Connie Palmen

Connie Palmen (voluit Aldegonda Petronella Huberta Maria Palmen, Sint Odiliënberg, 25 november 1955) is een Nederlandse schrijver, neerlandica en filosofe. Ze groeide op in een katholiek Limburgs gezin met drie broers, studeerde Nederlands en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam — Nederlands rondde ze in 1986 cum laude af met een scriptie over Cees Nootebooms In Nederland, filosofie volgde twee jaar later met een scriptie over Socrates en de relatie tussen taal en werkelijkheid. Tot haar jaargenoten behoorden onder meer Matthijs van Nieuwkerk, Jessica Durlacher en Joost Zwagerman. Haar werk verschijnt sinds het begin bij Uitgeverij Prometheus en wordt gerekend tot de literaire fictie.

Voor haar debuut publiceerde Palmen enkele verhalen in tijdschriften. Het korte verhaal 'Als een weke krijger', dat in 1988 verscheen in het zomernummer van het tijdschrift De Held, trok de aandacht van uitgever Mai Spijkers van Prometheus. Hij bracht haar eerste roman uit: De wetten, een boek dat qua structuur verwijst naar het middeleeuwse verhaal Mariken van Nieumeghen. Over het publicatiejaar bestaat enige onduidelijkheid: de Nederlandstalige Wikipedia noemt 1991, terwijl de Engelstalige Wikipedia 1990 vermeldt. De roman kreeg lovende kritieken, leidde tot een hype en maakte Palmen vrijwel direct tot Bekende Nederlander — in haar geboorteplaats Sint Odiliënberg reed in 1991 zelfs een carnavalswagen mee die de inhoud van het boek verbeeldde. De wetten verscheen in 1993 in Engelse vertaling als The Laws (vertaald door Richard Huijing) en stond in 1996 op de shortlist van de International Dublin Literary Award.

In februari 1995 verscheen haar tweede roman, De vriendschap, het verhaal van de levenslange vriendschap tussen twee meisjes met totaal verschillende karakters. Twee weken voor publicatie overleed haar geliefde, journalist en columnist Ischa Meijer (1943-1995), met wie Palmen sinds een ontmoeting in zijn VPRO-radioprogramma Een Uur Ischa in 1991 een relatie had. De promotiecampagne werd afgeblazen, maar het boek werd alsnog een bestseller en bezorgde Palmen in het najaar van 1995 de AKO Literatuurprijs. Het verscheen in 2000 in Engelse vertaling als The Friendship (vertaald door Ina Rilke).

De dood van Meijer werkte lang door in haar oeuvre. In I.M. (1998) verwerkte ze de relatie en het verlies op sterk autobiografische wijze; in Geheel de uwe (2002) keerde ze terug naar dezelfde stof, maar dan op een meer abstracte, geobjectiveerde manier. Tussen die twee boeken in schreef ze in 1999 op verzoek van de CPNB het Boekenweekgeschenk De erfenis, dat in een recordoplage van 745.000 exemplaren werd gedrukt. Het persoonlijke en het beschouwelijke lopen in haar werk steeds in elkaar over: leven en dood, liefde en rouw, taal en werkelijkheid, identiteit en de positie van de schrijver — thema's die ze al aansneed in haar universitaire scripties — vormen de rode draad door haar romans, essays en lezingen.

Naast romans publiceerde Palmen essayistisch en beschouwend werk, waaronder Echt contact is niet de bedoeling (2000, lezingen en beschouwingen), Iets wat niet bloeden kan (2004, over moord en roem) en de bundel God en vitriool (2005, interviews). Ook verzameld werk verscheen, zoals Als een weke krijger: verspreid werk (2005). In 2007 kwam de roman Lucifer uit. Met Jij zegt het (2015), waarin ze zich verplaatst in dichter Ted Hughes, won ze in 2016 de Libris Literatuurprijs. Recenter werk omvat Logboek van een onbarmhartig jaar (2011), Het drama van de afhankelijkheid (2017) en Voornamelijk vrouwen (2023).

Naast haar schrijverschap was Palmen geregeld in de media te zien. In 1996 maakte ze samen met Adriaan van Dis een theaterprogramma waarmee zij door Nederland en België reisde. In 2005 presenteerde ze de VPRO-interviewreeks Zomergasten — niet als interviewer, maar volgens eigen zeggen 'in gesprek' met haar gasten, een aanpak waarop in de pers kritiek kwam in vergelijking met haar voorgangers Van Dis en Zwagerman. Datzelfde jaar volgde Michiel van Erp haar voor de documentaire Connie Palmen. Op zoek naar de heilige tijd, uitgezonden in Het Uur van de Wolf. In 2020 bracht AVROTROS een dramaserie uit gebaseerd op I.M., met Wende Snijders als Palmen en Ramsey Nasr als Meijer; ook deze serie werd door Van Erp geregisseerd, naar een scenario van Hugo Heinen. Van 1999 tot zijn dood op 11 maart 2010 leefde Palmen samen met D66-politicus Hans van Mierlo; ze trouwden op 11 november 2009.

Naast de AKO Literatuurprijs (1995) en de Libris Literatuurprijs (2016) stond haar werk internationaal op shortlists, waaronder die van de International Dublin Literary Award. Haar romans verschenen onder meer in het Engels bij grote uitgevers als Random House. In 2025 werd Palmen benoemd tot commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw.