Jo Nesbø

Jo Nesbø (Oslo, 29 maart 1960) is een Noorse schrijver en muzikant. Hij groeide op in Molde, studeerde economie en bedrijfskunde aan de Norges Handelshøyskole in Bergen en werkte daarna onder meer als freelance journalist en effectenhandelaar. In Noorwegen werd hij eerst bekend als zanger, slaggitarist en belangrijkste songschrijver van de countrypop-band Di Derre, wier tweede album in eigen land bijna dubbelplatina haalde. In zijn jeugd speelde hij samen met zijn broer Knut betaald voetbal voor Molde FK, totdat kruisbandblessures in beide knieën een einde maakten aan die carrière. Tegenwoordig staat hij vooral bekend om zijn misdaadromans en kinderboeken; in Nederland verschijnt zijn werk bij uitgeverij Cargo, in vertaling van Annelies de Vroom.

Zijn debuutroman Flaggermusmannen verscheen in 1997, een jaar voordat Di Derre zijn vierde en laatste studioalbum uitbracht. Het boek introduceerde rechercheur Harry Hole en werd direct bekroond met de Rivertonprisen voor de beste Noorse misdaadroman en de Glazen Sleutel voor de beste Scandinavische thriller. Vanaf 1998 koos Nesbø definitief voor het schrijverschap. De Nederlandse vertaling De vleermuisman verscheen bij Cargo in 2011, toen de uitgeverij de reeks systematisch beschikbaar maakte voor Nederlandse lezers. Daarna volgde Kakerlakkene (1998), in het Nederlands verschenen als De kakkerlak (2012).

De internationale doorbraak kwam met de zogenoemde Oslo-trilogie binnen de Harry Hole-reeks: Rødstrupe (2000, vertaald als Wraakuur en later opnieuw uitgebracht als De roodborst), Sorgenfri (2002, als Zes seconden te laat en later Nemesis) en Marekors (2003, Dodelijk patroon). Hoofdpersoon Harry Hole is een taaie rechercheur van de recherche en later van de Kripos, wiens onderzoeken hem van Noorwegen naar tal van andere landen voeren. Hij neemt schijnbaar losstaande zaken aan die soms blijken te draaien om seriemoordenaars, bankrovers, gangsters of de gevestigde orde, en worstelt voortdurend met alcoholisme en zijn eigen demonen. Het is dat dubbele spoor — externe puzzel én interne afgrond — dat de reeks zijn signatuur geeft.

De Harry Hole-romans zijn meerlagig en gewelddadig, en plaatsen geregeld vrouwen in gevaar, een patroon dat het meest uitgesproken is in De sneeuwman. Over zijn terugkeer naar de personage in De Dorst zei Nesbø zelf: "I was always coming back to Harry; he is my soul mate. But it is a dark soul, so it is – as always – both a thrill and a chilling, emotionally exhausting experience." De boeken bewegen tussen Oslo en internationale uitstapjes, en bouwen een doorlopende persoonlijke geschiedenis op rond Hole, die van deel tot deel wordt verdiept.

Na de Oslo-trilogie verscheen Frelseren (2005, De verlosser), gevolgd door Snømannen (2007, in het Nederlands verschenen als De sneeuwman in 2009), Panserhjerte (2009, Het pantserhart), Gjenferd (2011, De schim), Politi (2013, Politie), Tørst (2017, De Dorst), Kniv (2019, Het mes) en Blodmåne (2023, Bloedmaan). Daarnaast schreef Nesbø losse boeken: Hodejegerne (2008, Headhunters), Sønnen (2014, De zoon), het tweeluik Blod på snø (2015, Bloed op sneeuw) en Mere blod (2015, Middernachtzon), een hervertelling van Macbeth (2018) in opdracht van het Hogarth Shakespeare-project, de verhalenbundels De jaloezieman (2021) en Rateiland (2021), Natthuset (2023, Het nachthuis) en Minnesota (2025). Met Kongeriket (2020, Koninkrijk) en Kongen av Os (2024, Koning van Os) bouwt hij een aparte reeks rond twee broers in een Noors dorp. Voor jongere lezers schreef hij vijf delen in de Dr. Proktor-serie, beginnend met Dr. Proktors Schetenpoeder (2007).

Volgens zijn Engelstalige biografie waren er tegen 2021 wereldwijd meer dan vijftig miljoen exemplaren van zijn boeken verkocht, waarmee hij de meest succesvolle Noorse auteur tot nu toe is. Hodejegerne werd in 2011 verfilmd, gevolgd door The Snowman in 2017 — geregisseerd door Tomas Alfredson, met Michael Fassbender, Rebecca Ferguson en Charlotte Gainsbourg, en met Martin Scorsese als uitvoerend producent. The Hanging Sun, naar Mere blod, volgde in 2022. In 2024 begonnen in Oslo de opnames van een tv-bewerking, Jo Nesbø's Detective Hole. Nesbø schrijft regelmatig zelf mee aan de scenario's.

Voor wie wil weten waarom Harry Hole zo'n trouwe lezerschare heeft: begin bij De roodborst, het eerste deel van de Oslo-trilogie en het boek waarmee de reeks zijn definitieve toon vond. Wie liever vooraan instapt, kan terecht bij De vleermuisman, het bekroonde debuut waarin Hole voor het eerst opduikt en dat zich, anders dan veel latere delen, grotendeels buiten Noorwegen afspeelt. Lezers die Nesbø willen proeven zonder zich aan een reeks te binden, zijn het beste af met De zoon of Headhunters: strakke standalones die zijn voorliefde voor opgejaagde personages en morele schemerzones laten zien zonder de bagage van twaalf eerdere delen.