Anna Jansson

Anna Jansson (geboren 13 februari 1958 in Visby op Gotland) is een Zweedse misdaadauteur die haar schrijversleven combineert met een carrière in de zorg. Ze begon als operatieverpleegkundige, maar stapte over naar de longafdeling omdat ze regelmatig flauwviel bij het zien van bloed. Sinds 2000 publiceert ze jaarlijks minstens één misdaadroman, en tot op heden werkt ze parttime als verpleegkundige in het Örebro Sjukhus. Ze woont in Vintrosa bij Örebro en heeft drie kinderen.

Haar route naar het schrijverschap begon laat en bijna toevallig. Pas in 1997, toen het gezin een computer kocht, ontdekte Jansson dat schrijven haar gelukkig maakte — opmerkelijk voor iemand die eigen zeggen op school een hekel had aan opstellen. Een tweede aanleiding waren haar patiënten: ze sprak vaak met mensen aan het einde van hun leven, en hoorde hen betreuren dat ze nooit hadden gedaan wat ze écht wilden. Twee eerdere romans vonden geen uitgever; pas haar derde manuscript, Stum sitter guden (in het Engels The Speechless God), verscheen in 2000 en werd haar officiële debuut. Twintig jaar verpleegervaring leverde tegelijk de inspiratie op voor de misdrijven die ze beschrijft — de patiënten die ze ontmoette werden voedingsbodem voor haar plots.

De ruggengraat van haar oeuvre is de reeks rond rechercheur Maria Wern, die zich volledig op Gotland afspeelt. Vanaf het debuut in 2000 keert dit personage in elke misdaadroman terug, waardoor het eiland — met zijn middeleeuwse Visby, kustlijnen en gesloten gemeenschappen — net zo'n vaste hoofdrolspeler werd als de inspecteur zelf. De doorbraak kwam met Främmande fågel uit 2006 (in het Nederlands verschenen onder de Engelse titel Strange Bird), genomineerd voor de Glass Key Award in 2007 en in 2008 door TV4 verfilmd als televisieserie. Sindsdien verkopen haar boeken in Zweden meer dan honderdduizend exemplaren per titel.

De Maria Wern-romans combineren klassiek politiewerk met medische en epidemiologische dreigingen — Strange Bird draait bijvoorbeeld om een vogelgriep-uitbraak, een onderwerp dat dicht aansluit bij Janssons eigen werk in een longkliniek. Terugkerende elementen zijn het Gotlandse landschap, een kleine vaste cast rondom Wern en thema's die zich rond ziekte, verdwijning en familieverleden bewegen. De Nederlandse edities zoals Doodskruid, Midwinteroffer, Laat de dood slapen, De zilveren kroon en Dansen op gloeiende kolen geven een beeld van haar tempo: een gestaag uitbreidend universum waarin elk boek ook als losse zaak te lezen valt.

Naast Maria Wern bouwt Jansson sinds een aantal jaren aan een tweede reeks, rond de figuur Bark — in Duitsland uitgegeven door Blanvalet als de Kommissar-Bark-Krimis (Puppenblut, Mädchenfeuer, Leichenschilf, Giftgrab). Ook in het Nederlands verschijnt deze lijn: Dochter vermist (aangekondigd voor 2026 bij Boekerij) draait om rechercheur Bark wiens dochter Vera jaren geleden verdween, en wie nu een sterk op haar lijkende vrouw vermist raakt. Daarnaast loopt de meer luchtige Salon d'Amour-lijn, met titels als Nieuwe kansen in Salon d'Amour en Lang en gelukkig in Salon d'Amour (beide 2026, Boekerij). Ze schreef ook kinderboeken.

De internationale ontvangst is breed: vertalingen verschenen onder meer in het Engels (Strange Bird, Killer's Island), Duits, Frans (Cette ombre derrière toi, 2024) en Spaans (Hablaré cuando esté muerto). De Glass Key-nominatie van 2007 is haar belangrijkste vermelde literaire onderscheiding. In 2025 verscheen in Zweden Rädslans labyrint, het meest recente deel in haar lange reeks die sinds 2000 onafgebroken jaarlijks wordt aangevuld. Opvallend is dat Jansson, ondanks die productiviteit en de zessencijferige oplages, haar werk in de zorg nooit heeft opgegeven.

Binnen de Zweedse misdaadliteratuur bezet Jansson een eigen plek door de combinatie van Gotlandse setting, medische plotmotieven en een vaste hoofdpersoon die met de reeks meegroeit. De Maria Wern-boeken zijn in Zweden zo verbonden geraakt met het eiland dat de televisieverfilmingen daar sinds 2008 een vast publiek bedienen. In Nederland verschenen haar boeken onder meer bij De Fontein-imprints en Boekerij; nieuwere titels lopen via Boekerij.

Voor wie wil instappen via het boek dat haar internationaal op de kaart zette: begin bij Strange Bird (Främmande fågel) — de Glass Key-genomineerde roman waarin Maria Wern een mogelijke vogelgriep-uitbraak op Gotland onderzoekt, en waarin Janssons medische achtergrond het scherpst doorklinkt. Voor wie liever bij het begin start en de reeks chronologisch wil volgen: de vroege Nederlandse vertalingen Midwinteroffer en Doodskruid geven een goede indruk van de toon en de Gotlandse setting in opbouw. En voor wie nieuwsgierig is naar haar nieuwere richting met een andere rechercheur: Dochter vermist (2026) opent de Bark-reeks in het Nederlands met een verdwijningszaak die persoonlijk wordt voor de onderzoeker zelf.