Brandon Sanderson

Brandon Winn Sanderson (Lincoln, Nebraska, 19 december 1975) is een Amerikaans schrijver van high fantasy, sciencefiction en young adult. Hij groeide op als oudste van vier kinderen in een gezin van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen en woont nu met zijn vrouw Emily en drie zoons in American Fork, Utah. Sanderson studeerde aan Brigham Young University, waar hij begon met biochemie maar na een tweejarige zendingsreis naar Zuid-Korea (1995-1997) overstapte op Engelse literatuur. In 2004 behaalde hij zijn Master in creatief schrijven. Tijdens zijn studie werkte hij als nachtportier in een hotel in Provo, een baan die hem ruimte gaf om te schrijven.

Als kind was Sanderson naar eigen zeggen een 'reluctant reader' tot een leraar hem Dragonsbane van Barbara Hambly in handen drukte; daarna werd hij een fervent lezer van fantasy. Hij deed meerdere vroege schrijfpogingen en zijn honoursthesis Dragonsteel was het eerste werk in de geschiedenis van de BYU-bibliotheek dat opnieuw ingebonden moest worden omdat het zo vaak werd uitgeleend. Bij Leading Edge, het speculatieve-fictiemagazine van de universiteit, was hij in 2001 hoofdredacteur. Zijn eigenlijke schrijverscarrière begon met Elantris, de roman waarvan hij later zei dat zijn ervaring met de Koreaanse taal hem hielp het magiesysteem op te bouwen.

De echte doorbraak kwam met de Mistborn-trilogie, in het Nederlands verschenen bij Luitingh-Sijthoff als Het laatste rijk (2012), De bron der verheffing (2013) en De Held van Weleer (2014). De serie speelt in een wereld waar as uit de hemel valt en een onsterfelijke heerser duizend jaar onbetwist heeft geregeerd; Sanderson bouwt zijn plot rond een uitgewerkt magiesysteem waarin metalen worden verbrand voor specifieke krachten. Het is precies die rigueur — magie als logisch systeem in plaats van mystieke vaagheid — waar hij om bekendstaat. Hij muntte de term 'Sanderson's Laws of Magic' en populariseerde het onderscheid tussen 'hard magic' en 'soft magic'.

Misschien nog bepalender voor zijn statuur was de keuze van Harriet McDougal, weduwe van Robert Jordan, om hem in december 2007 te vragen Het Rad des Tijds af te maken. Ze was onder de indruk geraakt van Mistborn: The Final Empire. Wat oorspronkelijk één afsluitend deel zou worden, groeide uit tot drie boeken: De naderende storm (2010), De torens van middernacht (2011) en Het Licht van Weleer (2013), alle in Nederlandse vertaling bij Luitingh. Het project tilde Sanderson definitief naar de top van het genre.

Parallel daaraan bouwde hij The Stormlight Archive uit, een geplande tien-delige cyclus waarvan hij in 2011 met The Way of Kings de David Gemmell Legend Award won. De reeks vordert met Words of Radiance (2014), Rhythm of War (2020) en Wind and Truth (2024). Daarnaast schreef hij standalones als Warbreaker (2009), de novelle The Emperor's Soul (2012), de Mistborn-vervolgreeks beginnend met The Alloy of Law (2011), de young adult-series The Reckoners, Skyward (2018) en Alcatraz, en de verhalenbundel Arcanum Unbounded (2016) waarin de samenhang van zijn fictieve universum, het Cosmere, voor het eerst expliciet werd. Recente titels zijn The Sunlit Man (2023) en de bundel Tailored Realities (2025). Hij maakte ook twee graphic novels: White Sand en Dark One.

Sandersons signatuur ligt in dat Cosmere: vrijwel al zijn volwassen fantasy speelt zich af in één samenhangend universum, waarbinnen werelden hun eigen magiesystemen kennen maar terugkerende personages en kosmologische regels delen. Zijn werk staat bekend om de strakke plotmechanica, de hoge schrijfproductie — 71 boeken in 2023 volgens Engelstalige bronnen — en het uitgewerkte wereldbouwwerk. Sinds 2008 presenteert hij samen met Dan Wells, Mary Robinette Kowal en cartoonist Howard Tayler de podcast Writing Excuses, een vaste referentie voor aspirant-schrijvers; in 2022 startte hij met Wells een tweede podcast, Intentionally Blank.

De ontvangst is zowel commercieel als binnen het genre uitgesproken. Verschillende van zijn boeken haalden de New York Times-bestsellerlijst. Hij werd tweemaal genomineerd voor de John W. Campbell Memorial Award en is de enige auteur die binnen vier jaar zes nominaties verzamelde voor de David Gemmell Legend Award; in 2011 won hij die prijs met The Way of Kings, in 2012 volgde een nominatie voor The Alloy of Law. Zijn Kickstarter-campagne uit maart 2022 om vier romans zelf uit te geven werd met 185.341 backers en ruim 41 miljoen dollar de meest succesvolle ooit. In januari 2026 kocht Apple TV de film- en televisierechten op het volledige Cosmere-universum, in een deal die hem verregaande creatieve controle geeft. In Nederland verschijnt zijn werk bij Luitingh-Sijthoff (Boekerij-groep).

Voor wie nieuw is in zijn werk en houdt van strakke plot met heldere magie: begin bij Het laatste rijk — het is compact opgezet, introduceert Sandersons aanpak in optima forma en is het eerste deel van de Mistborn-trilogie waarmee hij doorbrak. Voor wie van groots epos houdt en aan een meerjarig leesproject wil beginnen: stap in bij The Way of Kings, de opmaat naar de Stormlight Archive, ambitieuzer en trager opgebouwd. En wie eerst wil proeven zonder zich aan een reeks te binden: lees de novelle The Emperor's Soul of de standalone Warbreaker, beide goede staalkaarten van zijn stijl in beperkt bestek.