Wat lezen na Is er hoop?

Twee zusters, Ange en Irthe, runnen een restaurant en koken alsof hun leven ervan afhangt — wat in zekere zin ook zo is. Renate Dorrestein schrijft hier over vrouwen die zorgen door te koken, een thema dat in *Is er hoop* ook centraal staat: zorg als dagelijkse handeling, niet als sentiment. De ene zus is de ster, de andere het stille fundament, en hun dynamiek heeft iets van Igor en Lisa — de een die doet, de ander die mogelijk maakt. De toon is lichter dan haar gothic-werk, maar de onderliggende spanning blijft: wat gebeurt er als de rolverdeling verschuift? Net als Igor zijn Ange en Irthe mensen die door daden spreken, niet door woorden, en dat maakt dit boek tot een logische volgende stap voor wie de warmte van *Is er hoop* herkent.

Waar *Is er hoop* draait om een protagonist die redt zonder na te denken, gaat *Reddende engel* over iemand die in andermans bed slaapt en in hun spiegel kijkt — letterlijk de plek van een ander inneemt. Het is Dorresteins laatste roman, en de toon is donkerder dan die van Igor's verhaal, maar de kern is vergelijkbaar: wat gebeurt er als je verantwoordelijkheid neemt voor iemand die niet van jou is? De protagonist stapt een leven binnen dat haar niet toebehoort, net zoals Igor en Lisa een baby vinden die niemand schijnt te missen. Het verschil is dat hier de consequenties zich sneller stapelen, de sprookjesachtige verwijzing in de beschrijving ('een naargeestig sprookje waarin het niet goed met je afliep') geeft al aan dat dit boek minder goedaardig eindigt. Voor wie in *Is er hoop* vooral de vraag herkent of zorg genoeg is, biedt dit boek een bitterder antwoord.

Mona groeit op in een gezin waar zorg niet vanzelfsprekend is, en dat gebrek blijft haar achtervolgen tot in haar volwassen leven. Griet Op de Beeck schrijft over waarom we worden wie we zijn, en dat raakt aan wat *Is er hoop* ook doet: Igor is wie hij is door hoe oma Nettie hem heeft grootgebracht, door de taart die er elke avond staat. Op de Beeck werkt met een vergelijkbare eenvoud in taal — geen literaire capriolen, maar zinnen die doen wat ze moeten doen — en met een protagonist die door haar jeugd bepaald blijft, net zoals Igor door zijn beperkingen bepaald wordt. Het verschil is dat Mona de zorg moet leren waar Igor haar vanzelfsprekend vindt, en dat maakt dit boek zowel een echo als een omkering van Dorresteins verhaal.

Een gezin strandt door autopech bij een verlaten huis en komt terecht in een werkelijkheid die niet de hunne is — Dorresteins debuut draait om mensen die plotseling buiten hun vertrouwde kader vallen. Igor is ook een buitenstaander, iemand die de sociale codes niet helemaal begrijpt maar wel blijft proberen, en in dat opzicht is dit boek zijn voorloper. De toon is anders: waar *Is er hoop* warm en direct is, heeft *Buitenstaanders* iets kils, bijna claustrofobisch. Het gezin dat strandt is niet zo zorgzaam als Igor; ze zijn vooral verwarde mensen die proberen te overleven. Maar de kern blijft: wat doe je als je in een situatie terechtkomt die je niet had voorzien, en wat zegt dat over wie je bent? Voor wie in Igor's verhaal vooral het aspect van 'mensen die hun plek niet kennen maar toch doorgaan' herkent, is dit boek een logische stap terug in Dorresteins oeuvre.

Connie Palmen schrijft over de ongeschreven regels die bepalen hoe we met elkaar omgaan, en dat raakt aan wat *Is er hoop* ook doet: Igor kent de wetten van de sociale werkplaats, van oma Nettie's huis, van wat je doet als je een baby vindt. Hij vraagt zich niet af of die wetten kloppen; hij volgt ze gewoon. Palmen daarentegen schrijft over mensen die de wetten proberen te begrijpen, te doorgronden, en dat levert een ander soort boek op — intellectueler, abstracter, maar met een vergelijkbare kern. Beide boeken gaan over wat er gebeurt als je de regels volgt die je zijn aangeleerd, en wat er gebeurt als die regels niet meer kloppen. Voor wie in Igor's verhaal vooral het morele kompas herkent — de overtuiging dat sommige dingen gewoon gedaan moeten worden — biedt Palmen een meer reflectieve versie van dezelfde vraag.