Wat lezen na Hamlet versus Hamlet naar Shakespeare?

Voor Tom Lanoye was Hamlet niet zijn eerste Shakespeare-operatie. In Ten oorlog herwerkte hij acht koningsdramas — van Richard III tot Macbeth — tot hedendaagse machtstragiek. Waar Hamlet draait om twijfel en halfslachtigheid, toont Ten oorlog personages die wél handelen: moorden, verraden, regeren. Lanoye stript de Elizabethaanse retoriek weg en laat pure machtsmechanismen zien. De taal is direct, de gewelddadigheden expliciet. Wie na Hamlet verder wil in Lanoye's Shakespeareaanse universum, vindt hier acht vorsten die geen moment aarzelen — en daar juist aan kapotgaan.

Na Shakespeare keert Lanoye zich tot Van den Vos Reynaerde, het middeleeuwse dierepos. Opnieuw neemt hij een klassieker als grondstof, opnieuw actualiseert hij zonder te moderniseren voor het effect. Reynaerde is een trickster die met taal manipuleert — zoals Hamlet dat doet, maar dan zonder gewetensnood. Waar Hamlet twijfelt, liegt Reynaerde systematisch. De combinatie van satire en geweld, de manier waarop macht door retoriek wordt uitgeoefend: dat raakt aan Hamlet. Alleen is dit geen tragisch karakter maar een overlever die de wereld cynisch doorheeft. Voor wie Lanoye's manier van klassiekers herschrijven wil zien toegepast op ander materiaal.

Twee Belgische bannelingen in Buenos Aires: een journalist en een romanschrijver, beiden op de vlucht voor eigen teleurstellingen. Geen koningsdrama maar wel karakters die de wereld te groot en te chaotisch vinden, net als Hamlet die door Denemarken dwaalt. Lanoye schrijft hier hedendaagse personages zonder historisch decor, maar met dezelfde thematiek: identiteit, vervreemding, de onmogelijkheid om je plek te vinden. De toon is minder theatraal dan in zijn bewerkingen, de structuur romanesker, maar de existentiële vragen blijven. Wie na Hamlet Lanoye's eigen personages wil leren kennen — geen adaptaties, maar origineel werk met vergelijkbare onrust.

Na een klassieke tekst over een jonge man die de wereld van volwassenen niet begrijpt, is dit Stefan Hertmans' reconstructie van zijn grootvaders Eerste Wereldoorlog. Urbain Martien wordt van kunstacademie naar de loopgraven gestuurd — zijn dagboeken tonen iemand die registreert wat hij ziet zonder het te kunnen plaatsen. Net als Hamlet is dit een karakter dat observeert, dat de waanzin om zich heen ziet maar er niet in kan geloven. Hertmans schrijft vanuit historisch materiaal (cahiers, brieven), creëert daaruit een stem die even existentieel klinkt als Lanoye's Hamlet. Minder theatraal, meer gedocumenteerd, maar met vergelijkbare thema's: wat doe je als de wereld krankzinnig blijkt?

Eind negentiende eeuw groeit een tweeling op in een Antwerpse bankiersfamilie die hen met harde hand vormt. Jeroen Olyslaegers toont hoe Amandine en Ambrose langzaam klem raken tussen familieverwachtingen en eigen verlangens — een dynamiek die aan Hamlet raakt. Geen koningsdrama maar wel een verhaal over macht binnen families, over wie bepaalt hoe je leven eruitziet. Olyslaegers schrijft minder direct dan Lanoye, meer gelaagd, maar even concreet over geweld en onderdrukking. De negentiende-eeuwse setting voelt historisch maar niet museaal. Voor wie na een geactualiseerde klassieker een historische roman wil die vergelijkbare machtsmechanismen blootlegt.