Pieter Aspe

Pieter Aspe, pseudoniem van Pierre Anna Gaston Aspeslag, was een Vlaamse schrijver van misdaadromans. Hij werd geboren op 3 april 1953 in Brugge, de stad die ook het decor zou worden van vrijwel zijn hele oeuvre, en overleed er op 1 mei 2021 op 68-jarige leeftijd. Aspe studeerde aan het Sint-Leocollege in Brugge en had een opvallend bont arbeidsverleden voordat hij fulltime schrijver werd: hij werkte onder meer als magazijnier, verkoper, seizoenagent bij de zeevaartpolitie, fotograaf en studiemeester, en was enkele jaren conciërge en koster van de Heilig-Bloedkapel in Brugge. In 1976 stond hij als kandidaat op de dissidente lijst 'Christen democraten' voor de gemeenteraadsverkiezingen, maar hij werd niet verkozen. Pas vanaf 1996 kon hij voltijds van het schrijven leven.

Zijn debuut maakte Aspe in 1995 met Het vierkant van de wraak, de eerste misdaadroman rond hoofdinspecteur Pieter Van In. Dat boek legde meteen de bouwstenen vast van wat een van de meest gelezen Vlaamse misdaadreeksen zou worden. Vanaf 2000 publiceerde hij twee boeken per jaar, een tempo dat hij jarenlang zou volhouden en dat zijn naam in Vlaanderen en Nederland stevig op de kaart zette.

De reeks Meesters in Misdaad draait om hoofdinspecteur Pieter Van In en substituut Hannelore Martens, die in dat eerste boek Van Ins geliefde wordt — een persoonlijke lijn die door de hele reeks blijft meelopen naast de politiezaken. Het grootste deel van de verhalen speelt zich af in Brugge, waarvan Aspe de stegen, pleinen en bezienswaardigheden tot een herkenbaar personage maakt. Een aantal boeken — 13, Ontmaskerd, Op drift en Casino — verplaatst de actie grotendeels naar Blankenberge, en voor Alibi trekt het team naar Antwerpen om samen te werken met het lokale korps. Die geografische verankering in West-Vlaanderen is Aspes handelsmerk: niet de generieke stad van veel internationale thrillers, maar de concrete, toeristische en soms benauwende Brugse binnenstad.

De reeks groeide gestaag uit tot tientallen delen, met titels als De Midasmoorden (1996), De kinderen van Chronos (1997), Het Dreyse incident (1999), Zoenoffer (2001), Vagevuur (2001), Pandora (2003), Tango (2004) en Zonder spijt (2006). Daarnaast schreef Aspe twee jeugdboeken, Bloedband (1998) en het vervolg Luchtpost (1999), en novellen als Grof wild (1998), De Japanse Tuin (2002), Kat en muis (2010) en De laatste rit (2011). In 2015 verscheen De oxymorontheorie, en in 2017 publiceerde hij samen met Koen Strobbe Blankenberge blues. Ook schreef hij in 2009 in opdracht van Het Nieuwsblad het korte feuilleton Dekmantel, dat in zeven afleveringen in de krant verscheen.

In zijn latere jaren verschoof Aspe deels naar kortere formats. Vanaf 2018 publiceerde hij de reeks Van In Episode, met vijf delen tussen 2018 en 2021. Postuum verscheen in 2022 Volbloed, een bundel van vier niet eerder gepubliceerde kortverhalen. De Van In-reeks werd daarnaast bewerkt tot stripalbums — onder meer door Patrick Van Oppen, Luc de Maeyer en Merho — en als hoorspel uitgezonden op VRT Radio 2 in 2001.

De commerciële doorbraak kreeg een extra duw door televisie. In opdracht van VTM werden de eerste tien misdaadromans in Brugge verfilmd tot de tv-serie Aspe, waarin Herbert Flack de hoofdrol speelde. Er werden tien reeksen opgenomen en uitgezonden; latere seizoenen bouwden onder Aspes toezicht verder op het elan van de boeken, zonder nog letterlijke verfilmingen te zijn. Na de eerste tv-reeks nam de boekverkoop fors toe: in december 2008 stond de teller volgens Wikipedia al op meer dan 1,5 miljoen verkochte exemplaren in België en Nederland. Zijn werk werd vertaald en uitgegeven in onder meer Duitsland, Frankrijk, Italië en Zuid-Afrika, waar onder andere Die Vierkant van die wraak en Die Midasmoorde verschenen.

In literaire kringen werd Aspes werk meerdere malen bekroond. In 2001 ontving hij de Hercule Poirotprijs voor Zoenoffer. Een jaar later volgde Humo's Gouden Bladwijzer voor De vijfde macht. In 2010 kreeg hij de Hercule Poirot Oeuvreprijs voor zijn gehele oeuvre — een erkenning die ongebruikelijk is voor een auteur die zo nadrukkelijk de populaire misdaadroman als zijn terrein had gekozen. Over Aspe verschenen ook een VWS-cahier door Jooris Van Hulle (2001) en het biografische boek Pieter Aspe. Levens en Liefdes van Ilse Nackaerts (2020).

Wie Aspe voor het eerst wil lezen, heeft een paar duidelijke ingangen. Voor wie het verhaal vanaf het begin wil volgen en de relatie tussen Van In en Hannelore Martens zich wil zien ontvouwen, is Het vierkant van de wraak (1995) de logische start: hier worden de personages, de Brugse setting en de toon vastgelegd. Voor wie liever met een bekroond, uitgebalanceerd boek wil beginnen, is Zoenoffer (2001) een goede ingang — het leverde Aspe de Hercule Poirotprijs op. En voor lezers die vooral benieuwd zijn hoe Aspe buiten Brugge opereert, bieden 13, Casino of Op drift een kennismaking met het West-Vlaamse kustwerk, met Blankenberge als decor in plaats van de binnenstad die Van In doorgaans doorkruist.