Diana Gabaldon

Diana Jean Gabaldon Watkins werd geboren op 11 januari 1952 in Arizona en groeide op in Flagstaff. Ze studeerde zoölogie aan Northern Arizona University, behaalde een master mariene biologie aan Scripps Institution of Oceanography en promoveerde in gedragsecologie. Twaalf jaar lang was ze hoogleraar wetenschappelijk rekenen aan Arizona State University, waar ze tegelijk software-recensies, populairwetenschappelijke artikelen en strips voor Disney schreef. Sinds 1991 is ze fulltime schrijfster. Haar werk laat zich slecht in één hokje plaatsen: het mengt historische fictie met romance, mysterie, avontuur en elementen van fantasy en sciencefiction.

Gabaldon begon in 1988 aan een roman als oefening, zonder plan om hem te publiceren. Een herhaling van de Britse sciencefictionserie Doctor Who, met een achttiende-eeuwse Schotse personage, gaf haar het idee voor de setting: Schotland rond 1745. Om een eigentijdse Engelse vrouw geloofwaardig in dat tijdvak te krijgen, koos ze voor tijdreizen als plotmechaniek. Ze plaatste een fragment op het CompuServe Literary Forum, werd via auteur John E. Stith voorgesteld aan agent Perry Knowlton en kreeg een contract voor een trilogie op basis van een onvoltooid manuscript. Het boek verscheen in 1991 in de Verenigde Staten als Outlander; in Nederland werd het uitgebracht als De reiziger.

De Outlander-reeks — in het Nederlands de Reiziger-serie — bracht haar internationaal lezerspubliek. De serie volgt de Engelse verpleegster Claire Randall, die vanuit 1945 terugvalt naar het achttiende-eeuwse Schotland, en de Schotse hooglander Jamie Fraser. Gabaldons signatuur is de combinatie van uitgebreid historisch onderzoek, lange verhaallijnen over meerdere boeken, en een hoofdpersonage met een nuchtere, moderne stem te midden van Jakobitische opstanden, kolonisatie en oorlog. Naast de hoofdreeks schrijft ze de Lord John-serie, gecentreerd rond een bijfiguur uit Outlander, met titels als Het dubbelleven van Lord John en Lord John en de broeders van het zwaard.

De negende Outlander-roman, Go Tell the Bees That I Am Gone, verscheen in 2021 en kwam in 2022 in Nederlandse vertaling uit als Vertel het de bijen, in twee delen. Eerder werk is gebundeld in verzamelboeken die de eerste acht delen samenbrengen. Korte verhalen verschenen onder meer in Zeven stenen (2017) en De oorsprong (2016). Haar werk is volgens Wikipedia in twintig talen vertaald en wordt verkocht in drieëntwintig landen. In 2014 ging op Starz de televisieserie Outlander in première, gebaseerd op de boeken; die is in Nederland te zien op Netflix.

Voor Nederlandse lezers verzorgt uitgeverij De Boekerij in Amsterdam de vertalingen, met Annemarie Lodewijk als vaste vertaler. Wie nog nooit iets van Gabaldon las, begint het beste bij De reiziger: het opent de hoofdreeks, introduceert Claire en Jamie en zet de toon voor alles wat volgt. Lezers die liever met een kortere ingang beginnen, kunnen terecht bij Het dubbelleven van Lord John, dat los van de hoofdreeks te lezen is.