Jeroen Olyslaegers

Jeroen Olyslaegers (Mortsel, 5 oktober 1967) is een Vlaamse schrijver van romans en theaterteksten. Hij studeerde vanaf 1985 Germaanse filologie aan de UFSIA in Antwerpen en kwam in 1989 te werken in het Louis Paul Boon-documentatiecentrum. Sindsdien beweegt hij zich op het snijvlak van literatuur, theater en publiek debat: behalve aan zijn eigen oeuvre werkte hij mee aan voorstellingen van onder andere de Koninklijke Vlaamse Schouwburg en Het Toneelhuis, en schreef hij stukken en recensies voor tijdschriften als Humo, Yang, Dietsche Warande & Belfort, De Vlaamse Gids en Maatstaf.

Zijn romandebuut Navel verscheen in 1994. Twee jaar later volgde de verhalenbundel Il faut manger, en in 1999 de roman Open gelijk een mond. Daarna verlegde Olyslaegers zijn aandacht een tijdlang naar het theater. Hij schreef onder meer samen met Paul Mennes een stuk over de wereld na de aanslagen van 11 september 2001, bewerkte werk van Emily Brontë tot Woeste hoogten, rusteloze zielen (2009) voor theater Artemis in Den Bosch, en leverde teksten aan Jan Fabre voor Prometheus Landscape II (2011) en Mount Olympus: To Glorify the Cult of Tragedy (2015). In 2014 werd zijn theaterwerk bekroond met de Edmond Hustinxprijs voor toneelschrijvers.

Met de roman Wij (2009) opende Olyslaegers een satirische reeks volksromans rond geheugen en identiteit, waarvan elke titel begint met de letter W. Winst (2012) gaat over hebzucht en het democratisch deficit, met het kunstmilieu als achtergrond. Het derde deel, WIL (2016), werd zijn doorbraak: de roman biedt een inkijk in de Vlaamse collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog en werd onderscheiden met de Fintro Literatuurprijs (vak- en lezersjury), de Confituur Boekhandelsprijs, de F. Bordewijk-prijs en de Tzumprijs voor de beste literaire zin van 2016. Het boek werd in 2023 door Tim Mielants verfilmd onder dezelfde titel.

In zijn romans keren een paar lijnen telkens terug: de Vlaamse, vaak specifiek Antwerpse geschiedenis, de manier waarop collectieve herinnering wordt gemaakt en verzwegen, en de morele schemerzones waarin gewone mensen kiezen tussen meelopen, profiteren of weerstaan. De W-reeks is expliciet als satire opgezet rond geheugen en identiteit; in latere historische romans wordt die belangstelling verbreed naar oudere periodes van de stad. Naast de fictie is er een hardnekkig publiek engagement: in 2014 ontving Olyslaegers de Arkprijs van het Vrije Woord, omdat hij volgens de jury "oprecht maatschappelijke engagement in woorden en initiatieven vertoont en het publieke forum gebruikt om schrijnende maatschappelijke toestanden aan de kaak te stellen".

Na WIL verscheen in 2020 Wildevrouw, een roman rond herbergier Beer in het Antwerpen van de zestiende eeuw. In 2025 volgde De wonderen, over de vrijheidsdrang van een jonge vrouw in het Antwerpen van de Belle Epoque rond 1900. Daartussen publiceerde hij ook ander werk, waaronder Willem en mijn wellust (2022). Buiten het romanwerk tekende hij in 2019 het boek Wij zijn het klimaat op uit de brieven die klimaatactivisten Anuna De Wever en Kyra Gantois schreven aan politici, ouders, grootouders en studenten.

Zijn romans verschijnen bij De Bezige Bij. Internationaal werd vooral WIL opgepikt: het boek werd in het Engels vertaald als Will (Pushkin Press, 2021) en in het Frans als Trouble (Stock, 2019). De combinatie van literaire prijzen voor WIL — een Nederlandse Bordewijk-prijs én Vlaamse publieks- en boekhandelsprijzen — maakt hem tot een van de weinige auteurs die in beide delen van het taalgebied breed wordt gelezen en bekroond.

Voor wie zonder voorkennis wil instappen en houdt van geschiedenis met een morele lading: begin bij WIL. Het is zijn meest bekroonde roman, staat los van de andere W-titels te lezen en geeft meteen een goed beeld van wat Olyslaegers doet — een kleine hoofdpersoon klemgezet in een grote geschiedenis. Wie zich liever laat meevoeren door taal en sfeer dan door oorlogsdocumentatie, kan beter beginnen bij Wildevrouw, dat zich afspeelt in het zestiende-eeuwse Antwerpen en in dezelfde stad een heel andere toon aanslaat. En wie de hele bocht van het oeuvre wil volgen, leest de W-reeks op volgorde: Wij (2009), Winst (2012) en WIL (2016) — drie boeken die samen een satirisch portret opbouwen van Vlaanderen, geheugen en eigenbelang.