Hendrik Groen

Hendrik Groen is het pseudoniem van de Nederlandse schrijver Peter de Smet (1954). Onder die naam publiceert hij sinds 2014 fictieve dagboekromans over een hoogbejaarde bewoner van een Amsterdams verzorgingshuis. Jarenlang bleef de identiteit achter het pseudoniem onbekend, wat leidde tot speculaties waarin namen uiteenlopend van Sylvia Witteman tot Arnon Grunberg vielen. Pas in 2016 onthulden De Volkskrant en NRC Handelsblad vrijwel gelijktijdig dat achter Groen de toen 62-jarige Peter de Smet schuilging. De Smet liet daarop weten 'niet te zitten wachten op publiciteit' en geen zin te hebben 'in de heisa van bekendheid' — een houding die hij jarenlang trouw bleef.

Het oeuvre begon in 2014 met Pogingen iets van het leven te maken: Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83¼ jaar. Het boek sloeg direct aan bij een breed publiek: de buitenlandse rechten werden verkocht aan meer dan 35 landen en het debuut werd bekroond met de NS Publieksprijs 2016. Toen die prijs werd uitgereikt, haalde De Smet hem niet persoonlijk op — passend bij zijn keuze om buiten de schijnwerpers te blijven. Het was een opmerkelijk begin voor een auteur die pas op latere leeftijd debuteerde en meteen een van de meest besproken Nederlandse boeken van het decennium afleverde.

De doorbraak kreeg een vervolg met Zolang er leven is: Het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar (2016), dat opnieuw de NS Publieksprijs won — ditmaal in ontvangst genomen door acteur Kees Hulst, die Groen op televisie vertolkte. De reeks werd afgerond met Opgewekt naar de eindstreep: Het laatste geheime dagboek van Hendrik Groen, 90 jaar (2020). In Nederland en Vlaanderen zijn van de dagboeken samen meer dan een half miljoen exemplaren verkocht. De verteller — een licht morrende, humoristisch-melancholieke bejaarde die met zijn 'Oud-Maar-Niet-Dood'-club de sleur van het verzorgingshuis bevecht — groeide uit tot een cultureel fenomeen. Hendrik Groen is omschreven als 'Nederlands cuddly elderly man' en als 'de meest geliefde senior van Nederland'.

De signatuur van het werk ligt in de dagboekvorm: korte, gedateerde notities waarin alledaagse observaties over medebewoners, verzorgenden en bureaucratische ergernissen worden afgewisseld met reflecties over verlies, vriendschap en vergankelijkheid. De toon is droog, zelfspottend en nooit sentimenteel, ook niet als het over aftakeling of dood gaat. Terugkerende motieven zijn ouderdom als bron van humor én van waardigheid, de kleine opstand tegen de instelling, en de kameraadschap die ontstaat wanneer de tijd dringt. Die combinatie — luchtige vorm, serieuze onderstroom — verklaart waarom het werk zowel door grote groepen lezers als door een breed publiek buiten de traditionele literaire kring wordt omarmd.

Na de afsluiting van de dagboekentrilogie bleef het tempo hoog. Groen publiceerde Leven en laten leven (2018), de novelle Een kleine verrassing (2019), gevolgd door Rust en Vreugd (2021), Groeten uit Benidorm (2023), Meneer Putmans ziet het licht (2024) en De slag om Rust en Vreugd (2025). In februari 2026 werd bekend dat Groen het Boekenweekgeschenk 2026 schreef, de novelle Piaggio. Rond die festiviteiten trad De Smet eenmalig in de openbaarheid: hij gaf verscheidene interviews en verscheen op het Boekenbal — een opmerkelijke breuk met zijn eerdere terughoudendheid. Het geschenk kreeg volgens Wikipedia 'over het algemeen geen gunstig onthaal', wat na jaren van publiekssucces een nieuwe toon zette in de ontvangst van zijn werk. In 2022 verzamelde uitgeverij Meulenhoff de volledige trilogie in de bundel De drie geheime dagboeken van Hendrik Groen.

Het werk leent zich opvallend goed voor bewerking. In 2017 verfilmde Omroep Max het eerste dagboek als de televisieserie Het geheime dagboek van Hendrik Groen, met Kees Hulst in de titelrol en André van Duin, Olga Zuiderhoek en Carry Tefsen in bijrollen. Een tweede seizoen volgde in 2019, gebaseerd op Zolang er leven is. In maart 2026 ging bij Omroep Max de serie Rust en Vreugd in première, gebaseerd op het gelijknamige boek uit 2021, met Annet Malherbe, Jaap Spijkers en Arjan Ederveen. Daarnaast werd in 2017 een toneelbewerking op de planken gebracht onder regie van Gijs de Lange, met Beau Schneider als Hendrik Groen.

Wie voor het eerst met Groen kennis wil maken, heeft meerdere ingangen. Voor wie het fenomeen bij de bron wil zien: begin bij Pogingen iets van het leven te maken: Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83¼ jaar (2014) — hier wordt de toon gezet, worden Groen en zijn Oud-Maar-Niet-Dood-club geïntroduceerd, en krijg je het boek dat in meer dan 35 landen werd vertaald. Voor wie de hele boog wil lezen: pak de bundel De drie geheime dagboeken van Hendrik Groen (2022), waarin de volledige trilogie samenkomt en de ontwikkeling van 83¼ naar 90 jaar in één band te volgen is. Voor wie liever iets korters probeert om de stijl te proeven: de novelle Een kleine verrassing (2019) of het Boekenweekgeschenk Piaggio (2026) bieden een beknopte kennismaking — met de kanttekening dat juist Piaggio volgens de kritiek minder goed landde dan het eerdere werk.