Bernard Cornwell

Bernard Cornwell (Londen, 23 februari 1944) is een Engelse schrijver van historische fictie. Hij is vooral bekend geworden met twee omvangrijke boekenreeksen: de Sharpe-serie over een scherpschutter in de napoleontische oorlogen, en The Saxon Stories over de wording van Engeland in de vroege middeleeuwen. Cornwell woont sinds 1979 in de Verenigde Staten en wisselt af tussen Cape Cod (Massachusetts) en Charleston (South Carolina). Hij studeerde geschiedenis aan University College London tussen 1963 en 1966 en werkte daarna als docent, en later in de televisiejournalistiek.

Voordat Cornwell schrijver werd, maakte hij carrière bij de BBC: eerst bij het actualiteitenprogramma Nationwide, later als hoofd actualiteiten bij BBC Northern Ireland, en vervolgens als redacteur van Thames News bij Thames Television. Hij probeerde drie keer dienst te nemen in het Britse leger, maar werd telkens afgekeurd wegens bijziendheid. Dat laatste is niet zonder betekenis voor zijn latere oeuvre: de militaire wereld die hem als jongeman gesloten bleef, zou het decor worden van bijna al zijn boeken. Zijn verhuizing naar de Verenigde Staten in 1979 was de directe aanleiding voor zijn schrijverschap. Hij volgde zijn tweede vrouw Judy naar Amerika, kreeg geen green card, en begon romans te schrijven omdat daar geen werkvergunning voor nodig was.

De doorbraak kwam onmiddellijk. Geïnspireerd door C. S. Foresters Hornblower-reeks begon Cornwell aan een serie over een Britse officier in de napoleontische oorlogen, met de militaire campagnes van de Hertog van Wellington als ruggengraat. In 1981 verschenen bij HarperCollins zijn eerste twee Sharpe-boeken, Sharpe's Eagle en Sharpe's Gold. De reeks groeide uit tot meer dan twintig delen, waaronder Sharpe's Company (1982), Sharpe's Sword (1983), Sharpe's Enemy (1984) en Sharpe's Waterloo (1990). In 1987 werd Cornwell benaderd om extra achtergrondmateriaal te schrijven met het oog op een tv-verfilming; dat leidde tot Sharpe's Rifles (1988) en vanaf 1993 tot de bekende ITV-serie met Sean Bean in de hoofdrol. Later keerde hij in verschillende golven terug naar de reeks, met prequels als Sharpe's Tiger (1997), Sharpe's Triumph (1998) en Sharpe's Fortress (1999), die de Nederlandse vertalingen Sharpe's Tijger, Sharpes Triomf en Sharpe's Fort kregen.

In 2004 begon Cornwell met The Last Kingdom aan wat uiteindelijk The Saxon Stories zou gaan heten, een reeks van dertien romans over de eenwording van Engeland. Het eerste deel verscheen in het Nederlands als Het Laatste Koninkrijk (2012), gevolgd door De witte ruiter (2013, oorspronkelijk The Pale Horseman). De hoofdpersoon Uhtred is deels gebaseerd op Uhtred the Bold, van wie Cornwell naar eigen zeggen afstamt. De serie werd vanaf 2015 door de BBC, later Netflix, verfilmd met Alexander Dreymon als Uhtred en loopt in de boeken door tot War Lord (2020).

Tussen deze twee hoofdreeksen door schreef Cornwell andere grote cycli. De Warlord Chronicles — The Winter King (1995), Enemy of God (1996) en Excalibur (1997) — bieden een realistische lezing van de Arthur-legende; het eerste deel verscheen in het Nederlands als De Winterkoning (1997). The Grail Quest (Harlequin, Vagabond, Heretic) speelt tijdens de Honderdjarige Oorlog; het derde deel verscheen als De ketter (2004). Daarnaast schreef hij de Starbuck Chronicles over de Amerikaanse Burgeroorlog, een reeks moderne thrillers (Wildtrack, Sea Lord, Crackdown, Stormchild, Scoundrel) en losstaande historische romans als Redcoat (1987), Stonehenge (1999), Gallows Thief (2001, in het Nederlands De galgendief), Azincourt (2008) en Fools and Mortals (2017). Zijn enige non-fictieboek is Waterloo: The History of Four Days, Three Armies and Three Battles (2014).

Een vast kenmerk van Cornwells historische romans is het end note waarin hij uitlegt waar het verhaal de historische bronnen volgt en waar hij ervan afwijkt — en wat de lezer vandaag nog op de werkelijke locaties kan zien. Het is een handtekening die zijn werk herkenbaar maakt: fictie met zichtbare naden naar het bronnenonderzoek. Terugkerende elementen zijn de militaire praktijk tot op het niveau van wapens, formaties en logistiek, een hoofdpersoon die zich als buitenstaander een plek vecht in een hiërarchische wereld, en lange historische bogen (napoleontische oorlogen, Angelsaksisch Engeland, Honderdjarige Oorlog) die hij over vele delen uitspint.

Commercieel staat Cornwell stevig op de kaart: drie van zijn historische reeksen zijn verfilmd — Sharpe door ITV, The Last Kingdom door BBC/Netflix en The Winter King door MGM+. In Nederland verschijnen zijn boeken via diverse uitgevers; recent brengt Lindhardt og Ringhof herdrukken op de markt, waaronder in 2023 Sharpe's tijger, Stonehenge, Galgendief, De ketter, De genadeloze jacht en De vloek der elementen. Eerder verscheen De galgendief al in 2002 in Nederlandse vertaling.

Voor wie wil kennismaken met Cornwell zijn er drie logische ingangen. Wie houdt van vroegmiddeleeuws Engeland, strijd om koninkrijken en een eigenzinnige hoofdpersoon kan het best beginnen bij Het Laatste Koninkrijk, het startpunt van The Saxon Stories en inhoudelijk de ingang tot de Netflix-serie. Lezers die liever in de napoleontische oorlogen duiken, kunnen chronologisch starten met Sharpe's Tijger, dat Richard Sharpe als jonge soldaat in India introduceert — toegankelijker dan de oudere, in publicatievolgorde eerdere delen. Wie geen reeks wil aangaan en één op zichzelf staand boek zoekt, kan terecht bij Stonehenge of De galgendief: compact, afgerond en representatief voor Cornwells manier om geschiedenis te laten bewegen op het ritme van één personage.