Jo Claes

Jo Claes (Hasselt, 29 juli 1955) is een Vlaamse auteur die sinds de jaren tachtig literaire fictie, non-fictie en misdaadromans publiceert. Vanaf 1985 werkte hij als leerkracht Nederlands en Engels aan het Heilig Hartinstituut in Heverlee. Hij woont in Leuven, de stad die later het decor zou worden van zijn bekendste reeks. Zijn werk beweegt zich tussen drie velden: literair proza, cultuurhistorische non-fictie over heiligen en mythologie, en de misdaadromans rond inspecteur Thomas Berg waarmee hij vanaf 2008 een breed publiek bereikte.

Claes debuteerde in 1985 met de verhalenbundel De stenen toren, uitgegeven bij Hadewijch, waarvoor hij de Prijs Beste Debuut ontving. In hetzelfde jaar volgde de novelle De dwaling, in 1987 de roman Postume dood. In de jaren negentig publiceerde hij bij Houtekiet een reeks prozawerken — Labrys (1989), De man met de witte anjer (1992), Het Kaïnsteken (1994) en De val (1996) — waarin volgens zijn Wikipedia-pagina een klassieke verhaallijn en een doordachte plot centraal staan. In 2001 verscheen Quarantaine bij Davidsfonds, waarna zijn aandacht voor enige tijd verschoof naar non-fictie.

Die non-fictie werd een substantieel tweede spoor in zijn oeuvre. Vanaf 2002 schreef Claes, deels samen met Alfons Claes en Kathy Vincke, over hagiografie, mythologie en iconografie. Het drieluik Sanctus (2002), Sancti (2004) en Sanctorum (2007) over het herkennen van heiligen vormt daarvan de kern. Daarnaast verschenen boeken over de Bijbel, de apocriefe evangelies, Griekse mythen, Romeinse sagen, geneesheiligen en beschermheiligen in de Lage Landen, allemaal bij Davidsfonds. Latere titels in deze lijn zijn De 300 belangrijkste scènes in de christelijke kunst (2009), Kunst en Christendom (2019) en Dubbelgangers en tegenhangers (2020, Sterck & De Vreese).

De doorbraak bij een groter publiek kwam in 2008 met De zaak Torfs, de eerste misdaadroman rond inspecteur Thomas Berg. Sinds 2009 verschijnt er elk jaar minstens één Berg-roman bij Houtekiet. De verhalen spelen zich grotendeels af in Leuven. De reeks groeide uit tot ruim twintig delen, met titels als De blinde vlek (2009), Dood in december (2010), Het oog van de naald (2011), Tot de dood ons scheidt (2012), Vermoorde onschuld (2015) en Voor wie de klok slaat (2016). Opvallend aan het oeuvre is hoe vaak de titels verwijzen naar klassieke of literaire bronnen — iets wat aansluit bij Claes' achtergrond als schrijver over Bijbel en mythologie.

Met die reeks veroverde Claes ook een vaste plek in het Vlaamse misdaadcircuit. Getekend vonnis (2013) werd genomineerd voor de Gouden Strop en de Diamanten Kogel, en kreeg later nog een nominatie voor de Storytel Award als beste Vlaams luisterboek van 2022. Het daaropvolgende De mythe van Methusalem (2014) won de Gouden Strop en ontving net als Het gewicht van de haat (2017) de Hercule Poirot Publieksprijs. Met De prijs van de twijfel (2024) won hij opnieuw de Hercule Poirotprijs; dit deel werd ook genomineerd voor de Storytel Award in de categorie beste Vlaams luisterboek 2024.

De reeks is nog volop in beweging. Na De doden voorbij (2021), Race tegen de klok (2021), Slagschaduw (2022) en De doden moeten hun getal hebben (2023) verscheen in 2024 niet alleen De prijs van de twijfel, maar ook de prequel Sub rosa, waarin Claes teruggaat naar een eerdere fase in het leven van Berg. In 2025 volgden De drogreden en Het skelet in de Hanengang, voor 2026 staat Het onvermogen aangekondigd. Daarnaast schrijft Claes sinds 2016 de jeugdreeks Niet voor mietjes, aanvankelijk bij De Fontein en vanaf deel vier bij Houtekiet. Deel 7, Het monster met de groene ogen (2023), werd genomineerd door De Leesjury 2024; deel 8, De weerwraak (2024), kreeg een nominatie van Iedereen Leest. In 2019 verscheen bovendien de literaire roman Spiegelgevechten, en in 2024 De Tol van de Muze, beide bij Houtekiet — een teken dat Claes het literaire spoor naast de reeks is blijven bewandelen.

Voor wie het oeuvre wil leren kennen, zijn er drie logische ingangen. Wie wil beginnen bij het bekroonde hoogtepunt van de Berg-reeks: De mythe van Methusalem (2014) is de evidente keuze, omdat dit het deel is dat de Gouden Strop won en de reeks internationaal zichtbaar maakte. Wie liever helemaal vooraan begint en de ontwikkeling van inspecteur Berg door Leuven wil volgen: start bij De zaak Torfs (2008), het eerste deel, of bij de prequel Sub rosa (2024) als chronologie belangrijk is. En wie Claes buiten de misdaadroman wil leren kennen: de literaire romans Spiegelgevechten (2019) en De Tol van de Muze (2024) laten de auteur zien die ook over heiligen en mythen schrijft — met dezelfde aandacht voor plot en structuur die zijn thrillers kenmerkt.