Wat lezen na Dónde estás, mundo bello / Beautiful World, Where Are You?

Wie Prachtige wereld goed vond vanwege de manier waarop Rooney heen-en-weer-relaties beschrijft — twee mensen die elkaar niet kunnen laten gaan maar ook niet goed kunnen vasthouden — vindt in Normale mensen de blauwdruk. Marianne en Connell kennen elkaar vanaf de middelbare school, verliezen elkaar op Trinity College, vinden elkaar weer, raken opnieuw verstrikt. Sally Rooney schrijft hier directer dan in Prachtige wereld: geen e-mails, geen afstand. De dialogen zijn korter, de stiltes zwaarder. Waar Alice en Eileen hun onzekerheid kunnen uitschrijven, moeten Marianne en Connell het doen met wat ze hardop durven zeggen — en dat is nooit genoeg. Hetzelfde thema (hoe zeg je wat je voelt als je niet weet wat je wilt?) maar urgenter, minder filosofisch. Een boek dat het ongemak van jong zijn tastbaarder maakt.

In Intermezzo kijkt Rooney naar twee broers die na de dood van hun vader moeten herdefiniëren hoe ze bij elkaar horen. Peter, advocaat begin dertig, heeft twee vrouwen in zijn leven en weet niet hoe hij dat moet uitleggen aan zichzelf. Ivan, tien jaar jonger, verliest zich in schaken en een relatie met een vrouw twee keer zijn leeftijd. Het boek is ragfijner gestructureerd dan Prachtige wereld: Rooney experimenteert met perspectief, laat zinnen breken, zoekt naar een vorm die past bij verdriet. Voor wie de e-mails tussen Alice en Eileen goed vond — dat zoeken naar woorden voor wat niet makkelijk te benoemen is — biedt Intermezzo een volgende stap. Het is Rooney's meest volwassen boek tot nu toe, minder over hoe je liefde begint en meer over hoe je ermee verder moet.

Frances, eenentwintig, schrijft poëzie en voert gesproken-woordoptredens met haar ex-vriendin Bobbi. Ze raken bevriend met een ouder echtpaar: Melissa, een fotograaf, en Nick, een acteur. Frances begint een affaire met Nick. Rooney's debuut lijkt het meest op Prachtige wereld in structuur: lange e-mails (hier tussen Frances en Bobbi), een eerste-persoons-verteller die zichzelf observeert alsof ze een personage is. Frances probeert alles te analyseren — haar gevoelens, haar lichaam, haar politieke overtuigingen — maar komt nergens uit. Waar Alice en Eileen vragen stellen over de wereld, stelt Frances vragen over zichzelf. Het boek is smaller in scope, claustrofobischer. Voor wie de zelfreflectie in Prachtige wereld interessanter vond dan de plot: Gesprekken met vrienden gaat nog verder in dat uitpluizen van wat iemand wil versus wat iemand doet.

Ifemelu groeit op in Nigeria, verhuist naar Amerika voor haar studie, en begint een blog over ras. Obinze, haar eerste liefde, probeert illegaal naar Engeland te migreren. Ze vinden elkaar jaren later terug in Lagos. Chimamanda Ngozi Adichie schrijft over de kloof tussen het private (wat twee mensen voor elkaar voelen) en het politieke (hoe de wereld hen vormde) — dezelfde spanning die in Prachtige wereld zit. Maar waar Rooney de grote vragen onopgelost laat, werkt Adichie ze uit: racisme in Amerika, immigratie, de hypocrisie van liberale blanken. Het boek is langer, ambitieuzer, minder terughoudend. Voor wie de e-mails tussen Alice en Eileen goed vond maar wilde dat Rooney verder durfde te gaan: Americanah doet dat, met meer humor en minder nihilisme.

Reno verhuist in de jaren zeventig van Nevada naar New York om kunstenaar te worden. Ze raakt verstrikt in de downtown kunstscene, een affaire met een oudere kunstenaar, en uiteindelijk in Italiaanse terrorisme. Rachel Kushner schrijft met dezelfde koele observatie als Rooney — een personage dat dingen ziet gebeuren zonder altijd te weten wat ze ermee moet — maar draait de spanning hoger op. Waar Rooney naar binnen kijkt (hoe voelt het om dit te zijn?), kijkt Kushner naar buiten (wat doet de wereld met mensen?). De structuur is minder transparant: tijdlijnen lopen door elkaar, het verhaal verzamelt momentum in plaats van het te weerstaan. Voor wie Prachtige wereld goed vond maar soms miste dat er iets gebeurde: De vlammenwerpers biedt dezelfde intellectuele traagheid, maar laat die langzaam omslaan in iets gevaarlijkers.