Wat lezen na Wij?

Het derde deel van de W-reeks brengt je naar bezet Antwerpen, waar hulpagent Wilfried Wils tussen collaboratie en verzet laveren moet. Jeroen Olyslaegers gebruikt hier dezelfde interesse in groepsdruk en morele ambiguïteit als in Wij, maar nu met de Tweede Wereldoorlog als context. Waar de vakantiegangers in 1976 spanningen hebben over relatieverhoudingen en onderlinge irritaties, gaat het hier om levensgevaarlijke keuzes. De manier waarop Olyslaegers zijn personages observeert blijft gelijk: hij oordeelt niet snel, maar laat zien hoe omstandigheden mensen dwingen. De structuur is complexer — met terugblikken vanuit het heden — maar de kern is hetzelfde: wat gebeurt er met iemand die probeert te overleven in een situatie waar alle keuzes consequenties hebben?

Het tweede W-boek volgt kunsthandelaar Donald tijdens de eurocrisis, wanneer zijn wereld instort en hij alles dreigt te verliezen. Ook hier creëert Olyslaegers een microkosmos — nu het Berlijnse kunstmilieu — waarin personages onder druk gezet worden. De toon is cynischer dan in Wij, de observaties scherper, maar de methode is verwant: een groep mensen in een bepaalde setting, economische en emotionele spanningen die oplopen. Waar Wij zich afspeelt in het besloten universum van een vakantie, is Winst breder en internationaler, maar even geïnteresseerd in wat hebzucht en angst met mensen doen. De satirische kantjes die in Wij al aanwezig zijn, worden hier explicieter.

Het debuut van Stefan Hertmans uit 1981 begint met 'Ruimte. 1974. Dit is een Morgenland.' Net als Wij speelt dit zich af in de jaren zeventig, een periode die Hertmans vastlegt met dezelfde aandacht voor detail en voor wat er onder het oppervlak gebeurt. Waar Olyslaegers een groep vakantiegangers observeert, kijkt Hertmans naar een jonge man die zijn plek probeert te vinden. De toon is poëtischer, meer lyrisch, maar beide auteurs delen de interesse in hoe een tijdsgewricht mensen markeert. Als je in Wij die scherpe observatie van sociale verhoudingen waardeert, vind je in Ruimte een tekstuur die dichter bij poëzie ligt maar met dezelfde intensiteit naar menselijk gedrag kijkt.

In zestiende-eeuws Antwerpen verliest Beer drie vrouwen in het kraambed en probeert hij zijn kinderen groot te brengen. Olyslaegers stapt hier ver terug in de tijd — veel verder dan de zomervakantie van 1976 — maar de manier waarop hij een periode reconstru­eert blijft herkenbaar. Hij gebruikt archiefmateriaal en historische bronnen om een wereld op te bouwen waarin persoonlijke verhalen samenkomen met bredere geschiedschrijving. Waar Wij een contemporary feel heeft ondanks de setting in het verleden, gaat Wildevrouw dieper de historie in maar behoudt diezelfde interesse in hoe mensen zich verhouden tot de beperkingen van hun tijd. De taal past zich aan, maar de blik blijft.

Mona groeit op in een gezin waar liefde en destructie door elkaar lopen, en Griet Op de Beeck volgt haar van kind tot volwassene. Net als Olyslaegers is Op de Beeck geïnteresseerd in hoe relationele patronen zich herhalen en hoe mensen zich ontwikkelen binnen beperkende contexten. Waar Wij zich concentreert op een korte periode waarin spanningen escaleren, strekt Kom hier dat ik u kus zich uit over decennia, maar beide boeken delen de aandacht voor wat er gebeurt in gezinnen en tussen mensen die aan elkaar gebonden zijn. De toon is directer, emotioneler, maar de observatie is even scherp. Als je de sociale dynamiek in Wij waardeert, vind je hier een langere adem waarin diezelfde mechanismen zichtbaar worden.