Cees Nooteboom

Cornelis Johannes Jacobus Maria Nooteboom, beter bekend als Cees Nooteboom, werd op 31 juli 1933 geboren in Den Haag en overleed op 11 februari 2026 in Sant Lluís op Menorca. Hij was een Nederlandse schrijver van romans, poëzie en reisverslagen, en een van de meest vertaalde Nederlandse auteurs van zijn generatie. Na de dood van zijn vader bij het bombardement op het Bezuidenhout in 1945 belandde hij op verschillende kostscholen — een franciscaner klooster in Venray en het Augustinianum in Eindhoven — en voltooide hij zijn middelbare school aan een avondgymnasium in Utrecht. Hij woonde lange tijd in Amsterdam en bracht een groot deel van het jaar door op Menorca.

Nooteboom begon in 1951 te werken bij een bank in Hilversum, maar trok vanaf 1953 door Europa nadat hij was afgekeurd voor de dienstplicht. Tijdens die zwerftocht schreef hij het eerste hoofdstuk van zijn debuutroman Philip en de anderen, die in 1955 verscheen en bekroond werd met de allereerste Anne Frank-prijs. Een jaar later volgde de dichtbundel De doden zoeken een huis en schreef hij voor Het Parool een reportage over de Hongaarse opstand. Vanaf het einde van de jaren vijftig leverde hij reisverhalen aan Elsevier, later werd hij redacteur bij de Volkskrant en in 1967 reisredacteur bij het tijdschrift Avenue. Het reisverhaal zou een van zijn vaste genres blijven.

Na De ridder is gestorven (1963) schreef Nooteboom bijna twintig jaar geen roman. Pas met Rituelen (1980) kwam de doorbraak: het boek werd in 1981 bekroond met de Ferdinand Bordewijk Prijs, won de Pegasus Prize en werd in 1989 verfilmd door Herbert Curiël met Derek de Lint en Thom Hoffman. Het was zijn eerste roman die in het Engels verscheen. Nootebooms werk laat zich kenmerken door raamvertellingen, vaak gesplitst in onderdelen die elk in een andere stijl zijn geschreven, complexe of chaotische hoofdpersonages, en een voorliefde voor andere culturen en de actualiteit van plaats en tijd. Liefde en seksualiteit verlopen bij hem zelden langs gebaande paden.

Tot zijn latere romans behoren Een lied van schijn en wezen (1984), Het volgende verhaal (1991) — geschreven voor de Boekenweek en in 1993 onderscheiden met de Europese Aristeion-prijs —, Allerzielen (1998) en Paradijs verloren (2007). Daarnaast bouwde hij een omvangrijk reisoeuvre op, met titels als De omweg naar Santiago, Nootebooms hotel en de verzamelbundels Op reis (2012, 2021), Het Spaanse van Spanje (2023) en Frankrijk: alle Franse reisverhalen (2024). Zijn werk werd vertaald in onder meer het Duits, Engels, Spaans, Frans, Turks en Hongaars; vooral in het Duitse taalgebied gold hij als bestsellerauteur, waar vertalingen soms eerder verschenen dan het Nederlandse origineel. In 2019 ontving hij een eredoctoraat van University College London. Zijn naam werd herhaaldelijk genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs voor de Literatuur.

Nooteboom werd in Nederland uitgegeven door De Bezige Bij. Zijn oeuvre omvat zowel literaire romans als een uitgebreid reisoeuvre, waaronder Rituelen als bekendste roman en De omweg naar Santiago als spil van zijn Spaanse reisliteratuur.