Andy Weir

Andy Weir (geboren 16 juni 1972 in Davis, Californië) is een Amerikaanse sciencefiction-schrijver die bekendstaat om zijn 'hard SF': verhalen waarin de wetenschap klopt tot op de rekenmachine na. Hij groeide op in Livermore, Californië, als enig kind van een natuurkundige bij het Lawrence Livermore National Laboratory en een elektrotechnisch ingenieur. Als tiener las hij Arthur C. Clarke en Isaac Asimov, en op zijn vijftiende werkte hij al als computerprogrammeur bij Sandia National Laboratories. Hij studeerde informatica aan de University of California, San Diego, maar maakte zijn opleiding niet af.

Voordat Weir voltijds auteur werd, had hij een lange carrière als programmeur bij onder meer AOL, Palm, MobileIron en gamemaker Blizzard, waar hij meewerkte aan Warcraft II: Tides of Darkness. Naast zijn werk schreef hij al in zijn twintiger jaren sciencefiction en publiceerde hij jarenlang gratis op zijn eigen website. Van 2001 tot 2008 maakte hij de humor-webcomic Casey and Andy, met geromantiseerde 'mad scientist'-versies van hemzelf en zijn vrienden; daarna werkte hij kort aan Cheshire Crossing. Zijn eerste grote online succes was 'The Egg' (2009), een kort verhaal dat later werd bewerkt tot YouTube-video's, een eenakter en het overkoepelende concept van Everybody (2017), het derde album van de Amerikaanse rapper Logic. Een eerder romanmanuscript, Theft of Pride, kreeg nooit een uitgever.

De doorbraak kwam met The Martian, in Nederland verschenen als Mars (2014). Weir publiceerde het boek oorspronkelijk als gratis feuilleton op zijn site; op verzoek van lezers zette hij het voor 99 cent op Amazon Kindle, waarna het de Kindle-bestsellerlijst haalde. Een literair agent benaderde hem en de rechten gingen naar Crown Publishing Group. De gedrukte editie debuteerde in 2014 op nummer 12 van de bestsellerlijst van The New York Times. The Wall Street Journal noemde het 'the best pure sci-fi novel in years'. In 2015 volgde de verfilming door Ridley Scott, met Matt Damon als de op Mars achtergelaten astronaut-botanicus Mark Watney en Jessica Chastain als commandant van de missie.

Wat Weir onderscheidt, is de combinatie van streng doorgerekende wetenschap en een lichte, grappige verteltoon. Voor Mars dook hij diep in orbitaalmechanica, de omstandigheden op Mars, de geschiedenis van bemande ruimtevaart en plantkunde; het resultaat is een overlevingsroman waarin elke oplossing is uit te rekenen. Terugkerend in zijn werk zijn de eenzame, pragmatische hoofdpersoon die zich uit een onmogelijke situatie moet improviseren, droge humor via logboeken of innerlijke monoloog, en een setting net voorbij de huidige technische grens — Mars, de Maan, een interstellaire missie. Dialogen zijn kort en snel, hoofdstukken wisselen vaak tussen actie in de ruimte en reddingspogingen op aarde.

Na Mars verschoof Weir van de rode planeet naar de Maan. Artemis (2017, Nederlandse editie bij Karakter) speelt in de jaren 2080-2090 in de enige stad op de Maan en volgt Jazz, een 26-jarige smokkelaar die verstrikt raakt in een misdaadplot. 20th Century Fox en New Regency kochten vrijwel direct de filmrechten; Phil Lord en Christopher Miller tekenden voor de regie. Een eerder aangekondigd ruimte-opera-project, Zhek — door Weir omschreven als 'a more traditional sci-fi novel with aliens, telepathy, faster-than-light travel' — werd op de lange baan geschoven. In 2016 schreef hij 'Lacero', een fan fiction-verhaal dat in de editie van dat jaar van Ready Player One werd opgenomen en daarmee canoniek werd binnen die wereld, en bracht hij de korte-verhalenbundel The Principles of Uncertainty uit via het platform Tapas.

Zijn derde grote roman, Project Hail Mary (2021, in Nederland eveneens bij Karakter), keert terug naar de pure hard-SF formule: een eenzame hoofdpersoon, een reddingsmissie op kosmische schaal en wetenschap die stap voor stap wordt uitgerekend. Het boek was finalist voor de Hugo Award for Best Novel 2022 en wordt verfilmd met release gepland voor 2026. Weir ontving in 2016 de John W. Campbell Award for Best New Writer. In Nederland worden zijn boeken uitgegeven door Karakter Uitgevers; Mars verscheen daar in 2014, gevolgd door Artemis in 2017 en Project Hail Mary in 2021.

Voor wie Weir voor het eerst leest en direct wil begrijpen waarom hij op de kaart staat: begin bij Mars. Het is zijn meest toegankelijke boek, met één setting, één hoofdpersoon en een helder overlevingsprobleem — ideaal om zijn mix van techniek en humor te proeven. Lezers die iets ambitieuzer willen en van een puzzel op interstellaire schaal houden, kunnen beter instappen bij Project Hail Mary; de structuur is complexer en de wetenschap breder, maar het is wellicht zijn best uitgewerkte roman. Wie liever iets anders wil dan een reddingsverhaal in de ruimte, kan Artemis proberen: korter, met een vrouwelijke hoofdpersoon en meer thriller-tempo dan hard-SF-uitwerking. Alle drie de boeken zijn standalone te lezen; een vaste reeks heeft Weir (nog) niet.