Elena Ferrante

Elena Ferrante is het pseudoniem van een Italiaanse romanschrijfster die sinds 1992 onder deze naam publiceert. Volgens haar eigen opgave werd ze in 1943 in Napels geboren als dochter van een naaister; ze heeft drie zussen en zou klassieke talen hebben gestudeerd. Verder is er weinig met zekerheid over haar bekend: Ferrante houdt haar identiteit consequent verborgen, omdat boeken volgens haar geen auteur nodig hebben zodra ze geschreven zijn. Speculatie over wie er achter het pseudoniem schuilgaat — onder meer over de vertaalster Anita Raja en haar echtgenoot, de schrijver Domenico Starnone — is door alle betrokkenen ontkend. Ferrante schrijft literaire familieromans, vaak gesitueerd in Napels.

Haar debuut Kwellende liefde (L'amore molesto) verscheen in 1992 en draait om Delia, een vrouw die na de mysterieuze dood van haar moeder terugkeert naar haar Napolitaanse jeugd. Het boek werd bekroond met de Premio Procida-Isola di Arturo Elsa Morante. In de tien jaar daarna werkte Ferrante aan romans die ze zelf niet goed genoeg vond om te publiceren. Pas in 2002 volgde Dagen van verlating (I giorni dell'abbandono), over een vrouw in Turijn wier huwelijk abrupt eindigt en die haar eigen identiteit moet hervinden. In 2006 verscheen De verborgen dochter (La figlia oscura), waarin een succesvolle vrouw van middelbare leeftijd tijdens een vakantie aan een Zuid-Italiaans strand geconfronteerd wordt met wat haar leven haar heeft gekost.

De internationale doorbraak kwam met de Napolitaanse romans, een tetralogie die begon met De geniale vriendin (L'Amica geniale, 2011) en werd vervolgd met De nieuwe achternaam, Wie vlucht en wie blijft en Het verhaal van het verloren kind. De cyclus volgt de levenslange vriendschap tussen twee vrouwen, geboren rond 1944 in een arme wijk van Napels. De vier delen zijn in meer dan veertig talen vertaald en werden wereldwijd door critici positief ontvangen. Terugkerende thema's in haar werk zijn de relatie tussen moeder en dochter, vrouwelijke identiteit en het uitzichtloze leven in de armste wijken van Napels. Ferrante schrijft eerste versies in een droge, vlakke toon en brengt diepere lagen pas in een later stadium aan; ze streeft ernaar dat haar romans 'waarachtig' overkomen.

In 2019 verscheen Het leugenachtige leven van volwassenen, opnieuw gesitueerd in Napels, over de puberjaren van een meisje in de jaren negentig en haar relatie met haar vader. Daarnaast publiceerde Ferrante essays en correspondentie, gebundeld in Frantumaglia: een geschreven leven, en de kortere teksten Toevallige bedenksels en In de marge. Time magazine plaatste haar in 2016 op de lijst van honderd invloedrijkste mensen. Verschillende boeken zijn verfilmd of bewerkt voor televisie, waaronder de HBO-serie My Brilliant Friend en de Netflix-film The Lost Daughter (2022) van Maggie Gyllenhaal, gebaseerd op De verborgen dochter.

In Nederland verschijnt Ferrantes werk bij Wereldbibliotheek, dat zowel de Napolitaanse romans als haar eerdere drieluik (gebundeld als Kronieken van de liefde) en haar latere werk uitgeeft. Voor wie haar oeuvre nog niet kent, is De geniale vriendin het logische beginpunt: het opent de tetralogie waarmee Ferrante internationaal doorbrak. Lezers die liever met een op zichzelf staande roman beginnen, kunnen terecht bij Dagen van verlating of het recentere Het leugenachtige leven van volwassenen.