haar zelfmoord. Palmen laat Hughes vertellen hoe één verhaal (Plath als slachtoffer, Hughes als dader) zijn leven overnam, hoe fictie werkelijkheid werd. Het raakt direct aan het Boekenweekessay: wie bepaalt het verhaal? Wie krijgt de schuld? Waar het essay de mythe van Eva deconstrueert, deconstrueert Jij zegt het de mythe van de 'slechte man'. Beide teksten vragen hetzelfde: waarom geloven we zo graag in simpele schuldverhalen? Palmen schrijft hier met meer empathie dan in haar essays — ze verdedigt Hughes niet, maar laat zien hoe narratieven levens vervormen. Een roman die het essay uitbreidt tot een tweeluik over schuld.

Thomése schrijft over echte schuld — niet de mythische zonde uit Palmens essay, maar de concrete vraag: wat als je écht iemands dood hebt veroorzaakt? De onderwaterzwemmer volgt een man die zijn zoontje verloor en sindsdien leeft in een permanente staat van schuld. P.F. Thomése gebruikt korte, gestileerde scènes die de tijd lijken op te schorten — alsof de hoofdpersoon vast zit in het moment van verlies. Waar Palmen filosofisch analyseert hoe schuld wordt toegewezen, laat Thomése voelen hoe onherstelbaar schuld is. Geen vergeving, geen verlossing, alleen het leren leven met onherstelbaar verlies. Voor wie het essay las en dacht: maar wat als de schuld wél terecht is? Thomése geeft geen antwoord, maar schrijft wél over wat er dan overblijft.