Wat lezen na Kwellende liefde?

Leda, academica van middelbare leeftijd, zit aan een Italiaans strand en raakt geobsedeerd door een jong Napolitaans gezin. Wat volgt is een terugblik op haar eigen moederschap — en op het moment waarop ze haar twee dochters twee jaar lang in de steek liet. Net als in Kwellende liefde schrijft Elena Ferrante over een vrouw die terugkijkt en ontdekt dat ze zichzelf altijd verkeerd heeft begrepen. Het verschil: hier staat niet de moeder centraal, maar de dochter die zelf moeder werd en faalbaar bleek. Kortere roman dan de Napolitaanse cyclus, maar dezelfde intensiteit. Ferrante laat Leda niet van de haak: ze dwingt haar — en de lezer — om te erkennen dat liefde en afwijzing vaak tegelijk bestaan.

Giovanna is dertien als ze ontdekt dat haar ouders — progressieve intellectuelen in een betere Napolitaanse wijk — een familielid verborgen hielden: tante Vittoria, grof, wraakzuchtig, uit een arme buurt. Giovanna wordt tussen twee werelden getrokken, en wat volgt is een coming-of-age waarin ze leert dat volwassenen liegen, dat families geheimen bewaren, en dat niemand zo rationeel is als ze zelf denken. Net als Delia in Kwellende liefde keert Giovanna terug naar een verleden dat haar ouders liever hadden verzwegen. Ferrante blijft binnen Napels, maar dit keer door de ogen van een tiener die leert dat afkomst niet iets is wat je achter je laat — het blijft in je taal, je gebaren, je schaamte.

Lize, moeder van een pasgeboren dochter, raakt in een postnatale depressie die haar hele zelfbeeld ondermijnt. Lize Spit schrijft niet over moederliefde als vanzelfsprekendheid, maar over de schaamte die komt kijken bij het besef dat je je eigen kind niet kunt bereiken — of jezelf niet. Net als Delia in Kwellende liefde ontdekt Lize dat het moederschap geen rechte lijn is, maar een verhouding vol twijfel, geweld en gemiste verbindingen. Spit schrijft krapper dan Ferrante, met kortere zinnen en meer stiltes, maar dezelfde kracht: ze laat zien hoe een vrouw zichzelf kwijtraakt en langzaam — heel langzaam — terugvindt.

Het eerste deel van de Napolitaanse romans: Elena en Lila groeien op in dezelfde volkswijk, beiden intelligent, beiden gevangen in een omgeving die meisjes niet toestaat om te worden wie ze zouden kunnen zijn. Hier begint Ferrante's grootste project: een levenslange vriendschap tussen twee vrouwen die elkaar vormen, beconcurreren, nodig hebben. Voor wie Kwellende liefde las om de Napolitaanse setting — de hitte, de families, de gewelddadige intimiteit — is dit de volgende stap. Niet één vrouw die terugkijkt, maar twee vrouwen wier levens elkaar blijven kruisen. Ferrante neemt de tijd: vier dikke delen, een halve eeuw, maar dezelfde thema's. Moeder-dochter-relaties komen terug, maar nu ingebed in een bredere vraag: wat betekent het om als vrouw op te groeien in een wereld die je tegelijk beschermt en verstikt?

Mona groeit op in een Vlaams gezin waar warmte en afwijzing door elkaar lopen, waar haar moeder tegelijk afwezig en allesbepalend is. Griet Op de Beeck schrijft over hoe een meisje leert omgaan met ouders die niet kunnen geven wat ze nodig heeft — en hoe dat patroon zich herhaalt als ze zelf volwassen wordt. Net als Delia in Kwellende liefde keert Mona terug naar haar jeugd en ontdekt ze dat herinneringen niet betrouwbaar zijn, dat liefde en pijn niet van elkaar te scheiden zijn. Op de Beeck schrijft toegankelijker dan Ferrante, met meer humor en minder abstraheringen, maar dezelfde focus: een vrouw die probeert te begrijpen wie ze is door te kijken naar waar ze vandaan komt.