Gerwin van der Werf

Gerwin Friso van der Werf (De Meern, 13 juni 1969) is een Nederlandse schrijver, dichter, columnist en muziekdocent. Hij groeide op in Elburg, studeerde musicologie aan de Universiteit Utrecht en promoveerde daar in 1995. Naast zijn schrijverschap werkt hij in deeltijd als docent in het voortgezet onderwijs, onder meer in Voorburg en aan het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest. Sinds 2012 is hij literair recensent en columnist voor dagblad Trouw. Hij is de broer van Ysbrand van der Werf.

Zijn literaire carrière kwam in een stroomversnelling in 2010, toen hij met het gedicht Misbruik de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd won — destijds een prijs van tien duizend euro. Nog datzelfde jaar verscheen zijn debuutroman Gewapende Man, die aanvankelijk weinig weerklank vond. Daarvóór had hij al bescheiden successen behaald in kleinere wedstrijden: een eerste prijs bij de Volkskrant-vakantieverhalenwedstrijd in 2008, een eerste prijs bij de Trouw Schrijfwedstrijd in datzelfde jaar, en in 2009 een tweede prijs bij de zomerverhalen van Schrijven Magazine. Het schrijven groeide zo organisch uit kortere vormen — gedichten, verhalen, columns — tot langere romans.

Met Wild (2012) kreeg hij voor het eerst serieuze literaire erkenning: het boek haalde de longlist van de Libris Literatuurprijs. Een vergelijkbare notering volgde in 2018 voor Een onbarmhartig pad, een roman over een roadtrip rond IJsland waarin hoofdpersoon Tiddo zijn vrouw meeneemt in een camper om hun huwelijk te redden, totdat ze onderweg lifter Svein oppikken. Dit psychologische drama werd vertaald naar het Engels — onder de titel The Hitchhiker — en het Duits, en kwam in 2023 op de shortlist voor de Best International Crime Award van de Australische Ned Kelly Awards. Het markeert het moment waarop zijn werk ook internationaal werd opgemerkt.

Tussen zijn romans door bleef Van der Werf publiceren over het werk waar hij zelf dagelijks mee bezig is: het onderwijs. In Schooldagen (2014) en Stampen en Zingen (2018) bundelde hij columns en verhalen uit de klas. Die dubbelrol — schrijver én docent — kleurt ook zijn fictie. De Volkskrant merkte bij De krater op dat zijn werk als leraar hem in staat stelt tienerstemmen overtuigend neer te zetten: het geplaag en de onderlinge dynamiek tussen jonge personages, iets wat voor volwassen auteurs doorgaans lastig is.

Terugkerend in zijn werk is het motief van de reis als drukmiddel: personages worden letterlijk onderweg geplaatst, in een auto of camper, waar ze elkaar niet kunnen ontlopen. Een onbarmhartig pad speelt zich af op de IJslandse ringweg; De krater volgt drie broers en zussen op weg naar de meteorietkrater bij Steinheim am Albuch. Ook landschap speelt een hoofdrol: Wilgeneiland (2024) is gesitueerd in Rijpwetering. De beschrijvingen op de Nederlandse uitgaven laten een auteur zien die het alledaagse — een kapotte autoradio, benzine die opraakt — gebruikt als opstapje naar grotere emotionele en morele vragen.

Zijn recentere boeken vormen een gestage lijn: Strovuur (2020), De Droomfabriek (2022) en Wilgeneiland (2024). Zowel Strovuur als De Droomfabriek haalden de shortlist van de verkiezing Beste Boek voor Jongeren, respectievelijk in 2021 en 2023 — een signaal dat zijn werk ook jonge lezers aanspreekt. In 2025 bereikte zijn carrière een hoogtepunt: zijn novelle De krater werd door een vakjury gekozen uit 148 (volgens de Engelstalige bron 149) inzendingen tot Boekenweekgeschenk van de 90ste Boekenweek. Het boek wordt verteld door de zeventienjarige Eden, zus van de oudere Johnny en jongere Benjamin; Eden worstelt met haar non-binaire identiteit, Benjamin met een depressie die zijn broer en zus hopen te verzachten via de reis.

Van der Werf wordt bij uitgeverij Ambo|Anthos uitgegeven. Zijn werk staat bekend om een combinatie van psychologische drama en roadtrip-structuur, met aandacht voor relaties onder druk — tussen echtelieden, tussen broers en zussen, tussen ouder en kind. Dat hij óók musicoloog is en componeerde voor theaterproducties (Hamlet, Macbeth, Oedipus, Antigone, West Side Story) verraadt een gevoel voor compositie en ritme dat ook in zijn proza terug te vinden is, al moet die link met voorzichtigheid worden gelegd.

Voor wie wil beginnen: lees De krater (2025) als snelle, toegankelijke kennismaking — het is kort, actueel, en als Boekenweekgeschenk breed verkrijgbaar. Wie liever een volwaardige roman wil met internationale weerklank, begint bij Een onbarmhartig pad (2018): het IJslandse decor, de kleine cast en de oplopende spanning tussen echtpaar en lifter maken het zijn meest vertaalde en bekroonde werk. Voor lezers die geïnteresseerd zijn in zijn ontwikkeling als literair auteur is Wild (2012) een goede ingang — het boek waarmee hij voor het eerst de longlist van de Libris Literatuurprijs haalde en zijn stem als romanschrijver vond.