Madeline Miller

Madeline Miller (geboren 24 juli 1978 in Boston) is een Amerikaanse schrijfster die mythologische stof uit de Griekse oudheid herschrijft tot psychologische romans. Ze groeide op in New York City en Philadelphia, studeerde klassieke talen aan Brown University (bachelor 2000, master 2001) en gaf jarenlang Latijn, Grieks en Shakespeare op middelbare scholen. Later studeerde ze nog een jaar aan het Committee on Social Thought van de University of Chicago en behaalde ze tussen 2009 en 2010 een MFA in dramaturgie en dramatische kritiek aan de Yale School of Drama.

Haar fascinatie voor de Griekse mythen begon vroeg. Haar moeder, bibliothecaresse, las haar vanaf haar vijfde voor uit de Ilias; op haar elfde begon ze zelf Latijn te leren. Als meisje bracht ze veel tijd door in het Metropolitan Museum of Art in New York, waar vooral een marmeren beeld van een gewonde Amazone-strijdster indruk op haar maakte. De aanzet tot haar eerste roman kwam tijdens het laatste jaar van haar bachelor, toen ze co-regisseur was van een opvoering van Shakespeares Troilus and Cressida. De scène rond de dood van Patroclus bleef haar bij en zette haar aan om zijn verhaal zelf te vertellen.

Aan dat debuut, The Song of Achilles, werkte Miller tien jaar lang, grotendeels naast haar werk in het klaslokaal. Het boek verscheen in september 2011 en vertelt het verhaal van de Trojaanse Oorlog vanuit het perspectief van Patroclus, met de band tussen hem en Achilles als dragend motief. De roman won in 2012 de Orange Prize for Fiction — Miller werd daarmee de vierde debutant ooit die deze prijs in de wacht sleepte. Daarnaast werd The Song of Achilles een New York Times-bestseller, een Stonewall Honor Book van de American Library Association, en haalde het de shortlists van onder meer de UK Independent Bookseller Award en Stonewall's Writer of the Year. De Nederlandse vertaling verscheen in 2012 bij J.M. Meulenhoff onder de titel Een lied voor Achilles.

In 2018 volgde Circe, dat eveneens is uitgegeven in Nederlandse vertaling (2020). Waar haar debuut een mannelijke heldenwereld van binnenuit opende, verlegt Circe de aandacht naar een vrouwelijke mythologische figuur: de godin-tovenares die vooral bekend is uit de Odyssee. De keuze om bijfiguren uit het klassieke canon een eigen stem en innerlijk leven te geven, is inmiddels Millers handtekening geworden. In 2019 ontving ze een Alex Award, een Amerikaanse prijs die wordt toegekend aan boeken voor volwassenen die ook sterk aanspreken bij jongvolwassen lezers.

Millers werk leunt zwaar op haar klassieke scholing: ze put rechtstreeks uit Homerus en latere Griekse bronnen, maar schrijft in een moderne, toegankelijke stijl. Terugkerend is het perspectief van personages die in de oorspronkelijke epen in de marge staan — Patroclus naast Achilles, Circe tegenover Odysseus — en de aandacht voor liefde, verlies, sterfelijkheid en de prijs van heldendom. Haar romans zijn relatief traag en innerlijk; de grote mythologische gebeurtenissen worden niet weggepoetst, maar krijgen hun gewicht via de emotionele binnenwereld van de verteller.

Sinds Circe heeft Miller geen nieuwe roman gepubliceerd. Ze heeft publiekelijk gesproken over de impact van long covid op haar werk: na een besmetting in februari 2020 was ze lange tijd beperkt in haar schrijfvermogen. In een opiniestuk in The Washington Post van augustus 2023 schreef ze dat ze inmiddels weer kon schrijven, maar dat haar vermoeidheid was toegenomen. Haar twee romans blijven internationaal breed verkrijgbaar; in het Nederlands verschijnen ze bij Meulenhoff.

Binnen het genre van de hervertelde mythologie behoort Miller tot de auteurs die de Griekse canon vanuit nieuwe perspectieven benaderen, met een duidelijke literaire ambitie en een academische basis. Haar werk wordt zowel gelezen door liefhebbers van historische fictie als door lezers die normaal gesproken literaire romans kiezen; de Orange Prize-bekroning en de bestsellerstatus van beide boeken wijzen op dat dubbele publiek.

Voor wie wil beginnen met Miller zijn er grofweg twee ingangen. Voor lezers die houden van een intieme, melancholische vertelling en die zich willen laten meenemen in een klassieke oorlogsmythe: begin bij Een lied voor Achilles — het is haar debuut, compacter van opzet, en de emotionele kern (de vriendschap en liefde tussen Patroclus en Achilles) is direct voelbaar. Voor wie liever één hoofdpersoon over een heel leven volgt, met magie, ballingschap en langzaam opgebouwde kracht: kies Circe — het boek bestrijkt eeuwen, kruist talloze bekende mythen (Odysseus, de Minotaurus, Medea) en laat beter zien wat Miller doet als ze een personage volledig van binnenuit opbouwt. Beide boeken zijn standalones; ze delen een wereld en een gevoeligheid, maar geen plot, dus de volgorde maakt niet uit.