Fred Vargas

Fred Vargas is het pseudoniem van Frédérique Audoin-Rouzeau, geboren op 7 juni 1957 in Parijs. Ze is historicus en archeologe van opleiding, gespecialiseerd in archeozoölogie — het onderzoek naar dierlijk gebeente. De voornaam in haar schrijversnaam is een afkorting van Frédérique; de achternaam ontleende ze aan haar tweelingzus Joëlle, die als schilder werkt onder de naam Jo Vargas. Beiden lieten zich inspireren door Maria Vargas, het personage dat Ava Gardner speelde in de film The Barefoot Contessa. Haar broer, Stéphane Audoin-Rouzeau, is eveneens historicus.

Vargas combineerde het schrijven lange tijd met een wetenschappelijke carrière. Vanaf 1988 werkte ze voor het Franse nationale onderzoeksinstituut CNRS, later stapte ze over naar het Institut Pasteur als eukaryotisch archeologe. Haar project over de epidemiologie van de Zwarte Dood en builenpest resulteerde in Les chemins de la peste (2003), dat als maatgevend wordt beschouwd binnen het onderzoeksveld. Dat ze wetenschapper is én romanschrijfster hangt in haar eigen woorden samen: schrijven was voor haar een manier om haar interesses te bundelen en te ontspannen van het academische werk.

Haar debuut als auteur van politieromans dateert uit 1986: Les Jeux de l'amour et de la mort, waarmee ze meteen de Prix du roman policier van het Festival de Cognac won. Voor haar eigen werk muntte ze de term "rompol" — een samentrekking van roman policier — al verwijst ze er zelf vaak eenvoudigweg naar als "puzzels". Dat laatste woord typeert haar aanpak: haar boeken zijn minder forensische procedurals dan associatieve raadsels waarin stemmingen, bijgeloof en toeval even zwaar wegen als bewijsmateriaal.

De reeks die haar internationaal op de kaart zette draait om commissaris Jean-Baptiste Adamsberg, een rondzwervende Parijse politiechef met wat zijn team zijn "zen"-methoden noemt: hij denkt traag, loopt rond, laat intuïties bovendrijven. Rond hem staat een vast ensemble, onder wie zijn methodische en wijndrinkende rechterhand Adrien Danglard — gescheiden, vader van vijf — en de musicienne-loodgieter Camille Forestier, met wie Adamsberg een stroeve relatie onderhoudt. Daarnaast is er de Évangélistes-reeks (Les Trois Évangélistes), rond drie historici die samenhuizen: Marc Vandoosler, specialist in de middeleeuwen; Lucien Devernois, kenner van de Eerste Wereldoorlog (geïnspireerd op Vargas' broer); en de prehistoricus Matthias Delamarre. De figuur Marc Vandoosler verraadt Vargas' eigen fascinatie voor de middeleeuwen, die in veel van haar boeken terugkeert.

De boeken spelen zich grotendeels in Parijs af, maar Vargas haalt haar raadsels geregeld uit folklore, legendes en historische epidemieën. Terugkerende elementen — zoals de pest in verschillende incarnaties, oude vertellingen die in het heden doorzinderen, en personages met een excentriek specialisme — vormen een signatuur die haar werk herkenbaar maakt binnen de Franse politieroman. Haar vertelstijl is minder gericht op snelheid dan op sfeer en op het geduldige uitpluizen van een ongewoon motief.

Naast de romans schreef Vargas in 2000 het scenario voor het stripverhaal Les quatre fleuves, getekend door Edmond Baudoin. Dat album won in 2001 de Prix Alph-Art voor beste scenario op het Internationaal Stripfestival van Angoulême. In het Nederlandse taalgebied blijft haar werk verschijnen; recent is bij Singel Uitgeverijen Op het graf uitgebracht (2025). De Adamsberg-reeks wordt nog steeds voortgezet.

De internationale erkenning van haar politieromans is uitzonderlijk. De Britse Crime Writers' Association kende haar driemaal op rij de International Dagger toe: in 2006 voor The Three Evangelists (de eerste uitreiking van die prijs, destijds Duncan Lawrie International Dagger), in 2008 voor Wash This Blood Clean From My Hand en in 2009 opnieuw — waarmee ze de eerste auteur werd die de prijs voor drie opeenvolgende romans ontving. In elk van die gevallen deelde ze de onderscheiding met haar vaste Engelse vertaler Siân Reynolds. Eerder, in 2005, was Seeking Whom He May Devour al genomineerd voor de Gold Dagger. In 2018 kreeg Vargas de Premio Princesa de Asturias voor de letteren toegekend, een van de belangrijkste Spaanse literaire onderscheidingen. Buiten haar schrijverschap trad ze publiekelijk op in de verdediging van Cesare Battisti, het voormalige lid van een Italiaanse extreemlinkse groep die betrokken was bij aanslagen in de Anni di piombo en die in Frankrijk lange tijd bescherming genoot onder de Mitterrand-doctrine.

Wie Vargas voor het eerst wil lezen, kan het best bepalen welke ingang past. Voor lezers die haar meest bekroonde werk willen proeven: begin bij The Three Evangelists (Les Trois Évangélistes) — de roman waarmee ze de eerste International Dagger won en die haar ensemble van drie historici introduceert, inclusief haar liefde voor de middeleeuwen. Voor wie meteen in de hoofdreeks wil instappen: kies een Adamsberg-titel als Wash This Blood Clean From My Hand, representatief voor haar associatieve, folkloristisch gekleurde politieraadsels. En wie wil zien waar haar oeuvre nu staat, kan terecht bij het recent in het Nederlands verschenen Op het graf (2025), een geschikte peiling van haar actuele toon zonder de hele reeks te hoeven inhalen.