Tahereh Mafi

Tahereh Mafi (Connecticut, 10 november 1988) is een Iraans-Amerikaanse schrijfster van young adult, bekend geworden met sciencefiction, dystopische fantasy en realistische romans. Ze is het jongste kind van Iraanse immigranten en groeide op met vier oudere broers. Op haar twaalfde verhuisde het gezin naar Noord-Californië, twee jaar later naar Orange County. Mafi rondde haar middelbare school af aan University High School in Irvine en studeerde daarna aan Soka University of America in Aliso Viejo. Ze bracht een semester in Barcelona door, waar ze zich op de Spaanse taal en literatuur toelegde; in totaal beheerst ze in wisselende mate acht talen. Tegenwoordig woont ze in Californië — Santa Monica, met Irvine als eerdere thuisbasis — samen met haar man, de Amerikaanse schrijver Ransom Riggs, met wie ze sinds 2013 getrouwd is. Het paar heeft een dochter, Layla, geboren in 2017.

Voordat Mafi haar debuut publiceerde, schreef ze naar eigen zeggen vijf manuscripten die nooit het licht zagen — een stilzwijgende leerschool in hoe een roman in elkaar zit. Dat zesde manuscript werd Shatter Me, dat op 15 november 2011 verscheen en haar meteen in het hart van de internationale young adult-markt plaatste. Vanaf dat punt volgde het oeuvre een duidelijke lijn: eerst de uitbouw van de Shatter Me-serie met opeenvolgende delen en tussenliggende novellen, dan een uitstap naar middle grade met Furthermore (2016), en vervolgens een verbreding naar realistische en Perzisch-geïnspireerde fantasy. In het Nederlands verschijnen haar boeken onder titels als Vrees me, Verwoest me en Breek me.

De doorbraak kwam onmiskenbaar met de Shatter Me-reeks, in Nederland uitgebracht als de Touching Juliette-serie. Hoofdpersoon Juliette Ferrars is een jonge vrouw wier aanraking dodelijk is, gevangen in een dystopische toekomst waarin een autoritair regime, The Reestablishment, de macht grijpt. Tegenover haar staan twee mannen die haar lot bepalen: de koele, berekenende commandant Warner en de rebelse Adam. De serie telt zes hoofddelen, van Shatter Me tot Imagine Me (2020), aangevuld met novellen als Destroy Me, Fracture Me, Shadow Me, Reveal Me en Believe Me, en de compilaties Unite Me en Find Me. In 2025 startte Mafi een spin-off binnen hetzelfde universum, The New Republic, met Watch Me als openingsdeel; vervolgdelen Release Me en Escape Me staan aangekondigd voor 2026. De filmrechten op Shatter Me werden eerder gekocht door 20th Century Fox.

De signatuur van Mafi — zoals die uit de reeks naar voren komt — zit in de combinatie van een broeierige, bijna lyrische verteltoon met een strak dystopisch raamwerk. Juliettes stem wordt gedragen door een eerste-persoonsperspectief dat vanaf Restore Me (2018) wordt afgewisseld met dat van Warner, waardoor protagonist en antagonist elkaar afwisselend becommentariëren. Terugkerende thema's in haar werk zijn isolement en aanraking, macht en verzet, en identiteit onder druk — thema's die ze later ook in andere vorm uitwerkt. In A Very Large Expanse of Sea (2018, Nederlands: Een bijna eindeloze afstand) verlegt ze het terrein naar het semi-autobiografische: een Iraans-Amerikaans moslimmeisje in post-9/11 Amerika. An Emotion of Great Delight (2021) borduurt op dat realistische register voort. Mafi identificeert zich zelf als moslim, en die achtergrond kleurt zowel haar realistische werk als haar latere fantasy.

Met Furthermore (2016, Nederlands: Verdermeer, vertaald door Merel Leene) en Whichwood (2017, Nederlands: Welkwoud) stapte Mafi over naar middle grade fantasy — kleurrijker, speelser, maar nog altijd gericht op buitenstaanders. Vanaf 2022 bouwt ze aan een nieuwe fantasyreeks, This Woven Kingdom, geïnspireerd door Perzische mythologie. Na This Woven Kingdom (2022) verschenen These Infinite Threads (2023) en All This Twisted Glory (2024); Every Spiral of Fate staat op de rol voor 2025. Daarmee heeft ze op dit moment twee lopende reeksen tegelijk: de Shatter Me-spin-off The New Republic en de fantasycyclus This Woven Kingdom. In Nederland verscheen in 2025 onder meer Zie me.

Qua ontvangst is de meest concrete erkenning de longlist-nominatie voor de National Book Award for Young People's Literature 2018 voor A Very Large Expanse of Sea — een signaal dat haar werk ook buiten de YA-fantasyniche serieus genomen wordt. Commercieel manifesteert haar status zich in de brede vertaalpraktijk en in de aankoop van de filmrechten op haar debuut door 20th Century Fox. Haar Nederlandse edities verschijnen onder titels die de originele reeksnaam volgen (Vrees me, Verwoest me, Breek me, Vertrouw me, Heel me, Weersta me, Verbeeld me), met Zie me als recente aanwinst in 2025.

Voor wie wil weten waarom Mafi zo'n stempel heeft gedrukt op de YA-plank: begin bij Shatter Me (Vrees me) — het is het boek dat haar stem, haar thematiek rond aanraking en isolement, en haar eigenzinnige vertelritme in één keer op tafel legt, en het is de ingang tot het grootste deel van haar oeuvre. Lezers die liever iets afgerond en los van een reeks lezen, kunnen beter beginnen bij A Very Large Expanse of Sea (Een bijna eindeloze afstand): een standalone die haar meest persoonlijke en kritisch best ontvangen boek is, en die laat zien hoe ze schrijft zonder dystopisch decor. Wie houdt van fantasy met een niet-westerse mythologische onderlaag en nu wil instappen in een lopende reeks, kan terecht bij This Woven Kingdom — het eerste deel staat op zichzelf genoeg om te weten of de rest van de cyclus iets voor je is.