Rachel Kushner

Rachel Kushner (geboren 7 oktober 1968 in Eugene, Oregon) is een Amerikaans schrijfster van literaire romans. Ze groeide op in een onconventioneel gezin van wetenschappers — haar moeder kwam uit een familie van Unitariërs uit St. Louis die enige tijd in pre-revolutionair Cuba woonde, haar vader heeft Joodse wortels. Op haar zestiende begon ze aan een bachelor politieke economie aan UC Berkeley, met een focus op het buitenlands beleid van de Verenigde Staten in Latijns-Amerika. Na een periode in San Francisco, waar ze in nachtclubs werkte, schreef ze zich op haar 26e in voor het MFA-programma creative writing aan Columbia University, waar ze in 2000 afstudeerde. Een van haar docenten was Jonathan Franzen; ze beschouwt Don DeLillo als vriend en mentor.

Haar debuutroman Telex from Cuba verscheen in juli 2008 bij Scribner. Het idee voor het boek ontstond direct na haar MFA, en ze maakte in de zes jaar dat ze eraan werkte drie lange reizen naar Cuba. Het boek verscheen op de cover van The New York Times Book Review van 6 juli 2008, waar het werd omschreven als "multi-layered and absorbing", met "sharp observations about human nature and colonialist bias". Telex from Cuba was finalist voor de National Book Award 2008. Daarmee zette Kushner direct een toon: een schrijfster die research, politieke geschiedenis en literaire ambitie combineert, en die zich niet beperkt tot de Amerikaanse binnenwereld.

De doorbraak kwam met haar tweede roman, The Flamethrowers (2013, in het Nederlands verschenen als De vlammenwerpers bij Atlas Contact in 2014). Het boek speelt zich af in de New Yorkse kunstwereld van de jaren zeventig en de Italiaanse underground van diezelfde periode. Vanity Fair prees de "blazing prose", en in The New Yorker noemde criticus James Wood het boek "scintillatingly alive" — "Kushner is never not telling a story". Het werd opnieuw genomineerd voor de National Book Award en verscheen op de jaarlijstjes van onder meer The New Yorker, Time, New York, de Los Angeles Times en de San Francisco Chronicle. Wat Kushner hier doet — historische settings invullen met fysieke, zintuiglijke details, anekdotes en monologen, in plaats van met decorbeschrijving — werd haar handelsmerk.

In haar werk keren bepaalde gebieden steeds terug: politieke geschiedenis (de Cubaanse revolutie, het Italiaanse links-radicalisme, de Amerikaanse gevangenisindustrie), subculturen, en personages die zich bewegen aan de randen van mainstream-Amerika. De vertelstem is vaak in de eerste persoon, met ruimte voor uitweidingen en zijverhalen; volgens Wood "ripples with stories, anecdotes, set-piece monologues, crafty egotistical tall tales". Haar boeken zijn niet kort en niet snel — ze vragen lezers die plezier hebben in opbouw, sfeer en idee.

Haar derde roman, The Mars Room, verscheen in mei 2018 bij Scribner en werd in september 2018 op de shortlist van de Man Booker Prize geplaatst. Het boek volgt een vrouw die levenslang uitzit in een Californische vrouwengevangenis en put uit Kushners eigen achtergrond in San Francisco. In 2021 verscheen de essaybundel The Hard Crowd: Essays 2000-2020, waarin ze terugkijkt op haar jaren in de stad, motorrijden, kunst en literatuur. Haar meest recente roman, Creation Lake (2024, in het Nederlands verschenen bij Atlas Contact als Creation Lake), staat op de longlist én shortlist van de Booker Prize 2024 en op de longlist van de National Book Award for Fiction.

Kushners werk wordt internationaal vertaald en uitgegeven; in Nederland verschijnt ze bij Atlas Contact, in Brazilië als Mars Club bij Todavia, in Finland als Mars Room bij Tammi. Drie van haar vier romans haalden de shortlist of finale van een grote prijs (National Book Award voor Telex from Cuba en The Flamethrowers, Booker Prize voor The Mars Room en Creation Lake). Daarmee hoort ze tot een kleine groep Amerikaanse romanciers die zowel door Britse als Amerikaanse jury's serieus genomen wordt. Naast romans schreef ze ook kortere stukken, waaronder The Strange Case of Rachel K (2015, New Directions) en bijdragen aan kunstboeken over Yoshitaka Amano en William Eggleston.

Voor wie wil beginnen: De vlammenwerpers is de logische ingang. Het is haar bekendste boek, het toont haar stijl op zijn meest uitbundig, en de combinatie van New Yorkse kunstscene en Italiaanse politiek geeft een goed beeld van waar haar interesses liggen. Voor lezers die liever een actuelere, compactere roman willen lezen is Creation Lake een goede keuze — korter, meer plotgedreven, met een infiltrante als hoofdpersoon, en bovendien net bekroond met een Booker-shortlist. Wie het liefst dicht bij de Amerikaanse werkelijkheid blijft kan beginnen bij The Mars Room, dat de gevangenis-setting concreet en zonder sentiment behandelt. Het debuut Telex from Cuba is voor lezers die historische romans waarderen en geen moeite hebben met een trager tempo.