P.F. Thomése

Pieter Frans Thomése (Doetinchem, 23 januari 1958) is een Nederlands schrijver van romans, verhalen en essays. Hij begon zijn loopbaan in de journalistiek: van 1979 tot 1984 werkte hij als redacteur en verslaggever bij het Eindhovens Dagblad, daarna schreef hij voor het weekblad De Tijd en leverde hij bijdragen aan NRC Handelsblad, enkele regionale dagbladen en Vrij Nederland. Een geschiedenisstudie die hij in 1984 hervatte, voltooide hij niet. Tussen januari 1998 en april 2001 was hij redacteur van het literaire tijdschrift De Revisor, waarin hij ook eerder zelf debuteerde.

Die literaire start ligt in 1986, toen Thomése zijn eerste verhaal in De Revisor publiceerde. Vier jaar later, in 1990, verscheen zijn boekdebuut: de verhalenbundel Zuidland, die meteen werd bekroond met de AKO Literatuurprijs 1991. Die vroege erkenning gaf hem een plaats in de literaire voorhoede van zijn generatie. In 1991 volgde de verhalenbundel Deep South & Far West, in 1994 de roman Heldenjaren en in 1996 de novellen Haagse liefde & De vieze engel. Het zesde bedrijf (1999) en de verhalenbundel Greatest hits (2000) zetten zijn oeuvre voort, telkens uitgegeven bij wat later Atlas Contact zou worden — de uitgeverij waar hij het grootste deel van zijn werk onderbracht.

De internationaal best zichtbare titel werd Schaduwkind (2003), bekroond met de Max Pam Award en in 2006 in Engelse vertaling verschenen als Shadow Child bij Bloomsbury. Een ander spoor in het oeuvre is de figuur J. Kessels: in 2009 verscheen J. Kessels: The Novel, dat in 2010 de Esta Luisterboek Award won en in 2015 werd verfilmd. Dat personage keerde terug in Het bamischandaal (2012) en Ik, J. Kessels (2018); de drie boeken werden in 2020 bij Prometheus samengebracht als Tilburg Trilogy. De J. Kessels-romans. Daarmee heeft Thomése, naast zijn meer essayistische en literaire werk, een herkenbare romanreeks rond één terugkerende hoofdfiguur.

In zijn essayistiek bouwt Thomése aan een eigen polemische signatuur. Halverwege de jaren negentig publiceerde hij in De Revisor het essay De narcistische samenzwering, waarin hij het commercialisme in de literatuur hekelde en schrijvers als Connie Palmen verweet publiciteit te zoeken met autobiografische literatuur. Die positie leverde hem fittingen op met onder anderen Joost Zwagerman, die hem dubbelhartigheid verweet inzake cultuurpessimisme; Leon de Winter beschuldigde hem naar aanleiding van een GPD-column van antisemitisme. In de essaybundels Nergensman. Autobiografieën (2008) en Verzameld nachtwerk (2016) zet Thomése deze discussie zelf voort. Daarnaast hield hij twee opmerkelijke universitaire lezingen die in boekvorm verschenen: Het raadsel der verstaanbaarheid. Over de kunst van het authentieke (Albert Verweylezing 2011, Universiteit Leiden) en De werkelijkheidsverbeteraar (Abraham Kuyperlezing 2014, Vrije Universiteit Amsterdam).

Thomése schrijft niet binnen één vast genre. Zijn werk waaiert uit van verhalen (Zuidland, Deep South & Far West) en romans (Heldenjaren, Het zesde bedrijf, Vladiwostok!, De weldoener, De onderwaterzwemmer, Swansdale, BLACK-OUT) tot een sprookje (Izak, 2005), reisverhalen (Grillroom Jeruzalem, 2011) en zelfs een opera-libretto (Laika, 2014, voor De Nationale Opera en het Holland Festival, op muziek van Martijn Padding en in regie van Aernout Mik). De memoir Vaderliefde verscheen in 2019. Wat de bron over de inhoud van Vladiwostok! (2007) meldt — de roman gaat over het ‘politieke bedrijf’ in Den Haag, de media en andere valkuilen — illustreert dat Thomése publieke werelden en persoonlijke geschiedenis door elkaar laat lopen.

De literaire ontvangst is opvallend constant. Vladiwostok! werd genomineerd voor de Gouden Uil 2008, Nergensman voor de Gouden Uil 2009 en De weldoener (2010) voor de AKO Literatuurprijs. In 2012 won Grillroom Jeruzalem de Bob den Uyl-prijs voor het beste reisboek van het jaar. Het hoogtepunt van die zichtbaarheid was De onderwaterzwemmer (2015): de roman haalde de shortlist van de ECI Literatuurprijs 2015, de Libris Literatuurprijs 2016 én de Fintro Literatuurprijs 2016, en werd uiteindelijk bekroond met de Prijs van de Lezersjury van diezelfde Fintro Literatuurprijs. Met Schaduwkind (Shadow Child, Bloomsbury 2006) is hij ook in het Engelse taalgebied verschenen. Recente titels zijn Swansdale (2022, Prometheus) en BLACK-OUT (2024).

Wie nieuwsgierig is naar Thomése heeft verschillende ingangen. Voor wie een literair, emotioneel geladen boek van bescheiden omvang zoekt: begin bij Schaduwkind — een persoonlijk geladen boek dat de Max Pam Award won en als enige titel in Engelse vertaling verscheen, en daardoor ook internationaal het meest besproken werk is. Voor wie een grote roman wil die door de jury’s breed is opgepikt: De onderwaterzwemmer is de logische keuze, met shortlist-noteringen voor ECI, Libris én Fintro en de Prijs van de Lezersjury op zak. En voor wie nieuwsgierig is naar Thomése als verteller van personages en plaats: de Tilburg Trilogy bundelt de drie J. Kessels-romans en geeft in één band toegang tot de reeks waarmee hij zijn eigen romaneske universum heeft uitgebouwd.