Stefan Hertmans

Stefan Hertmans (Gent, 31 maart 1951) is een Vlaamse schrijver, dichter en essayist. Hij doceerde aan het Stedelijk Secundair Kunstinstituut Gent en aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (KASK) in Gent, waar hij tot oktober 2010 het Studium Generale leidde. Daarnaast gaf hij lezingen aan onder meer de Sorbonne, de universiteiten van Wenen en Berlijn en de Library of Congress in Washington. Zijn oeuvre beweegt zich tussen roman, poëzie, essay en theatertekst, en hij geldt als een van de veelzijdigste stemmen uit de Vlaamse literatuur.

Hertmans debuteerde in 1981 met de roman Ruimte. In de jaren tachtig en negentig bouwde hij een breed oeuvre op waarin essayistiek en poëzie evenveel ruimte kregen als proza. Zijn essaybundel Sneeuwdoosjes (1989) bevatte beschouwingen over onder anderen Walter Benjamin, Borges en Stravinsky. Van 1993 tot 1996 was hij redacteur van het Nederlandse tijdschrift De Gids, hij recenseerde voor De Morgen en verzorgde de boekenbijlage van De Standaard. De roman Naar Merelbeke (1994) werd genomineerd voor de Librisprijs en de dichtbundel Muziek voor de overtocht voor de VSB-poëzieprijs; die laatste kreeg in 1995 de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Poëzie en in 1996 de Paul Snoek-prijs.

In 2002 ontving Hertmans de Ferdinand Bordewijkprijs voor Als op de eerste dag, een verhalenroman die ook genomineerd werd voor de AKO Literatuurprijs. In december 2004 stapte hij over naar De Bezige Bij, waar hij sindsdien vrijwel zijn hele werk publiceert. Zijn signatuur is een schrijver die historische en filosofische lagen aanboort zonder de zintuiglijke, poëtische precisie los te laten — herkenbaar in zowel zijn essays (Het zwijgen van de tragedie, 2007) als in zijn romans, waarin biografisch en historisch materiaal vaak dicht tegen elkaar aan worden gezet.

De definitieve doorbraak kwam met Oorlog en terpentijn (2013), gebaseerd op de cahiers die Hertmans in de jaren tachtig kreeg van zijn grootvader, een gedecoreerde soldaat uit de Eerste Wereldoorlog. De roman reconstrueert het leven van Urbain Martien, van een Gentse volksbuurt in de belle époque tot de loopgraven aan de IJzer. Het boek leverde hem op 13 november 2014 de AKO Literatuurprijs op en werd in vele talen vertaald, waaronder een Engelse uitgave (War and Turpentine, 2016). Hierna volgden onder meer De bekeerlinge (2016), De opgang (2022) en de roman Dius (2024). In juli 2017 werd Hertmans Commandeur in de Kroonorde.

Voor Nederlandse lezers is Hertmans ruim toegankelijk via De Bezige Bij, die het grootste deel van zijn oeuvre uitgeeft. Wie zijn werk nog niet kent, begint het beste bij Oorlog en terpentijn: het is zijn meest gelezen roman en biedt een directe ingang tot zijn manier van schrijven, waarin geschiedenis, familie en kunst samenkomen. Vandaaruit zijn De bekeerlinge en De opgang logische vervolgstappen, en wie de essayist of dichter wil leren kennen, kan terecht bij Het zwijgen van de tragedie of de verzamelbundel Muziek voor de overtocht. Gedichten 1975-2005.