Arnon Grunberg

Arnon Yasha Yves Grünberg (Amsterdam, 22 februari 1971) is een Nederlandse schrijver van romans, verhalen, essays, reportages en columns. Hij groeide op in een Joods gezin dat zwaar getekend was door de Tweede Wereldoorlog: zijn moeder Hannelore Grünberg-Klein overleefde Auschwitz, zijn vader zat ondergedoken. Grunberg zat op het Vossius Gymnasium in Amsterdam, maar werd in 1988 van school gestuurd. Hij woont in New York en publiceert in Nederland bij Nijgh & Van Ditmar. Sinds 2014 is hij lid van de Akademie van Kunsten.

Voor zijn debuut werkte Grunberg onder meer als bordenwasser, probeerde hij het kort als acteur en runde hij van 1990 tot 1993 zijn eigen, financieel weinig succesvolle uitgeverij Kasimir. In 1994 debuteerde hij op 23-jarige leeftijd bij Nijgh & Van Ditmar met Blauwe maandagen, een sterk autobiografische roman waarin onder andere de oorlogservaringen van zijn ouders doorklinken. Het boek won de Anton Wachterprijs voor het beste debuut en het Gouden Ezelsoor voor het best verkochte debuut, en werd vertaald in onder meer het Engels, Duits, Frans, Spaans en Japans. Met Figuranten (1997) bevestigde hij zijn talent, al was de ontvangst gemengder.

Grunbergs schrijfstijl kenmerkt zich door ironie, understatement, herhaling en aforistische oneliners. Zijn aan het nihilisme verwante thematiek draait om de grillen van een onoverzichtelijke werkelijkheid waartegen de mens weerloos is. Tussen 2000 en 2002 bleek hij ook achter het heteroniem Marek van der Jagt te zitten, onder wiens naam hij De geschiedenis van mijn kaalheid (2000) en Gstaad 95-98 (2002) publiceerde — opnieuw goed voor de Anton Wachterprijs, voordat de jury doorhad dat het Grunberg zelf was. Fantoompijn (2000) won de AKO Literatuurprijs, De asielzoeker (2003) volgde met dezelfde prijs.

De veelgeprezen roman Tirza, over de obsessieve liefde van een vader voor zijn dochter, bezegelde zijn positie. Het boek won in 2007 de Libris Literatuur Prijs en de Gouden Uil, werd in 2010 verfilmd en in een peiling van De Groene Amsterdammer onder critici, academici en schrijvers verkozen tot belangrijkste roman van de 21e eeuw — boven werk van Jonathan Littell en Ian McEwan. The New York Times noemde het boek 'grimly comic and unflinching'; Frankfurter Allgemeine Zeitung omschreef hem als 'de Nederlandse Philip Roth'. In 2009 ontving Grunberg de Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre, in 2011 de Frans Kellendonk-prijs.

Latere romans als Onze oom (2008), Huid en haar (2010), De man zonder ziekte (2012) en Moedervlekken (2016) werden vertaald in onder meer het Frans en Duits. In 2021 verscheen De dood in Taormina, in 2023 De geschiedenis van mijn opklapbed en in 2025 Het aanwezige been. In 2022 kreeg hij de P.C. Hooft-prijs voor zijn romans en verhalen én de Johannes Vermeerprijs; het juryrapport noemde hem 'een schrijver die ongeëvenaard is in ambitie, productiviteit en intellectuele kracht'. Zijn werk is in dertig talen vertaald.

Voor Nederlandse lezers is Grunberg een van de meest aanwezige stemmen in de literatuur: vaste columnist, essayist en romancier bij Nijgh & Van Ditmar, met een oeuvre dat zich uitstrekt van rauwe debuutroman tot internationaal bekroonde psychologische romans. Wie het werk nog niet kent, begint logischerwijs bij Blauwe maandagen of bij Tirza — de twee boeken waarop zijn reputatie het stevigst rust.