Fredrik Backman

Fredrik Backman (geboren op 2 juni 1981) is een Zweedse auteur, blogger en columnist. Hij groeide op in Helsingborg in de provincie Skåne en schreef voor het Zweedse dagblad Helsingborgs Dagblad en het mannenblad Moore Magazine voordat hij doorbrak als romanschrijver. Hij is in 2009 getrouwd met Neda Shafti Backman; samen hebben ze twee kinderen. In het Nederlandse taalgebied verschijnt zijn werk bij Singel Uitgeverijen, en zijn boeken bewegen zich op het snijvlak van literaire fictie en feel-good.

Backman debuteerde in 2012 met En man som heter Ove, in 2013 in het Nederlands verschenen als Een man die Ove heet. Het boek werd een fenomeen: het stond meer dan een jaar op The New York Times Best Seller list nadat de Engelse vertaling was verschenen, en is inmiddels in meer dan vijfentwintig talen vertaald. In hetzelfde jaar als zijn debuut publiceerde hij ook Saker min son behöver veta om världen, een essaybundel over vaderschap die hij zelf omschreef als een 'dysfunctional parenting guide'. Hij maakte met zijn uitgever de afspraak dat dit boek alleen werd uitgebracht als ook Een man die Ove heet werd gepubliceerd — een detail dat tekenend is voor de eigenzinnige route waarlangs zijn oeuvre tot stand kwam.

De doorbraak kwam met Ove, de norse, principiële Zweedse weduwnaar wiens leven onverwacht wordt opengebroken door nieuwe buren. Het boek werd in 2015 verfilmd (première op 25 december 2015) en in 2023 nogmaals bewerkt voor het scherm. Na het succes kocht Atria/Simon & Schuster de rechten op zijn andere romans en liet die in het Engels vertalen. Met de trilogie Björnstad — in het Nederlands verschenen als Björnstad (2018), Wij tegen jullie (2018) en De winnaars (2022) — verschoof Backman naar zwaarder terrein: een ijshockeydorp in het Zweedse binnenland waar gemeenschap, loyaliteit en geweld op elkaar botsen. De rechten op Björnstad werden gekocht door productiehuis Filmlance en in 2020 als televisieserie uitgebracht.

Wat in de Nederlandse edities terugkeert, is een herkenbaar patroon: hoofdpersonen die op het eerste gezicht moeilijk benaderbaar zijn — een chagrijnige weduwnaar, een eigenzinnige oma, de pietluttige Britt-Marie, een groep gegijzelden bij een mislukte bankoverval — en die door de loop van het verhaal in al hun complexiteit zichtbaar worden. Backman wisselt humor en tragiek af, werkt met meerdere perspectieven en kleine gemeenschappen, en keert telkens terug naar thema's als rouw, eenzaamheid, ouderschap en de vraag wat mensen aan elkaar verschuldigd zijn. De essaybundel over zijn zoon laat zien dat ook zijn non-fictie diezelfde toon van zelfspot en ernst combineert.

Na de Björnstad-trilogie verschenen Folk med ångest (Angstige mensen, 2020), waarin een uit de hand gelopen bezichtiging van een appartement uitmondt in een gijzeling met acht zeer verschillende mensen, en in 2025 Mina vänner / My Friends. Daarnaast schreef Backman kortere werken: de novelle Och varje morgon blir vägen hem längre och längre (En elke ochtend wordt de weg naar huis steeds langer, 2017) over een grootvader met dementie, en Ditt livs affär (De deal van je leven, 2021). Het korte verhaal Svaret är nej verscheen in 2024 als Amazon Original Stories e-book.

De ontvangst van zijn werk is opvallend breed. Zijn boeken waren nummer-één-bestsellers in Zweden en zijn vertaald in meer dan vijfentwintig talen. Een man die Ove heet bracht hem internationaal succes via de bestsellerlijst van The New York Times, en de verfilmingen — zowel de Zweedse uit 2015 als de hernieuwde bewerking uit 2023 — vergrootten zijn bereik buiten de literaire wereld. In Nederland verschijnt zijn werk consequent bij Singel Uitgeverijen, dat vrijwel zijn volledige oeuvre in vertaling uitbracht.

Voor wie Backman nog niet kent, zijn er drie logische ingangen. Wie wil weten waarom deze auteur zo'n groot publiek vond: begin bij Een man die Ove heet — het is de roman die alles in gang zette, compact en met de typische combinatie van humor en ontroering die zijn handelsmerk werd. Wie zwaardere literatuur zoekt over gemeenschap, loyaliteit en moreel grijs gebied: begin bij Björnstad, het eerste deel van de trilogie, en lees door via Wij tegen jullie naar De winnaars. En wie eerst een korter werk wil proeven voordat hij of zij aan een dikke roman begint: En elke ochtend wordt de weg naar huis steeds langer is een novelle van honderd bladzijden over geheugen en afscheid, klein van omvang maar representatief voor zijn toon.