Tosca Menten

Tosca Menten (Woerden, 11 december 1961) is een Nederlandse kinderboekenschrijver, vooral bekend van de reeks Dummie de mummie. Ze volgde het gymnasium en studeerde aan de kunstacademie in Amsterdam, waarna ze dertien jaar als docent tekenen en kunstgeschiedenis in het voortgezet onderwijs werkte. Pas na haar dertigste begon ze serieus te schrijven; sinds 2003 is ze fulltime auteur. Haar werk richt zich voornamelijk op kinderen in de basisschoolleeftijd en wordt gekenmerkt door humor, fantasie en absurdistische situaties.

Menten debuteerde in 1999 met Villa Mosterd en de wraak van Graaf Gruwel. In de jaren daarna bouwde ze een oeuvre op met verschillende terugkerende personages en kleinere reeksen, waaronder Kereltje Kareltje (met onder meer Het grote boek van Kereltje Kareltje uit 2010), Vieze Lieze, en Siem en Struis. Juffrouw Pots verscheen oorspronkelijk in 2008 en kreeg in 2022 een heruitgave met nieuwe illustraties. In diezelfde beginperiode schreef ze gestaag door naar wat haar grote doorbraak zou worden.

Die doorbraak kwam in 2009 met Dummie de mummie en de gouden scarabee. De reeks draait om Goos Guts en een ongeveer vierduizend jaar oude Egyptische kindermummie die door een blikseminslag weer tot leven komt. Dummie trekt bij Goos en diens vader in en probeert zich aan het moderne leven aan te passen — een premisse die ruimte geeft aan precies het soort kolderieke botsingen waar Menten in uitblinkt. Het eerste deel werd in 2010 bekroond met een internationale White Raven en won in 2011 de eerste prijs van de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen in de categorie 8 tot 10 jaar. In 2023 ontving het boek een Gouden Boek voor meer dan 75.000 verkochte exemplaren.

Stilistisch zijn Mentens boeken doorgaans humoristisch en fantasierijk, met eigenzinnige kinderen, groteske volwassenen, woordgrappen en onwaarschijnlijke gebeurtenissen. Het Lexicon van de jeugdliteratuur vergelijkt haar werk vanwege de kolderieke situaties en kleurrijke personages met dat van Roald Dahl, die Menten zelf als een belangrijk voorbeeld noemt. Die invloed is merkbaar in de combinatie van warmte en overdrijving: haar personages mogen raar, vies of onuitstaanbaar zijn, maar het verhaal kiest consequent de kant van het kind. Ook in tussenliggende delen als Dummie de mummie en de dans van de Cobra (2013) keert dat patroon terug — Egyptische mythologie, moderne schoolpleinperikelen en fysieke humor dicht op elkaar.

De Dummie-reeks is intussen uitgegroeid tot elf reguliere delen; het laatste, Dummie de mummie en het geheim uit de tunnel van Ptoeh, verscheen in 2024. Daarnaast startte Menten in 2025 een nieuwe reeks rond Turbo Teun, met als openingsdeel Turbo Teun – De Grote Prijs van Steentjesdorp, gevolgd door Turbo Teun – Gierende remmen in Zottekei in 2026. Ter gelegenheid van haar 25-jarig jubileum als kinderboekenschrijver verscheen in 2024 de verhalenbundel De Reuzenpoffer. Ze spreekt veel van haar boeken zelf in als luisterboek, waaronder de volledige Dummie-reeks, De Reuzenpoffer en Turbo Teun. Naast haar eigen werk vertaalde ze kinderboeken van onder anderen Philip Ardagh, Jamie Oliver, Ben Miller en Shel Silverstein.

De erkenning voor haar werk is substantieel. In 2012 vroeg de CPNB haar het Kinderboekenweekgeschenk te schrijven: Het Akropolis Genootschap en de slag om bladzijde 37, over de familie Nootje die voor een erfenis lid moet worden van een geheimzinnig genootschap. Dummie de mummie en de drums van Massoeba won in 2016 de Prijs van de Nederlandse Kinderjury in de categorie 10 tot 12 jaar; Dummie de mummie en de schat van Sohorro won dezelfde prijs in 2019. Vijf van haar boeken of reeksen waren in 2025 verfilmd. De drie Dummie-films verschenen in 2014, 2015 en 2017; De wraak van Knor (2010) werd in 2022 verfilmd als Knor, de eerste Nederlandse lange stop-motionanimatiefilm, die drie Gouden Kalveren won. In Juffrouw Pots (verfilmd in 2025) speelde Menten zelf een kleine rol als buurvrouw. De Dummie-reeks werd volgens de CPNB in 2023 wereldwijd vertaald.

Naast het schrijven is Menten actief op het podium. In 2012 en 2013 speelde ze Plofzak Drollemans, Tosca Menten draait door! met cabaretière Kiki Schippers, gevolgd door onder meer Bomkak Zing's en vanaf 2018 Yah Maashi Man! rond Dummie de mummie. In het seizoen 2017–2018 werd Dummie de mummie als musical opgevoerd. Vanaf 2025 toert ze met de school- en theatervoorstelling Verliezen is voor losers, en voor de Kinderboekenweek van 2026 maakte ze (Licht uit…) Spot aan!. In 2020 schreef ze samen met Tjeerd Oosterhuis het Kinderboekenweeklied En toen? voor Kinderen voor Kinderen.

Voor wie Menten nog niet kent, zijn er drie goede ingangen. Lezers vanaf ongeveer acht jaar die van avontuur en absurde humor houden beginnen bij Dummie de mummie en de gouden scarabee (2009): het is het startpunt van haar bekendste reeks en meteen bekroond met een White Raven. Wie liever iets zelfstandigs leest kan terecht bij Juffrouw Pots, inmiddels ook verfilmd en in heruitgave verschenen — een goede proeve van Mentens toon zonder meteen aan een reeks vast te zitten. En voor wie net klaar is met Dummie en iets nieuws wil, biedt Turbo Teun – De Grote Prijs van Steentjesdorp (2025) de meest recente start, met dezelfde snelheid en gekte in een vers decor.