Wat lezen na De Naaimachine?

Twintig jaar na haar debuut blikt Heleen van Royen terug op wat schrijverschap haar opleverde — en wat het kostte. Moeder, dochter, minnares is geen gezinsbundel zoals De Naaimachine, maar een caleidoscoop van rollen: opvoeder, zorgdrager, lustzoeker. Waar De Naaimachine draait om kinderen die opgroeien, draait dit boek om de vrouw die dat begeleidt en intussen zelf blijft veranderen. Van Royen schrijft over seks, over verouderen, over de spanning tussen wat je wilt en wat er van je wordt verwacht. De toon blijft monter, de openheid rauw. Voor wie na zestien jaar chaos graag leest hoe die chaos doorwerkt in een leven dat ook na de puberteit van de kinderen niet afgerond is.

In De hartsvriendin neemt Van Royen vrouwenvriendschap als uitgangspunt — een thema dat in De Naaimachine nauwelijks voorkomt, maar wel past bij de openhartigheid waarmee ze daar over opvoeding schrijft. Yvonne de Graaf is gelukkig getrouwd, maar haar vriendschap met een andere vrouw dwingt haar na te denken over wat ze écht wil. Typisch Van Royen: weinig omfloerst, vol humor, geen schroom om moeilijke vragen te stellen. Waar De Naaimachine draait om moederschap, draait De hartsvriendin om zelfliefde — de vraag of je voor jezelf mag kiezen als dat ten koste gaat van wat anderen van je verwachten. De stem is dezelfde, de thema's overlappen: autonomie, loyaliteit, de ruimte die je claimt.

Linda de Mol schrijft over huwelijk en moederschap met dezelfde directheid als Van Royen, maar met een andere scherpte: meer cynisme, minder kwetsbaarheid. Dan maak je maar zin verzamelt columns over het dagelijkse irriteren — mannen die niet luisteren, vrouwen die mokkend de rug toekeren, weekenden bij Intratuin — en maakt er iets grappigs van zonder de frustratie weg te poetsen. Waar De Naaimachine draait om opvoeding, draait Dan maak je maar zin om samenleven: de kleine ergernissen, de seks die routine wordt, de vraag hoe je blijft lachen als het allemaal zo voorspelbaar is. De toon is lichter dan Van Royen, maar de openhartigheid net zo hard. Voor wie na zestien jaar chaos graag leest hoe de relatie met een partner al die tijd doorstaat.

De ontsnapping is geen gezinsbundel, maar een roman over een vrouw die even niks meer wil. Ze heeft een man, twee kinderen, een parttime baan — en vertrekt alleen naar Portugal. Van Royen schrijft over de spanning tussen wat je opbouwt en wat je achter wil laten, over de vraag of je mag vluchten als je zelf de keuzes maakte die je nu benauwen. Waar De Naaimachine draait om blijven en volhouden, draait De ontsnapping om weggaan en opnieuw beginnen. De toon blijft monter, de openheid rauw. Voor wie na zestien jaar opvoedingsanekdotes vraagt: en wat als je even niet meer kunt? Wat als de chaos te veel wordt en je alleen wilt zijn?

Saskia Noort neemt de welgestelde gezinnen uit De Naaimachine — maar toont wat er onder de oppervlakte broeit. De eetclub volgt een vriendenclub van echtparen die elkaar al jaren kennen, totdat een van hen omkomt bij een brand en blijkt dat de vriendschappen minder onvoorwaardelijk zijn dan gedacht. Waar Van Royen schrijft over de chaos van opvoeden, schrijft Noort over de spanningen die ontstaan als je te veel van elkaar weet. De toon is donkerder, de humor schaars, maar de thema's overlappen: huwelijk, gezin, de vraag wat je verbergt. Voor wie na zestien jaar anekdotes vraagt: en wat als het misgaat? Wat als de vriendschap breekt en de leugens bovenkomen?