Wat lezen na Danny?

Dit is het eerste deel van de trilogie die later gebundeld werd in Danny — het boek waar het allemaal begon met de gevierde Gentse schrijver-coach. Hier zit de oorsprong van Danny's literaire worsteling met zijn tiende roman, de voetbalclub Real De Rakkertjes en alle personages die later terugkeren. Voor wie de omnibus te intimiderend vindt of juist wil beginnen waar Herman Brusselmans begon: dit is de basis, compacter en directer. Dezelfde structuur met korte hoofdstukken, dezelfde obsessies, maar nog zonder de baggage van de sequels. Het voelt frisser, alsof Brusselmans zelf nog ontdekt wat hij met dit personage kan.

Waar Danny Muggepuut een fictieve schrijver is die Brusselmans speelt, gaat Theet 77 rechtstreeks naar de bron: het veehandelaarsgezin in Hamme waar Herman opgroeide. Geen masker, geen tussenlaag — gewoon de moeder, de vader, de zonen Herman en Hugo, en dochter Mia. Hetzelfde tempo, dezelfde lijstjes en herhalingen, maar nu toegepast op jeugdherinneringen en familiedynamiek. Voor wie Danny's zelfreflectie waardeert maar wil weten waar die obsessie met herhaling en detail vandaan komt: dit is Brusselmans die zijn eigen oorsprong blootlegt, met dezelfde literaire techniek maar zonder de filter van fictie.

Recenter werk waarin Brusselmans weer een galerij aan figuren opvoert — twee beste vrienden, een speedjunk, een baliejuffrouw — die elk hun eigen verhaal krijgen in korte, op zichzelf staande stukken. Waar Danny één protagonist heeft die alles overkoepelt, zet Simpele personages meerdere levens naast elkaar, elk met hun eigen ritme. Toch blijft de basisbeweging hetzelfde: personages die hun dagelijkse beslommeringen even serieus nemen als hun existentiële vragen, verteld in die herkenbare stijl waarin alles even zwaar of even licht weegt. Voor wie in Danny genoot van de parade aan bijfiguren: hier krijgen ze allemaal hun eigen hoofdstuk.

Van de staccato-absurditeit van Brusselmans naar Tom Lanoye's doorwrochte zinnen over zijn moeder die na een beroerte haar spraak verliest. Waar Danny Muggepuut zichzelf en zijn omgeving ironiseert, draait Sprakeloos om de onmogelijkheid van ironie wanneer iemand die je kent langzaam verdwijnt. Toch delen beide boeken een literaire zelfreflectie: Lanoye schrijft ook over schrijven-over, over de onmogelijkheid om iemands aftakeling recht te doen in taal. Het is persoonlijker en emotioneler dan Brusselmans ooit wordt, maar de onderliggende vraag — hoe schrijf je over wat je het naast staat — verbindt ze. Voor wie Danny's metafictie serieus nam en vraagt: wat als je die techniek toepast op echt verlies?

Brusselmans' Danny leeft in een moreel vacuüm waar alles even absurd is; Arnon Grunberg's majoor Anthony in Onze oom test juist actief uit waar morele grenzen liggen in oorlogsgebied. Beide auteurs delen een obsessie met herhaling en detail, maar waar Brusselmans die inzet voor komisch effect, gebruikt Grunberg het om te laten zien hoe geweld routine wordt. Anthony's bizarre pogingen om lief te hebben 'op commando' hebben iets van Danny's mechanische relaties, maar zonder de Vlaamse lichtheid. Voor wie in Danny waardeerde hoe de auteur persona en handeling tot extreme conclusies doortrekt: Grunberg doet dat ook, alleen eindigt het bij martelingen en doodvonissen in plaats van bij voetbalwedstrijdjes.