Rachel Renée Russell

Rachel Renée Russell (St. Joseph, Michigan, 13 maart 1959) is een Amerikaanse jeugdboekenschrijfster en advocaat. Ze groeide op in Saint Joseph als oudste van vijf kinderen — ze heeft twee zussen en twee tweelingbroers — studeerde aan Northwestern University en daarna rechten. Russell woont in het noorden van Virginia, in Chantilly, met haar twee dochters. Haar werk ligt stevig in het segment middle grade: boeken voor lezers die net de brugklas in gaan en zich daar een houding bij zoeken.

Haar schrijverscarrière begon relatief laat en in één klap raak. In juni 2009 verscheen Dork Diaries: Tales From a Not-So-Fabulous Life, het eerste deel van wat in het Nederlands Dagboek van een muts zou gaan heten. Het boek stond 42 weken op de New York Times-bestsellerlijst en nog eens zeven weken op die van USA Today. Deel 2, Tales From a Not-So-Popular Party Girl, volgde in juni 2010 en hield zich eveneens 42 weken in de New York Times-lijst. Vanaf dat moment verscheen er vrijwel elk halfjaar een nieuw deel, afwisselend in juni en oktober, met daarnaast tussendoor-titels als How To Dork Your Diary (2011) en OMG! All About Me Diary! (2013).

Het hart van haar oeuvre is de reeks rond Nikki J. Maxwell, een middelbare scholier die haar dagelijkse worstelingen met vriendschap, verliefdheid, schoolpolitiek en haar aartsrivale noteert in een dagboek. De reeks is gebaseerd op Russells eigen middle school-ervaringen en bevat autobiografische elementen; het hoofdpersonage is vernoemd naar haar dochter Nikki, die ook de illustraties voor haar rekening neemt. Dat moeder-dochter-model bepaalt meteen de signatuur van de boeken: tekst vermengd met doodles, krabbels en strippagina's, zodat de bladspiegel aanvoelt als een echt dagboek-schrift in plaats van een gewone roman.

De toon is bekentenis-achtig en komisch, met Nikki als vertelster die rechtstreeks tot de lezer spreekt. De titels zelf laten het patroon zien: elk deel is een variatie op "Tales From a Not-So-..." — Not-So-Talented Pop Star, Not-So-Graceful Ice Princess, Not-So-Smart Miss Know-It-All, Not-So-Happy Heartbreaker, Not-So-Glam TV Star. Steeds wordt Nikki in een nieuwe rol gedwongen waar ze zich volstrekt niet thuis in voelt, en steeds is de humor dat ze het alsnog overleeft. Thematisch keren vriendschap, erbij willen horen, podiumangst en pubercrushes terug. In de Nederlandse edities zie je dezelfde formule: Nikki weet raad (2014) en Zoek 't lekker uit! (2012) borduren voort op het idee van Nikki als tegendraadse adviseur en commentatorstem voor haar lezers.

Naast Dork Diaries bouwt Russell sinds 2016 aan een jongensgerichte spin-off, The Misadventures of Max Crumbly, in Nederland verschenen als de serie Max Kruimel. Het hoofdpersonage Maxwell Crumbly werd geïntroduceerd in Dork Diaries: Tales From A Not-So Perfect Pet Sitter en kreeg daarna een eigen reeks, waarvan de delen Locker Hero (2016), Middle School Mayhem (2017) en Masters of Mischief (2019) verschenen. In het Nederlands kreeg de serie in 2017 drie titels: Superheld op sokken, Stank voor dank en Crimineel cool. De Dork Diaries-reeks zelf telde anno 2017 dertien boeken en groeide daarna door; recentere delen in de bronreeks zijn Tales from a Not-So-Friendly Frenemy (2016) en Tales from a Not-So-Secret Crush Catastrophe (2017).

Commercieel is Russell een van de grootste namen in het hedendaagse middle grade-genre. Volgens Wikipedia EN zijn er van Dork Diaries wereldwijd meer dan 55 miljoen exemplaren verkocht, in 52 landen en 45 talen; de reeks stond 336 weken op de New York Times-bestsellerlijst in de categorie Children's Series. De Nederlandse Wikipedia noemt daarbij een eerdere mijlpaal van vijf miljoen verkochte exemplaren en vertalingen in 28 talen, uitgebracht in 35 landen. Qua prijzen won het eerste deel in 2010 de Children's Choice Book of the Year Award; deel 4, Tales From a Not-So-Graceful Ice Princess, won diezelfde prijs in 2013 in de categorie 5th/6th grade. In Nederland werd deel 10, Puppy Love, in 2017 bekroond met de Prijs van de Nederlandse Kinderjury.

Binnen het bredere middle grade-landschap deelt Russell terrein met reeksen die kinderen vaak zelf naast elkaar lezen, zoals Dog Man — populaire series waarbij tekst, tekeningen en humor door elkaar lopen. Dork Diaries is daarbij de uitgesproken meisjesvariant: dagboekformat, schoolsetting, sociale dynamiek, met Nikki's handgeschreven aandoende stem als rode draad.

Voor wie nieuw instapt: begin bij Dagboek van een muts, deel 1 (oorspronkelijk Tales From a Not-So-Fabulous Life). Daar wordt Nikki geïntroduceerd op haar nieuwe school en leer je het dagboek-met-doodles-format van binnenuit kennen; alle latere grappen bouwen hierop door. Voor lezers die liever een losser instappunt hebben zonder meteen aan een reeks vast te zitten, zijn Zoek 't lekker uit! en Nikki weet raad geschikt: deze tussendelen werken meer als activiteiten- en adviesboek binnen de wereld van Nikki. En voor jongens of lezers die liever een hoofdpersoon van hun eigen leeftijd en kunne hebben, is Superheld op sokken, het eerste deel van Max Kruimel, de logische ingang — dezelfde humor en vormgeving, maar met een jongen die een onwaarschijnlijke superheld probeert te zijn.