Isabel Allende

Isabel Angélica Allende Llona (Lima, 2 augustus 1942) is een Chileens-Amerikaans schrijfster wier werk vaak elementen van het magisch realisme bevat. Ze werd geboren in Peru, waar haar vader Tomás Allende destijds tweede secretaris was bij de Chileense ambassade; hij was een volle neef van Salvador Allende, president van Chili van 1970 tot 1973. Na het vertrek van haar vader verhuisde haar moeder met de kinderen in 1945 naar Santiago. Toen haar moeder in 1953 hertrouwde met diplomaat Ramón Huidobro, volgde een nomadische jeugd langs Bolivia en Libanon, waar Allende achtereenvolgens een Amerikaanse en een Engelse privéschool bezocht. Sinds 1989 woont ze in Californië; in 1993 kreeg ze het Amerikaanse staatsburgerschap.

Voordat ze schrijfster werd, werkte Allende tussen 1959 en 1965 voor de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, eerst in Santiago, daarna in Brussel en elders in Europa. In Chili vertaalde ze korte tijd Engelstalige liefdesromans naar het Spaans — een baan die ze verloor omdat ze de dialogen van de heldinnen herschreef om hen intelligenter te laten klinken en het Assepoester-einde aanpaste zodat de vrouwelijke personages onafhankelijker werden. Het is een anekdote die haar latere oeuvre vooruit lijkt te wijzen: vrouwen die zich onttrekken aan de rol die hun is toebedeeld.

De staatsgreep van generaal Pinochet in 1973 werd het kantelpunt. Allende hielp mensen die op de zwarte lijsten stonden aan een veilige doortocht, totdat haar moeder en stiefvader ternauwernood aan een aanslag ontsnapten en ze zelf doodsbedreigingen begon te ontvangen. Ze vluchtte naar Venezuela, waar ze dertien jaar zou blijven en waar ze columniste werd voor de krant El Nacional. In die ballingschap schreef ze haar debuutroman Het huis met de geesten (La casa de los espíritus, 1982), een familiekroniek waarin de politieke geschiedenis van Chili wordt verweven met magisch-realistische motieven. Allende heeft zelf gezegd dat ze pas in Venezuela een serieus schrijver kon worden: in Chili zou ze gevangen zijn gebleven in de huishoudelijke taken en de rol die de patriarchale familie van haar verwachtte.

Die spanning tussen patriarchale macht en vrouwelijke vrijheid is de rode draad van haar werk gebleven. Volgens de bron zijn haar romans vaak gebaseerd op haar persoonlijke ervaring en op historische gebeurtenissen, en eren ze de levens van vrouwen door mythe en realisme te vervlechten. In Liefde en schaduw en Eva Luna keert de politieke werkelijkheid van Latijns-Amerika terug; in Het oneindige plan verlegt ze het toneel naar de Verenigde Staten. Met de young-adultreeks rond De stad van de wilde goden (La ciudad de las bestias, 2002), Het rijk van de gouden draak en Het woud van de Pygmeeën schreef ze avonturenromans die commercieel succesvol bleken — Allende wordt door de bron "the world's most widely read Spanish-language author" genoemd.

Naast fictie schreef Allende uitgesproken persoonlijke boeken. Brieven voor Paula (oorspronkelijk Paula) en Som der dagen zijn memoires; Afrodite: liefdesverhalen en andere zinnenprikkels mengt eetcultuur en erotiek; Wat wij willen: Mijn leven als moeder, vrouw, feminist (2021) is een feministisch zelfportret. In recenter werk blijft ze grote historische bewegingen verbinden met intieme vrouwenlevens: Het Japanse minnaar, Bloemblad van zee, De winter voorbij, en in 2024 De wind kent mijn naam, dat de vluchtelingencrisis als onderwerp neemt. Voor 2025 staan Mijn naam is Emilia del Valle en een herziene editie van Ines, vrouw van mijn hart aangekondigd; haar Nederlandse uitgever is jarenlang Wereldbibliotheek geweest, met recent werk bij Nieuw Amsterdam.

Allende werd in 2004 opgenomen in de American Academy of Arts and Letters en ontving in 2010 de Chileense Nationale Literatuurprijs (Premio Nacional de Literatura). In 2014 kreeg ze van president Barack Obama de Presidential Medal of Freedom. Ze geeft lezingen en gastcolleges aan Amerikaanse universiteiten, waar ze literatuur doceert. Haar romans zijn wereldwijd commercieel succesvol; verschillende titels zijn verfilmd of bewerkt voor het toneel.

Voor wie Allende voor het eerst leest, zijn er een paar logische ingangen. Wie de schrijfster wil leren kennen via het boek dat haar reputatie vestigde, begint bij Het huis met de geesten — daarin staan haar magisch-realistische signatuur, haar feministische blik en haar verwerking van de Chileense geschiedenis al volop op scherp. Lezers die liever met non-fictie kennismaken, kunnen terecht bij Brieven voor Paula, een memoire geschreven aan haar overleden dochter, of bij Wat wij willen voor haar feministische denken in essayvorm. En wie houdt van historische roman met een eigentijds randje, vindt in De Japanse minnaar of De wind kent mijn naam een toegankelijker startpunt waarin haar typische verstrengeling van groot wereldgebeuren en intieme vrouwenlevens helder uitkomt.