Wat lezen na De zevende functie van taal?

Laurent Binet maakt in zijn doorbraakroman al hetzelfde trucje dat De zevende functie zo onderscheidend maakt: hij toont expliciet hoe het boek ontstaat. HhhH vertelt over de aanslag op Reinhard Heydrich, maar ook over Binets eigen worsteling met de stof — wat mag je verzinnen, waar loop je vast, welke scènes wil je niet schrijven? Die zelfbewustheid geeft het boek een tweede laag: naast de geschiedenis van het Tsjechische verzet lees je Binets eigen twijfels, correcties, frustraties. De toon is directer dan in De zevende functie, ernstiger ook, maar de methode is verwant. Waar De zevende functie speelt met semiotiek, speelt HhhH met de ethiek van historische fictie. Beide boeken laten je zien hoe ze gebouwd zijn — en blijven ondertussen gewoon meeslepende verhalen.

In Beschavingen keert Binet het koloniale verhaal om: wat als de Inca's Europa hadden veroverd in plaats van andersom? Het boek speelt met historiografie zoals De zevende functie speelt met semiotiek — beide tonen hoe macht via verhalen werkt. Waar De zevende functie ironisch is over Franse intellectuelen, is Beschavingen ironisch over Europese superioriteit. De toon is avontuurlijker, minder metafictioneel, maar de interesse in alternatieve geschiedenis verbindt beide boeken. Binet vraagt: hoe schrijf je geschiedenis als je weet dat elke versie een constructie is? In De zevende functie reconstrueert hij een compleet verzonnen moord, hier een compleet verzonnen veroveringsoorlog. Beide boeken zijn speculatief, erudiete pageturners — geschiedenis niet als gegeven feit, maar als speelveld voor literaire gedachte-experimenten.

Binets recentste roman is een historische detectiveroman die speelt tijdens de Vrede van Cateau-Cambrésis in 1559. Net als in De zevende functie construeert hij een moord rond echte historische figuren — hier koningen, kardinalen, diplomaten. De overeenkomst zit vooral in de structuur: een detectiveplot als excuus om door een intellectuele wereld te navigeren, met veel intrige, samenzweringen en retorische duels. Waar De zevende functie speelt in de wereld van poststructuralisme, speelt Perspectieven in de wereld van renaissance-diplomatie. Beide boeken zijn vol gesprekken waarin personages niet alleen informatie uitwisselen, maar ook elkaar proberen te overtroeven. De toon is lichter dan in De zevende functie — minder ironie over de stof zelf, meer genot in het vertellen van een goed gecompliceerde samenzwering.

Anthony Horowitz schrijft detective-metafictie zoals Binet dat doet, maar met een andere inzet. Ravenpoort is een whodunit in een whodunit: een fictieve detective lost een moord op in een roman die zelf ook een moord bevat, en de lezer moet beide oplossen. Horowitz speelt met de conventies van het genre zoals Binet speelt met de conventies van de intellectuele roman. Waar Binet ironisch is over Franse denkers, is Horowitz ironisch over Agatha Christie. Beide auteurs geven je het gevoel dat je achter de schermen kijkt — niet alleen naar de plot, maar naar hoe zo'n plot gebouwd wordt. Ravenpoort is klassieker in vorm dan De zevende functie, geen essayistische uitweidingen, maar wel dezelfde interesse in hoe verhalen functioneren, hoe je lezers manipuleert, hoe je eindigt met een oplossing die tegelijk verrassend en logisch is.

David Van Reybrouck schrijft geen fictie, maar zijn methode in Revolusi lijkt op die van Binet: hij reconstrueert geschiedenis door stemmen te combineren, door te laten zien hoe verhalen botsen. Revolusi vertelt over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd via interviews met de laatste getuigen, afgewisseld met archiefstudie. Waar Binet speelt met fictie en feit, laat Van Reybrouck zien hoe moeilijk het is om die grens te trekken in echte geschiedenis. Beide auteurs hebben interesse in hoe verhalen macht uitoefenen — bij Binet is dat taal en retoriek, bij Van Reybrouck koloniale propaganda en nationalistisch verzet. Revolusi is documentairder, ernstiger, maar heeft dezelfde energie: een writer die zichtbaar aan het werk is, die niet doet alsof geschiedenis vanzelf spreekt, maar laat zien hoe hij het construeert.