Matt Haig

Matt Haig (Sheffield, 3 juli 1975) is een Brits schrijver en journalist die zich beweegt tussen fictie en non-fictie, tussen volwassenen- en kinderboeken, en vaak binnen het bredere terrein van de speculatieve fictie. Hij groeide op in Newark in Nottinghamshire en studeerde Engels en geschiedenis aan de Universiteit van Hull. Tegenwoordig woont hij in Brighton, samen met zijn vrouw Andrea Semple en hun twee kinderen, aan wie hij thuisonderwijs geeft.

Voordat Haig naam maakte als romanschrijver, publiceerde hij begin jaren 2000 een reeks zakelijke non-fictieboeken bij Kogan Page, waaronder Brand Failures (2003) en Brand Royalty (2004). Zijn eerste roman verscheen in 2004: The Last Family in England, een eigenzinnige hervertelling van Shakespeares Henry IV waarin de personages honden zijn. Twee jaar later volgde The Dead Fathers Club (2006), een bewerking van Hamlet waarin een introspectieve elfjarige geconfronteerd wordt met de dood van zijn vader en de geest die daarop verschijnt. Al in zijn vroege werk tekende zich dus een voorkeur af voor klassieke literaire structuren die hij in een hedendaagse, soms wonderlijke context plaatst.

Haigs doorbraak kwam uit meerdere hoeken tegelijk. Zijn kinderroman Shadow Forest won in 2007 de Nestlé Children's Book Prize en kreeg in 2008 een vervolg met Runaway Troll; in Nederlandse vertaling verscheen het eerste deel als Sam Blink en het verboden bos. Daarnaast bouwde hij een lezerspubliek op met vampierroman The Radleys (2010, Nederlands: Een ongewone familie, Moon 2012) en met The Humans (2013, Nederlands: De wezens, Lebowski 2017), waarin een buitenaards wezen de gedaante aanneemt van een universitair docent wiskunde wiens werk de stabiliteit van de planeet bedreigt — en gaandeweg ook een gewoon gezinsleven moet zien te overleven.

In zijn romans zijn familie en huiselijk leven terugkerende aangrijpingspunten; Wikipedia omschrijft zijn fictie als 'vaak duistere en eigenzinnige blikken op het gezinsleven'. Of hij nu een vader schetst die zijn tienerdochter obsessief probeert te beschermen (The Possession of Mr Cave, 2008), een onsterfelijke man die door de eeuwen heen Shakespeare, James Cook en F. Scott Fitzgerald tegenkomt (How to Stop Time, 2017), of een vrouw die via een bibliotheek tussen leven en dood haar niet-geleefde levens bezoekt (The Midnight Library, 2020): steeds staat een personage dat niet helemaal in de wereld past centraal, en steeds wordt een speculatief of fantastisch gegeven ingezet om heel aardse vragen te stellen over keuzes, verlies en verbinding.

Parallel aan zijn fictie werd Haig een invloedrijke stem over mentale gezondheid. Reasons to Stay Alive (2015, Nederlands: Redenen om te blijven leven, Overamstel 2017) bereikte de nummer-éénpositie van de Sunday Times-bestsellerlijst en stond 46 weken in de Britse top 10. Hij vervolgde die lijn met Notes on a Nervous Planet (2018, Nederlands: Planeet Paranoia, Lebowski 2018) en The Comfort Book (2021). In 2018 schreef hij bovendien de teksten voor een album van singer-songwriter Andy Burrows, waarvan de titel is ontleend aan Reasons to Stay Alive.

Zijn recente werk verschijnt in Nederland consequent bij Lebowski. Na het internationale succes van The Midnight Library (Middernachtbibliotheek, Lebowski 2021) volgde in 2024 The Life Impossible (Een Onmogelijk Leven, Lebowski 2024), over Grace, een recent weduwe geworden vrouw die een huis op Ibiza erft en daar bijzondere krachten ontdekt terwijl ze de dood van een oude kennis probeert op te helderen. Volgens de Engelse Wikipedia werd het boek omschreven als magisch realisme. In mei 2026 verscheen The Midnight Train, aangeduid als een spirituele opvolger van The Midnight Library. Zijn kinderboeken rond A Boy Called Christmas (Een jongen met de naam Kerstmis, Moon 2018) kregen een vervolgreeks met The Girl Who Saved Christmas (2016) en Father Christmas and Me (2017); dat laatste wordt verfilmd door StudioCanal en Blueprint Pictures. Ook How to Stop Time is door StudioCanal geoptioneerd.

De erkenning voor Haigs werk komt eerder van lezers en breed publiek dan van klassieke literaire jury's. Reasons to Stay Alive won in 2016 een Books Are My Bag Readers' Award in de categorie non-fictie; How to Stop Time won die prijs een jaar later in de categorie populaire fictie. The Midnight Library won in 2020 een Goodreads Choice Award in de categorie fictie en stond in 2021 op de shortlist van de British Book Awards voor 'Fiction book of the year'. De radioversie werd in december 2020 in tien afleveringen uitgezonden op BBC Radio 4.

Wie Haig voor het eerst leest, kan het beste kiezen op basis van wat hij of zij zoekt. Voor wie wil beginnen bij zijn bekendste titel en direct wil weten waarom miljoenen lezers hem omarmden: Middernachtbibliotheek is het logische startpunt — een op zichzelf staande roman waarin zijn speculatieve inslag en zijn interesse in levenskeuzes het meest toegankelijk samenkomen. Voor wie liever eerst zijn wrange humor en zijn blik op het gezinsleven proeft: De wezens biedt dezelfde combinatie van buitenstaandersperspectief en huiselijkheid, in compactere vorm. En wie Haig vooral kent als auteur over mentale gezondheid doet er goed aan te beginnen bij Redenen om te blijven leven, het boek dat zijn naam internationaal vestigde en de toon zette voor alles wat erna kwam.