Nicci French

Nicci French is het pseudoniem van het Britse schrijversechtpaar Nicci Gerrard (Worcestershire, 10 juni 1958) en Sean French (Bristol, 28 mei 1959). Beiden studeerden Engelse literatuur aan de Universiteit van Oxford, maar ze ontmoetten elkaar pas eind jaren tachtig op de redactie van het tijdschrift New Statesman, waar Gerrard redacteur was en French een wekelijkse column schreef. Ze trouwden in 1990 en wonen sinds 1999 in Suffolk, in het oosten van Engeland. Samen schrijven ze psychologische thrillers; daarnaast hebben beiden een journalistieke en literaire achtergrond van zichzelf. Gerrard werkte onder meer voor The Observer en richtte het tijdschrift Women's Review op.

Het duo debuteerde in 1997 met The Memory Game, in Nederland verschenen als Het geheugenspel, bij de Britse uitgeverij Michael Joseph (onderdeel van Penguin). De eerste drie thrillers — Het geheugenspel, Het veilige huis en Bezeten van mij — droegen op het omslag alleen een foto van Nicci Gerrard. Pas vanaf het vierde boek, Onderhuids, kwam ook de foto van Sean French erbij en werd publiekelijk duidelijk dat achter de naam Nicci French een schrijversechtpaar schuilging. In Nederland verschijnen hun boeken bij Ambo|Anthos, eerder Anthos, een uitgeverij waar het oeuvre inmiddels meer dan twee decennia loopt.

De doorbraak verbreedde zich met een reeks losstaande psychologische thrillers waarin gewone mensen in extreme situaties terechtkomen: Bezeten van mij, Onderhuids, De bewoonde wereld, De verborgen glimlach, De rode kamer, Vang me als ik val, Medeplichtig en Wat te doen als iemand sterft. De grootste structurele stap zetten Gerrard en French met de Frieda Klein-reeks, een achtdelige cyclus rond de Londense psychoanalytica Frieda Klein. Het eerste deel, Blauwe maandag, brak met eerdere boeken: geen ik-verteller, een grote terugkerende cast en een centrale rol voor Londen zelf — een stad met geheimen, spoken en verborgen geschiedenissen, die zich gedurende de reeks ontwikkelt als een personage. De serie loopt verder via onder meer Dinsdag is voorbij, Donderdagskinderen, Denken aan vrijdag, Als het zaterdag wordt en De dag van de doden.

In de stijl van Nicci French staat de psychologische druk centraal. De thrillers zijn helder van structuur en tegelijk flexibel, en snijden actuele angsten aan: de vrees voor verlies en dood, voor onveiligheid, voor een snel veranderende wereld, en het wantrouwen tegen autoriteit en vermeende objectieve waarheden. De hoofdpersoon is vaak een jonge, moderne vrouw — sterk en kwetsbaar tegelijk, onafhankelijk, koppig, niet zelden carrièregericht en soms moeder. Het duo gebruikt waargebeurde verhalen als basis, maar altijd indirect: de verhalen worden 'verteerd' en ondergaan een gedaanteverwisseling, aangevuld met persoonlijke anekdotes, ontmoetingen en reizen. Het schrijfproces zelf is opvallend: Gerrard werkt op de bovenverdieping van hun huis, French in een schuurtje in de tuin. Een van beiden begint met een hoofdstuk, mailt het naar de ander, die het bewerkt en terugstuurt; daarna volgt een nieuwe ronde herschrijven. Pas wanneer ze er beiden achter staan, is een passage af.

Na de afsluiting van het Frieda Klein-octet keerde het duo terug naar standalones. In 2018 stapten ze over naar Simon & Schuster UK, na een achtweg-veiling en een 'substantieel' contract van zes cijfers voor drie zelfstandige romans. Het eerste boek onder die deal was The Lying Room (2019), in Nederland verschenen als Huis vol leugens en in het Verenigd Koninkrijk geselecteerd voor de Richard & Judy Book Club. Daarna volgden onder meer In hechtenis, Heeft iemand Charlotte Salter gezien? (2023), Stemmen in het duister (2024) en Tyler Green komt nooit meer vrij (2025). Een van de tussenliggende titels, House of Correction, kreeg een 'highly commended' vermelding voor de CWA Gold Dagger Award 2021. In 2022 verlengde Simon & Schuster UK het contract met een nieuwe driedelige overeenkomst.

De ontvangst in Nederland is uitgesproken. Bezeten van mij werd genomineerd voor de Trouw Publieksprijs 2000; Onderhuids en De bewoonde wereld voor de NS Publieksprijs van 2001 en 2002. De bewoonde wereld won in 2003 de allereerste Zilveren Vingerafdruk, de publieksprijs van Crimezone.nl voor het beste spannende boek; een jaar later ging diezelfde prijs naar De verborgen glimlach. Verschillende boeken zijn verfilmd of bewerkt voor televisie: Het veilige huis (2002), Bezeten van mij (2002, geregisseerd door Chen Kaige met Joseph Fiennes en Heather Graham), Onderhuids en De verborgen glimlach (beide 2005) en Wat te doen als iemand sterft (als ITV-driedelige serie Without You). De novelle Verlies werd door Léon van der Sanden bewerkt tot een gelijknamig toneelstuk, waarvan de première in november 2012 in de Haarlemse Stadsschouwburg plaatsvond, met onder anderen Isa Hoes, Ad Knippels en Irma Hartog. In 2019 werd in Nederland zelfs een tulp naar Nicci French vernoemd.

Voor wie wil beginnen, zijn er drie logische ingangen. Wie houdt van een afgeronde leeservaring kan het beste starten bij een vroege standalone als Bezeten van mij of De verborgen glimlach: compact, psychologisch geladen en exemplarisch voor wat het duo doet met gewone levens onder druk. Wie zich graag onderdompelt in een lange serie met terugkerende personages en een sterke gevoel voor stad en sfeer, begint bij Blauwe maandag, het eerste deel van het Frieda Klein-octet — en leest daarna direct door, want al vanaf deel twee zijn de verbanden zo talrijk dat losse lezing minder oplevert. Wie nieuwsgieriger is naar het meer recente werk, kan instappen bij Huis vol leugens of Heeft iemand Charlotte Salter gezien?, waarin de schrijvers terugkeren naar de zelfstandige thriller in een wat lossere, hedendaagse toon.