Wat lezen na Viele Himmel über dem Siebten?

Het oorspronkelijke Nederlandse debuut waarvan Viele Himmel über dem Siebten de vertaling is — voor wie de stem van Griet Op de Beeck in de eigen taal wil lezen. Lou, Eva, Elsie, Casper en Jos krijgen elk hun eigen hoofdstukken, elk hun eigen ritme. De vertaling heeft iets van de scherpe kantjes afgehaald; in het Nederlands staan de stiltes scherper, de humor droger, de zinnen korter. Hier zit de exacte balans tussen volwassen verdriet en kinderlijke felheid die het boek draagbaar maakt. Voor wie de personages nu al kent, is het Nederlands de kans om te horen hoe ze oorspronkelijk klonken — met alle onhandigheid en teederheid die in vertaling altijd iets verliest.

Waar Vele hemels een heel gezin toont, zoomt Kom hier dat ik u kus in op één personage: Mona, op drie leeftijden. Kind, jongvolwassene, moeder — elk hoofdstuk een moment waarop ze probeert te begrijpen waarom ze is wie ze is. Het boek heeft dezelfde spanning tussen wat mensen zeggen en wat ze bedoelen, tussen wat een kind ziet en wat een volwassene weet. Maar waar Vele hemels ruimte geeft aan meerdere stemmen, gaat dit verhaal dieper in één leven. De humor is scherper, de pijn explicieter. Voor wie in Eva vooral de stilte herkende en in Lou de woede, biedt Mona een personage dat beide in zich draagt — en dat probeert te doorbreken wat aan haar is doorgegeven.

Een vrouw verdwijnt in het bos, een zusje blijft achter en probeert te begrijpen wat er gebeurd is. Lize Spit schrijft net als Op de Beeck over wat mensen niet zeggen, over families die functioneren zonder echt contact te maken. Maar waar Op de Beeck zacht blijft, ruimte geeft aan liefde die het niet redt, gaat Spit harder — hier staat geweld tussen de regels, hier wordt stilte een wapen. De structuur springt tussen tijdslagen, tussen wat een kind zag en wat een volwassene achteraf begrijpt. Voor wie in Vele hemels vooral de spanning voelde tussen wat een gezin lijkt en wat het is, biedt dit boek een grimmiger variant: geen veerkracht, wel een weigering om los te laten.

Lexi's moeder is er plots niet meer — niet dood, maar afwezig op een manier die niemand uitlegt. Het boek volgt Lexi terwijl ze probeert normaal te doen in een gezin dat uit balans is. Op de Beeck gebruikt hier dezelfde techniek als in Vele hemels: verschillende perspectieven, elk met hun eigen blinde vlekken, elk met hun eigen manier om niet te zeggen wat er echt aan de hand is. Maar Jij mag alles zijn is geschreven voor jonge lezers, wat betekent dat de taal directer is, de emoties explosiever. Voor wie Lou's hoofdstukken het sterkst vond — die mix van boosheid en verwarring, van volwassen willen zijn zonder de woorden te hebben — is dit een personage dat daar nog dichter bij komt.

Een grootvader laat schriften na, een kleinzoon probeert te begrijpen wat er in staat — en wat er niet in staat. Stefan Hertmans reconstrueert een leven dat getekend is door de Eerste Wereldoorlog, door een liefde die niet mocht, door stiltes die generaties lang doorwerken. Net als Op de Beeck schrijft Hertmans over wat ouders niet vertellen, over trauma's die zich verplaatsen naar kinderen zonder dat iemand weet hoe. Maar waar Vele hemels in het nu speelt, gaat Oorlog en terpentijn terug in de tijd — hier is het geweld concreet, historisch, gedocumenteerd. Voor wie in Eva's zwijgen en in Jos' last vooral de echo van vorige generaties herkende, biedt dit boek een oorsprong: hoe stilte begint, en waarom die zo moeilijk te doorbreken is.