Wat lezen na My Heavenly Favourite?

Het boek waarmee Lucas Rijneveld doorbrak, en dat My Heavenly Favourite in meerdere opzichten voorbereidt. Hier is de verteller tien jaar oud, niet volwassen; de obsessie draait om de dood van haar broer, niet om een minnaar. Maar de bouwstenen zijn hetzelfde: het gereformeerde boerenmilieu dat geen ruimte geeft voor rouw, de fysieke taal die lichamen beschrijft alsof het dieren zijn, de manier waarop geloof en geweld door elkaar lopen. Wie in My Heavenly Favourite de scherpte van Rijneveld herkent maar zoekt naar hoe die stem zich vormde, vindt hier de oorsprong — krachtiger juist omdat het kind nog niet begrijpt wat het ziet, alleen registreert.

Ook Lize Spit schrijft over een kind dat iets overleeft wat niet benoemd mag worden, in een gemeenschap die stilte afdwingt. Hier is het een Vlaams dorp, geen gereformeerd boerenerf, maar de mechaniek is vergelijkbaar: geweld dat zich nestelt in alledaagse handelingen, volwassenen die wegkijken, een meisje dat zichzelf leert uitschakelen om te overleven. Waar Rijneveld obsessie beschrijft als een honger die nooit stopt, kiest Spit voor afwezigheid — de verteller maakt zichzelf letterlijk onzichtbaar. De toon is beheerster, de zinnen strakker gebouwd, maar de ondergrond is even hard: beide auteurs weigeren troost te bieden waar die niet past.

De dichtbundel die Rijneveld schreef vlak voor My Heavenly Favourite, en waarin veel van dezelfde materiaal al opduikt: het huis als plek die tegelijk beschermt en gevangenzet, relaties die niet helder zijn maar elkaar doordringen, de vraag hoe je woont in jezelf als je lichaam niet klopt met wat anderen verwachten. De gedichten zijn korter dan de romans, maar niet minder fysiek — ze zoeken dezelfde tastbare beelden, dezelfde taal die breekt onder druk. Wie in My Heavenly Favourite de compressie van Rijneveld waardeert, vindt hier de vorm waarin die het zuiverst werkt: elke regel doet er toe, niets is decoratief.

Een Vlaams gezinsdrama dat Mona volgt van kind tot volwassene, met een moeder die nooit warm wordt en een vader die te veel drinkt. Waar Rijneveld geweld laat imploderen — zinnen die op zichzelf instorten, beelden die te dicht op de huid zitten — bouwt Griet Op de Beeck langzamer: hoofdstukken die heen en weer springen in tijd, een verteller die probeert te begrijpen waarom ze is zoals ze is. De toon is zachter, meer mediterend, maar de kern raakt aan hetzelfde: hoe je als kind leert overleven in een huis dat niet veilig is, en hoe die overlevingsstrategieën je later in de weg zitten. Voor wie na My Heavenly Favourite zoekt naar een ander tempo, maar dezelfde ongemakkelijke herkenbaarheid.

De Nederlandse titel van My Heavenly Favourite — hetzelfde boek, andere vertaling. Rijneveld schreef eerst in het Nederlands, daarna verscheen de Engelse versie die internationale aandacht kreeg. Wie de Engelse editie las en nieuwsgierig is naar hoe de taal in het origineel klinkt, vindt hier dezelfde obsessieve liefde, dezelfde harde beelden, maar met de nuances die verloren gaan in vertaling: specifieke Brabantse woorden voor dieren en gereedschap, de manier waarop gereformeerde termen doorwerken in zinsbouw. Het is geen ander verhaal, maar wel een andere klank — compacter, directer, met minder ruimte tussen de woorden.