Wat lezen na Strange Shores?

Bij bouwwerkzaamheden op de heuvels buiten Reykjavík komt een ondiepe graf aan het licht. Arnaldur Indriðason laat Erlendur en zijn team een zaak uit het verleden reconstrueren, toen dit nog open land was. Wat Strange Shores en dit boek delen: het graven naar wat in de aarde verborgen ligt, letterlijk en figuurlijk. Erlendur volgt sporen van huiselijk geweld, armoede, stilzwijgen — dezelfde thema's die in Strange Shores door oude dorpsbewoners worden weggemoffeld. Beide romans hebben die trage opbouw, waarbij je pas laat begrijpt wat er werkelijk gebeurd is. Hier werkt Erlendur nog met zijn team, maar de eenzaamheid van het onderzoek voelt hetzelfde.

Een man wordt vermoord in een souterrain in Reykjavík. Erlendur vindt een oud graf op de nabijgelegen heuvel — een skelet met een boodschap — en het onderzoek trekt sporen naar een vroegere generatie, naar Duitse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog, naar zwijgen over het verleden. Dit is het boek dat Indriðasons internationale doorbraak inluidde, en het voelt als een voorloper van Strange Shores: hetzelfde principe van een recent lichaam dat iets ouds openbreekt, dezelfde structuur van twee verhaallijnen — een in het heden, een in het verleden. Erlendur is hier nog in Reykjavík, nog niet op zoek naar zijn broer, maar de methode is gelijk: graven, wachten, luisteren naar wat mensen niet zeggen.

Een jonge politica verdwijnt op een veerboot, en jaren later graaft Jussi Adler-Olsens Carl Mørck in haar dossier. Het onderzoek wordt een reconstructie van wat er echt gebeurd is, met getuigen die hun verhaal herzien, met details die niet kloppen. Wat dit boek met Strange Shores deelt: een vermiste vrouw, een lange tijdspanne, een onderzoek dat meer vragen oproept dan antwoorden. Adler-Olsens tempo ligt hoger dan Indriðasons, met meer wendingen, maar de basisbeweging is dezelfde — terugkijken, oude verklaringen opnieuw bekijken, ontdekken dat iemand loog. Carl Mørck is cynischer dan Erlendur, en Kopenhagen is geen IJslands dorp, maar de structuur van het onderzoek voelt vertrouwd.

Een portier wordt doodgestoken in de kelder van een groot hotel in Reykjavík, midden in de kerstperiode. Erlendur onderzoekt een zaak die aanvoelt als een klassieker — een gesloten ruimte, een overzichtelijke groep verdachten — maar die uiteindelijk draait om familie, schuld, en een oud geheim. Dit boek heeft niet de leegte van Strange Shores, het speelt zich binnen af, maar het deelt de methode: Erlendur praat met mensen die niet alles vertellen, wacht tot ze zichzelf verraden, bouwt langzaam een beeld op. De toon is iets lichter, de setting feestelijker, maar de kern is dezelfde — een man die geduldig luistert naar wat er onder het oppervlak ligt.

Bij een vredesoverleg in Oslo is Jo Nesbøs Harry Hole verantwoordelijk voor de beveiliging, maar het onderzoek trekt hem terug naar de Tweede Wereldoorlog, naar IJslandse en Noorse vrijwilligers aan het oostfront, naar oud geweld dat nu opnieuw opduikt. Dit is Nesbøs meest Indriðason-achtige boek: een verhaal in twee tijdlijnen, een onderzoek naar wat er destijds echt gebeurde, een hoofdpersoon die te veel drinkt en te lang doorwerkt. Harry is impulsiever dan Erlendur, en Oslo is geen IJslands dorp, maar de manier waarop het verleden het heden infecteert voelt hetzelfde. Als je Strange Shores goed vond vanwege de historische laag — wat er in de oorlog gebeurde, wat er verzwegen werd — dan past dit.