Jeffery Deaver

Jeffery Deaver (Glen Ellyn, Illinois, 6 mei 1950) is een Amerikaanse thriller- en misdaadschrijver. Hij behaalde een bachelor in journalistiek aan de University of Missouri en een rechtenbul aan Fordham University. Voordat hij fulltime ging schrijven, werkte hij eerst als journalist en daarna als advocaat — een achtergrond die doorklinkt in de juridische en procedurele precisie van zijn werk. Volgens eigen zeggen werd hij geïnspireerd om te gaan schrijven door From Russia With Love van Ian Fleming; decennia later zou hij zelf in opdracht van de Fleming-erven een Bond-roman schrijven.

Zijn carrière als romanschrijver begon eind jaren tachtig met de Rune-trilogie: Manhattan Is My Beat (1988), Death of a Blue Movie Star (1990) en Hard News (1991). Daarna volgde een tweede vroege reeks rond locatiescout John Pellam, die opende met Shallow Graves (1992) en Bloody River Blues (1993) en in 2001 werd afgesloten met Hell's Kitchen. In dezelfde periode publiceerde hij standalones als Mistress of Justice (1992), The Lesson of Her Death (1993), Praying for Sleep (1994) en A Maiden's Grave (1995). Het was werk dat hem leerde wat zijn handelsmerk zou worden: strak geconstrueerde plots met systematisch politiewerk en, in vrijwel elk boek, een of meer onverwachte wendingen op het einde.

De doorbraak kwam in 1997 met The Bone Collector, het eerste deel van de reeks rond Lincoln Rhyme — een forensisch criminoloog die na een ongeval verlamd is geraakt en vanuit zijn appartement in New York misdaden oplost — en NYPD-rechercheur Amelia Sachs, die voor hem als ogen en handen op de plaats delict optreedt. Het boek werd in 1999 verfilmd. De combinatie van forensisch detailwerk, een fysiek beperkte maar mentaal scherpe hoofdpersoon en de spanning tussen Rhyme en Sachs gaf de reeks een eigen signatuur binnen het politieprocedureel-genre. De serie bestaat inmiddels uit meer dan vijftien delen, van The Coffin Dancer (1998) en The Empty Chair (2000) via The Cold Moon (2006) — waarin profiler Kathryn Dance wordt geïntroduceerd — tot recentere titels als The Cutting Edge (2018), The Midnight Lock (2021) en The Watchmaker's Hand (2023).

Stilistisch wordt Deavers werk gekenmerkt door de plotwending als bouwsteen: Wikipedia stelt expliciet dat vrijwel al zijn boeken eindigen met een of meer verrassende wendingen. De boeken leunen op forensisch en technisch detailwerk — bewijssporen, sporenonderzoek, computerforensics — en op personages aan beide kanten van de wet die methodisch te werk gaan. Terugkerende thema's zijn cybercrime en technologie (zoals in The Blue Nowhere uit 2001, waarin hackers en een politie-eenheid voor computercriminaliteit centraal staan), het New York van Rhyme en Sachs, en het kat-en-muisspel tussen onderzoeker en dader. Deaver experimenteert ook met vorm: The October List (2013) is achterstevoren verteld, van ontknoping naar opening.

Naast de Rhyme-reeks bouwde Deaver een tweede serie op rond Kathryn Dance, een Californische ondervraagster gespecialiseerd in lichaamstaal, met The Sleeping Doll (2007), Roadside Crosses (2009), XO (2012) en Solitude Creek (2015). Recenter introduceerde hij met The Never Game (2019) een nieuwe hoofdpersoon, Colter Shaw, een 'reward seeker' die vermiste personen opspoort; deze reeks ligt aan de basis van de Amerikaanse tv-serie Tracker, die in 2024 in première ging. Hunting Time (2022) is eveneens een Shaw-titel. Daarnaast publiceerde Deaver verhalenbundels als Twisted (2003), More Twisted (2006) en Trouble in Mind (2014), en stelde hij The Best American Mystery Stories 2009 samen.

Zijn werk is internationaal bekroond. Volgens de Engelstalige Wikipedia ontving hij de Steel Dagger en de Short Story Dagger van de British Crime Writers' Association, de Nero Award van The Wolfe Pack, drie keer de Ellery Queen Reader's Award voor het beste korte verhaal van het jaar en de Britse Thumping Good Read Award. Zijn romans haalden bestsellerlijsten als die van The New York Times, The Times, Corriere della Sera, The Sydney Morning Herald en de Los Angeles Times. In 2011 werd hij door Ian Fleming Publications gevraagd een nieuwe James Bond-roman te schrijven; het resultaat, Carte Blanche, verscheen op 25 mei 2011 en maakte Deaver na Raymond Benson de tweede Amerikaan die officieel een Bond-boek schreef. In het Nederlands verschijnt zijn werk onder meer bij Boekerij, met titels als Tot op het bot, De koude maan, De slaappop, De oktoberlijst en Wespenval, ook in een dyslexievriendelijke editie.

Voor wie wil weten waarom Lincoln Rhyme zo'n vaste waarde is in het forensisch thrillergenre: begin bij The Bone Collector (1997). Het is het startpunt van de reeks, introduceert Rhyme en Sachs en laat meteen Deavers handelsmerk zien — methodisch sporenonderzoek dat uitmondt in een onverwachte ontknoping. Wie liever met een standalone instapt, kan terecht bij The October List (2013), dat opvalt door zijn omgekeerde vertelstructuur, of bij The Bodies Left Behind (2008). Lezers die op zoek zijn naar een frissere, recentere ingang zonder de hele Rhyme-canon door te werken, kunnen beginnen bij The Never Game (2019): de eerste Colter Shaw-thriller, inmiddels ook bekend als basis voor de tv-serie Tracker.