Wat lezen na Beautiful World, Where Are You?

Als je Beautiful World, Where Are You las voor de vriendschap tussen Alice en Eileen, begin dan bij Marianne en Connell — een patroon dat Sally Rooney al in Normale mensen uittekent, maar geconcentreerder. Hier is het één relatie die zes jaar lang steeds opnieuw begint: middelbare school, universiteit, vakantie, volwassenheid. Geen e-mails, maar gesprekken in bed, in bibliotheken, in keukens — momenten waarop beide personages weten dat ze bij elkaar horen, maar niet waarom ze elkaar telkens pijn doen. De machtsbalans kantelt per hoofdstuk: hij is populair, zij eenzaam, dan andersom. Rooney schrijft seks explicieter dan in haar latere werk, maar ook preciezer: elke aanraking laat zien wat de woorden niet zeggen. Korte hoofdstukken, geen aanhalingstekens, hetzelfde ritme als Beautiful World maar kleiner — twee levens in plaats van vier.

Intermezzo verschilt op één punt: hier draait het om broers in plaats van vrienden of geliefden. Peter en Ivan verliezen hun vader, en Rooney laat zien hoe rouw mannen uit elkaar duwt — de ene advocaat in Dublin, de andere schaakspeler in de provincie, allebei met een relatie die ze niet helemaal begrijpen. Wat blijft: de manier waarop personages praten over kleine dingen (koffie, schaken, werk) terwijl ze grote emoties uitstellen. Rooney experimenteert hier met vorm — de hoofdstukken van Peter zijn korter, sneller, nerveuzer, die van Ivan rustiger en reflectiever. Het voelt minder als een vriendschapsroman dan Beautiful World, meer als een poging om te laten zien dat familie ook vreemden zijn. Minder e-mails, meer gesprekken die vastlopen. Voor wie wil zien wat Rooney doet als ze buiten haar vertrouwde patroon stapt.

Frances en Bobbi zijn ex-geliefden en dichters in Dublin — ze voeren spoken word op en ontmoeten zo een stel: Melissa en Nick, ouder, getrouwd, vaag ongelukkig. Frances begint een affaire met Nick, Bobbi blijft Melissa interviewen, en alles wat niet gezegd wordt komt terecht in e-mails en gemiste oproepen. Het is Rooney's rauwste werk: Frances is minder zeker dan Alice of Marianne, praat meer om zichzelf te overtuigen, en saboteert elke relatie voor de ander het kan doen. Geen expliciete seks zoals in Normale mensen, maar wel scènes waarin Frances alles laat gebeuren omdat ze niet weet hoe ze nee moet zeggen. De vriendschap tussen Frances en Bobbi voelt meer gespannen dan die tussen Alice en Eileen — minder steun, meer wedijver. Voor wie Beautiful World las als een boek over vier mensen die niet weten hoe ze elkaar vast moeten houden.

Reno komt uit Nevada naar New York om kunst te maken en belandt in de punkscene van de late jaren zeventig — motorcrosser, kunstenares, geliefde van een rijke kunstenaar die haar als inspiratie gebruikt. Rachel Kushner schrijft scherper en grimmiger dan Rooney: personages praten niet over hun gevoelens, ze doen dingen en kijken toe hoe het misgaat. Waar Beautiful World draait om wat mensen tegen elkaar zeggen in e-mails, draait De vlammenwerpers om wat Reno ziet — performances, fabrieken, motoren, mannen die haar willen gebruiken. De structuur springt heen en weer tussen New York en Italië in de jaren zeventig, tussen kunst en geweld, tussen Reno en een Italiaanse terrorist. Het is langer, harder, minder gericht op intimiteit — maar net zo precies over vrouwen die proberen te overleven in een wereld die hen als object ziet.

Ifemelu en Obinze ontmoeten elkaar op de universiteit in Nigeria, verliezen elkaar als Ifemelu naar Amerika vertrekt, en vinden elkaar vijftien jaar later terug — ouder, veranderd, maar met hetzelfde patroon. Chimamanda Ngozi Adichie schrijft breder dan Rooney: Americanah is een boek over ras, immigratie, identiteit, maar ook over wat er gebeurt als je iemand kent voordat je weet wie je bent. Ifemelu start een blog over hoe het is om Zwart te zijn in Amerika — directe, rake observaties die lijken op Alice's e-mails, maar publiek in plaats van privé. De spanning tussen Ifemelu en Obinze voelt vertrouwd: twee mensen die elkaar begrijpen maar niet weten hoe ze samen leven. Adichie is ironischer dan Rooney, haar personages praten sneller, hun gesprekken zijn vol humor en scherpe kantjes. Voor wie Beautiful World las als een boek over vriendschap en liefde die elkaar kruisen, maar ook een groter canvas wil.