Ruta Sepetys

Ruta Sepetys (Detroit, 19 november 1967) is een Litouws-Amerikaanse schrijfster van historische fictie. Ze groeide op nabij Detroit als dochter van een Litouwse vluchteling, behaalde een bachelor International Finance aan Hillsdale College en studeerde tijdens haar studie ook in het Franse Toulon en Nancy. Voor ze schrijver werd, richtte ze in 1994 in Los Angeles Sepetys Entertainment Group op, een managementbureau voor songwriters en muzikanten. Tegenwoordig woont ze met haar gezin in Nashville.

In 2011 debuteerde Sepetys met Between Shades of Gray, over een Litouws meisje dat na de Sovjetbezetting van 1941 wordt gedeporteerd naar de Goelag in Siberië. Het boek werd in meer dan dertig talen vertaald en geldt als een sleutelroman: fictieve personages rond historische gebeurtenissen die ze grondig onderzocht. De Nederlandse vertaling Schaduwliefde kreeg in 2012 een eervolle vermelding van de Gouden Lijst en won De Leesjury. Het boek werd later verfilmd als Ashes in the Snow. Sepetys is sindsdien beschreven als een 'zoeker naar verloren verhalen' — een schrijver die stem geeft aan groepen die uit de geschiedenisboeken zijn gevallen.

Die signatuur tekent haar verdere oeuvre. In Out of the Easy (2013) volgt ze een jonge vrouw in de French Quarter van het New Orleans van de jaren vijftig; het werd een New York Times-bestseller. Salt to the Sea (2016, in het Nederlands Zout van de zee) reconstrueert het zinken van de Wilhelm Gustloff in 1945, de grootste maritieme ramp uit de geschiedenis, en ontving in 2017 de Carnegie Medal. The Fountains of Silence (2019) speelt in het Spanje van Franco en behandelt de zogenaamde 'verloren kinderen van het Francoïsme'. Stilistisch werkt Sepetys met korte hoofdstukken, wisselende perspectieven en een journalistieke beknoptheid; haar boeken vinden lezers binnen én ver buiten het YA-segment.

Haar recentere werk bevestigt die positie. I Must Betray You (2022, Nederlands: Ik moet je verraden) speelt in het Roemenië van Ceaușescu in 1989 en won in 2023 de Yoto Carnegie Shadowers' Choice Award; de Nederlandse vertaling werd genomineerd voor Beste Boek voor Jongeren. Stilte heeft een eigen stem won die prijs in 2021 al wél. Sepetys ontving onderzoeksbeurzen van de Bodleian Libraries in Oxford en de Rockefeller Foundation, werd onderscheiden door de American Academy of Arts and Letters en was de eerste Amerikaanse YA-auteur die sprak in het Europees Parlement en bij de NAVO. Haar werk verscheen in meer dan zestig landen.

In Nederland verschijnt Sepetys bij Luitingh-Sijthoff, met vertalingen van vrijwel het hele oeuvre — van Schaduwliefde en Zout van de zee tot Stilte heeft een eigen stem en Ik moet je verraden. In 2025 verscheen Het raadsel van Bletchley Park. Voor wie haar werk nog niet kent is Zout van de zee het logische startpunt: compact, met meerdere vertellers, en exemplarisch voor wat Sepetys doet — een vergeten hoofdstuk uit de twintigste eeuw teruggeven aan de lezer.