Wat lezen na Het groot kerstverhalenboek?

Wie de kerstbundel waardeerde om de korte vorm en de afwisseling, vindt in deze bundel columns en observaties uit 2014 een vergelijkbare architectuur: kleine stukken proza waarin Tommy Wieringa schakelt tussen reisverslagen, kloosters, kunstenaarsateliers en het dorpsleven. De toon is persoonlijk maar nooit opdringerig, de fragmenten stapelen zich op tot een portret van een schrijver die steeds opnieuw de spanning zoekt tussen het wereldse rumoer en de stilte. Waar de kerstbundel een thema als lens gebruikte, gebruikt Wieringa hier het schrijversleven zelf — met dezelfde precisie en weigering om te versimpelen.

Ook hier korte stukken — observaties uit het vaderschap, gebundeld rondom de geboorte van Wieringa's dochter. De structuur lijkt op de kerstbundel: losse fragmenten die samen een thema belichten, zonder te vervallen in sentimentaliteit of gemakkelijke conclusies. Wieringa schrijft over de banaliteit en het wonder van het dagelijkse, over hoe een kind de tijd vertraagt en versnelt, over wat er gebeurt als je het alledaagse gaat beschouwen als literair materiaal. Geen doorlopend verhaal, maar korte momentopnames met ruimte tussen de zinnen — precies die combinatie van distantie en nabijheid die ook de kerstbundel kenmerkte.

Een bundeling van poëzie, proza en aforismen van Cees Nooteboom — opnieuw korte vormen, opnieuw een schrijver die tussen genres beweegt zonder zich vast te leggen. Waar Wieringa's kerstbundel gebruik maakte van meerstemmigheid, gebruikt Nooteboom hier meervormigheid: gedichten naast notities naast korte prozastukken. De toon is filosofischer, de thematiek breder, maar de architectuur is vergelijkbaar: intelligentie in kleine porties, ruimte voor twijfel en tegenstrijdigheid, een weigering om tot een synthese te komen. Voor wie de afwisseling in de kerstbundel waardeerde boven het thema.

Een langere roman dit keer, maar met dezelfde aandacht voor het marginale en vergeten die ook door de kerstbundel liep — verhalen over mislukte kerstfeesten, eenzame vieringen, de kou in plaats van de warmte. Paul Krüzen en zijn vader wonen bijna vijftig jaar samen op een Saksische spookboerderij, een bestaan aan de rand van de samenleving waarin rituelen en tradities langzaam uithollen. Wieringa schrijft met dezelfde droge precisie over vergane glorie en kleine tragedies, over wat er gebeurt als je te lang stilstaat. Geen korte vorm, maar wel die typische combinatie van afstand en empathie.

Een bundel verhalen over vergeten figuren uit de vaderlandse geschiedenis — Jacob Roggeveen, ontdekkingsreizigers, ongewenste lotsbestemmingen. P.F. Thomése schrijft met een vergelijkbare distantie als Wieringa, een vergelijkbare interesse in wat er gebeurt in de marge van de grote verhalen. Geen meerstemmigheid zoals in de kerstbundel, maar wel een structuur van losse verhalen die elkaar niet proberen te corrigeren of aan te vullen. Thomése's proza is soms harder, minder warm, maar deelt met Wieringa een weigering om makkelijke verbindingen te leggen tussen het particuliere en het universele.