Renate Dorrestein

Renate Maria Dorrestein (Amsterdam, 25 januari 1954 – Aerdenhout, 4 mei 2018) was een Nederlandse schrijfster, journaliste en feministe. Ze groeide op in een rooms-katholiek advocatengezin in Amstelveen en doorliep het gymnasium aan het Keizer Karel College. Daarna werkte ze als leerling-journalist bij Libelle en Panorama, en vanaf 1977 als freelance journalist voor onder meer Het Parool, Viva, Onkruid en Opzij, waar ze van 1982 tot 1987 redacteur was. Het feminisme bleef haar leven lang een rode draad: in 1986 was ze betrokken bij de oprichting van de Anna Bijns Stichting, die de gelijknamige prijs uitloofde voor 'de vrouwelijke stem in de letteren'.

Als romancier debuteerde Dorrestein in 1983 met Buitenstaanders. Daarna volgden in hoog tempo titels als Vreemde streken (1985), Een nacht om te vliegeren (1987) en Het perpetuum mobile van de liefde (1988), een autobiografische roman over de zelfmoord van haar jongere zus in 1981 — een gebeurtenis die voor haar persoonlijkheid en schrijverschap van grote invloed was. Ze gold als de eerste Nederlandse auteur die met succes boeken schreef in het gothic novel-genre. Een buitenbeentje binnen haar oeuvre is Vóór alles een dame (1989), een 'kalenderroman' met voor elke dag van het jaar een aflevering, doorspekt met aforismen en recepten rond het thema 'de taart als leerobject'.

In 1991 werd bij Dorrestein de ziekte ME vastgesteld, die ruim tien jaar haar leven beheerste. Ze beschreef die ervaring in het non-fictieboek Heden ik (1993) en richtte datzelfde jaar het ME-Fonds op. Ondanks de ziekte bleef ze publiceren: Een sterke man (1994), Verborgen gebreken (1996, in 2004 verfilmd door Paula van der Oest), Een hart van steen (1998) en Zonder genade (2001) behoren tot haar bekendste romans. In 1993 ontving ze de Annie Romeinprijs voor haar gehele oeuvre. Een sterke man werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs, Een hart van steen voor de Trouw-publieksprijs en Zonder genade in 2002 voor de AKO Literatuurprijs.

Dorrestein schreef op uitnodiging van de CPNB het Boekenweekgeschenk van 1997, Want dit is mijn lichaam, en het Boekenweekessay van 2008, Laat me niet alleen. Latere romans als Het duister dat ons scheidt (2003), De leesclub (2010), Weerwater (2015), Zeven soorten honger (2016) en Reddende engel (2017) bevestigden haar positie als veelgelezen literair auteur die zich ook op terreinen als de thriller waagde. Haar werk werd vertaald en verscheen in veertien landen, waaronder de Verenigde Staten en Japan. In september 2017 maakte ze publiekelijk bekend ongeneeslijk ziek te zijn; ze overleed op 4 mei 2018 aan slokdarmkanker. Postuum verscheen Dagelijks werk – een schrijversleven (2018), en in 2025 publiceerde De Arbeiderspers in de reeks Privé-domein haar e-mailbriefwisseling met Alex Boogers onder de titel Buitenstaanders in brieven.

Voor Nederlandse lezers is Dorrestein een auteur die literaire ambitie combineert met verhalen die je in één ruk uitleest — vaak donker van toon, met sterke vrouwelijke hoofdpersonen en een onderhuidse dreiging die aan het gothic-genre ontleend is. Haar werk verscheen onder meer bij Podium, Singel Uitgeverijen en Nieuw Amsterdam en is breed verkrijgbaar. Wie haar nog niet kent, kan het beste beginnen bij Een hart van steen of Het duister dat ons scheidt: twee romans waarin haar signatuur — familiegeheimen, schuld en veerkracht — het scherpst voelbaar is. Sinds 2023 reikt boekenplatform Hebban bovendien jaarlijks de Renate Dorresteinprijs uit, een blijvend eerbetoon aan haar literaire nalatenschap.